ایران نود و هشتمین کشور باسواد جهان

پنج روز دیگر سازمان نهضت سوادآموزی کشورمان 39 ساله می‌شود؛ سازمانی که سال‌هاست بی‌سوادان بالای50 سال را دیگر مخاطب خود نمی‌داند و تمرکزش همه بر ریشه‌کنی بی‌سوادی میان ده تا 49 ساله‌هاست؛‌ یک گروه سنی وسیع با بی‌سوادانی پرتعداد. دیروز علی باقرزاده، رئیس این سازمان آمارهای مربوط به بی‌سوادی را به‌روز کرد و گفت، اگر از شش میلیون نفر بی‌سواد کشور که بالای50 سال دارند صرف‌نظر کنیم، دو میلیون و200 هزار نفر بی‌سواد زیر50 سال داریم که 300 هزار نفرشان بیمارند و آموزش ناپذیر و 400 هزار نفرشان اتباع خارجی که اگر اینها را از آمار اولیه کسر کنیم می‌شود یک میلیون و 500 هزار ایرانی ده تا 49 ساله بی‌سواد.
بیشترین این بی‌سوادان در استان‌های سیستان و بلوچستان، آذربایجان غربی، کرمان و خوزستان پراکنده‌اند؛ استان‌هایی که هرچه را استان‌های باسواد کشور مثل مازندران، قزوین و تهران رشته‌اند پنبه کرده‌اند به‌خصوص در آمارهای جهانی. موضوع این است که موسسه آماریونسکو و وبسایت اطلس جهانی، ایران را به واسطه نرخ باسوادی86 درصدی در گروه سنی 15 سال و بالاتردر رتبه نود و هشتم جهان قرار داده، جایگاهی که جای هیچ دفاعی باقی نمی‌گذارد.
روزگذشته علی باقرزاده در پاسخ به جام‌جم درباره این آمار و وضعیت نه چندان مطلوب ایران از حیث باسوادی، از عملکرد نهضت سوادآموزی دفاع کرد و گفت درحالی که نرخ رشد باسوادی جهانی از40 سال قبل تاامروز 2/13 درصد است، این نرخ در کشورمان 50 درصد است و درحالی که باسوادی در جهان در 15 سال گذشته فقط یک درصد رشد داشته، این رشد در ایران در فاصله سال‌های 91 تا 95 یعنی در مدت فقط پنج سال 8/2 درصد بوده است. با این حال وقتی جام‌جم درباره موانع رشد سوادآموزی درکشورمان ازاو پرسید، باقرزاده پشت‌پرده بی‌سوادی‌ها در ایران را تشریح کرد و گفت مهم‌ترین عامل، اختیاری بودن تحصیل است که باعث می‌شود افراد به‌راحتی قید درس و مدرسه را بزنند. او همچنین گفت که وجود شش میلیون بی‌سواد بالای50 سال در کشور که نهضت، تکلیفی برای باسواد کردنشان ندارد، در کنار اتباع خارجی بی‌سواد که به کشورمان می‌آیند، همچنین معضل بازگشت به بی‌سوادی که نتیجه کیفیت نامطلوب سوادآموزی یا محیط زندگی آدم‌هاست به انضمام این که هیچ کتاب، مجله یا روزنامه و هفته‌نامه‌ای مختص افراد کم‌سواد تولید نمی‌شود همه دست به دست هم داده‌اند تا عده‌ای بی‌سواد مطلق بمانند وعده‌ای که کورِ‌سوادی آموخته‌اند پس از مدتی به بی‌سوادی رجعت کنند و درنتیجه رتبه ایران بهتر از 98 جهان نباشد.
او البته در بخشی از صحبت‌هایش گفت که پیش‌نویس الزامی کردن سوادآموزی در کشور در معاونت حقوقی ریاست جمهوری در حال تکمیل است، هرچند در مورد الزامی کردن آموزش برای کودکان همچنان اختلاف‌نظرهای حقوقی وجود دارد. او همچنین گفت که تفاهم نامه‌ای تهیه شده تا ایران مجاز به باسواد کردن بی‌سوادان تبعه افغانستان در کشور خودشان باشد که این نیز منوط به موافقت طرف افغان است که فعلا میسر نشده است. به گفته باقرزاده اگر این دو اتفاق رخ دهد وضعیت باسوادی در ایران بهتر خواهد شد.

مریم خباز

جامعه