زنانی از جنس گُردآفرید

زنانی نیستند که گوشه‌گیر باشند و در کنج خانه بمانند؛ دوشادوش مردانشان به کشت و کار یا پرورش دام می‌پردازند. زنانی نیستند که با گره‌های روانی از خردی پرورده شوند و این گره‌های روانی بازتاب‌های آسیب شناختی در آینده نزد آنان داشته باشد. زنانی می‌شوند ترسان، کم‌دل بیم زده. آن کارهای دشوار که هر روز انجام می‌دهند توان تنی آنان را می‌افزاید. می‌توانند جنگجوی هم باشند، از خانمان و میهن خویش به شایستگی پاسداری کنند. زنانی هستند سلحشور، این را ما در گذار تاریخ ایران هم می‌بینیم. از نگاهی فراخ‌تر زنانی که زندگانی ایلی دارند زنانی‌اند بسیار توانمند و استوار که به آسانی در برابر دشواری‌ها و تنگناها و سختی‌ها وا نمی‌دهند و از پای درنمی‌آیند. از همین‌روست که در آن نبرد هم زنان دوشادوش مردان با کسانی که به این سرزمین می‌تاخته‌اند ایستاده‌اند و آنها را تارانده‌اند. آن بانوی کرد هم که با تبر و ابزار کشاورزی در برابر آنها دلیرانه در ایستاده است نمونه‌ای از زن کرد ایرانی است. می‌توانم گفت هر زن کرد یا زن ایل اگر در چنان نهادمان یا موقعیتی جای می‌گرفت همین واکنش را می‌توانست نشان بدهد.
ما اگر به شاهنامه - که نامه فرهنگ و منش ایرانی است و برترین رزمنامه جهان است - نگاهی بیفکنیم، می‌بینیم که زنان در شاهنامه حتی در آن قلمروی بالا بر می‌فرازند و می‌درخشند و شگفتی می‌آفرینند که قلمرو ویژه مردان شمرده می‌شود ونازشگاه و تازشگاه آنان است. در جنگ برترین نمونه زن دلاور ایرانی گردآفرید است که با پهلوانی بزرگ سهراب یل که رستمی بود جوان و پرتوان حتی برتر از سرداران سترگ در سپاه ایران دلاوری کرد. سهراب را به ستوه آورد، سهرابی که سالاری بزرگ و نامبردار از دودمان پهلوانی گودرزیان بود. فرمانده دژ سپید هژیر را در چشم برهم‌زدنی از اسب در ربود و بر خاک افکند. آن دختر دلاور ایرانی دیری با سهراب نبرد آزمود به گونه‌ای که سهراب را در شگفتی افکند.
در رزمنامه‌های کردی هم تا آنجا که من می‌دانم از دلاورزنانی که در برابر دشمن استوار می‌ایستند و از خانواده و خانمانشان دلیرانه پاسداری می‌کنند سخن رفته است. اما رزمنامه‌ای که به نام زنی دلاور باشد من هم‌اکنون در یاد ندارم. نمی‌گویم نیست باید پژوهید یا با کسی که با رزمنامه‌های کردی به بسندگی آشناست در این باره سخن گفت، اما آنچه گمانی در آن نیست این است که زنان کرد زنانی‌اند آزاده، سلحشور و دلاور که در برابر ستم، سیاهی و هر آنچه مایه سرافکندگی است سر فرود نمی‌آورند. آنان در این ویژگی‌های ارزشمند کم از مردانشان نیستند.

میرجلال‌الدین کزازی

شاهنامه‌پژوه کُرد