اجتماع سحرگاهی

حوالی ساعت 6 صبح، اگر به همان جهت از آسمان که قرار است به‌زودی خورشید طلوع کند نگاه کنید، درخشان‌تر از همه اجرامی که در آسمان می‌بینید، سیاره زهره را همچون الماسی پرنور خواهید دید. این سیاره که در یونان باستان ونوس نامیده می‌شد و الهه زیبایی می‌خواندندش، فردا حدود 169 میلیون کیلومتر با ما فاصله دارد. اگر با دوربین دوچشمی قوی یا تلسکوپ سیاره زهره را رصد کنید، دیدن شکل هلالی آن از پشت چشمی تلسکوپ برایتان جالب خواهد بود.
حالا اگر همچون تصویر زیر کمی نگاه خود را از زهره به سمت راست بگردانید، پرنورترین جرمی که توجه شما را به خود جلب می‌کند سیاره زحل خواهد بود. زحل همان سیاره طوق بر گردنی است که حلقه‌های زیبا و عظیمش سال‌هاست الهام‌بخش علاقه‌مندان به نجوم در تماشای زیبایی‌های آسمان شب با تلسکوپ بوده است. از آنجا که زحل چیزی حدود 5/1 میلیارد کیلومتر با زمین فاصله دارد با چشم غیرمسلح چیزی از حلقه‌هایش نخواهیم دید، اما رصد این سیاره زیبا با تلسکوپ، شگفتی‌های حلقه‌های زحل را برای ما به نمایش می‌گذارد.
پس از ملاقات با ارباب حلقه‌ها، این بار اگر باز هم نگاه خود را به سمت راست بچرخانید و خطی فرضی از زهره به سوی زحل در آسمان بکشید و به همان اندازه مسیر را به سمت راست ادامه دهید، این بار نیز با جرم بسیار درخشانی روبه‌رو خواهید شد که در حقیقت سیاره مشتری است. این سیاره، بزرگ‌ترین و سنگین‌ترین سیاره منظومه شمسی در فاصله 791 میلیون کیلومتری از ماست. اگر با دوربین دوچشمی یا تلسکوپ سیاره مشتری را نگاه کنید، چهار قمر گانیمد، یو، اروپا و کالیستو را همچون چهار ستاره اطراف مشتری خواهید دید که همه در یک صف قرار گرفته‌اند. با این حال اینها تنها قمرهای غول بزرگ و زیبای منظومه شمسی نیستند. مطالعات اخیر اخترشناسان، ثبت 79 قمر برای این سیاره بزرگ را تا امروز در پی داشته است. این در حالی است که تعداد قمرهای سیاره زحل به عدد 62 رسیده، زمین ما فقط یک قمر دارد که همان ماه زیباست و سیاره زهره اصلا قمر ندارد!
وقتی به تلألوی زهره و زحل و مشتری در آسمان صبحگاهی نگاه می‌کنید، دقت کنید این سه سیاره در مقایسه با دیگر ستارگان در آسمان شب سوسو نمی‌زنند. مثلا در سمت راست مشتری ستاره قلب‌العقرب را به رنگ متمایل به نارنجی خواهید دید. به وضوح سوسوزدن قلب‌العقرب به چشم می‌آید، در حالی که نور مشتری و دو سیاره دیگر ثابت و پایدار به نظر می‌رسد. علت این است سیاره‌ها به شکل قرصی تابان نور خورشید را از فاصله چند میلیون کیلومتری به سوی زمین بازتاب می‌کنند، اما نور ستاره‌ها به شکل باریکه‌ ضعیف نور از فاصله چند ده‌سال و حتی چند صد سال نوری دورتر به ما می‌رسد و تحت تأثیر اغتشاشات جو زمین دچار اختلال و سوسوزدن می‌شود.

کاظم کوکرم

دانش