همان هیچ همیشگی

این گالری‌ها نیاز جامعه هنری کشور را تامین می‌کند؟ وظیفه گالری که ترویج و رشد و ارتقا فرهنگ و هنر در جامعه است و به عنوان یک رسانه باید سطح سواد بصری مردم را بالا ببرد، اما آیا گالری‌های ایران چنین کارکردی دارند؟ اصلا آمار یا حداقل سنجه‌ای در این باره وجود دارد؟ در حالی تعداد گالری‌های تهران از تعداد سینماهای آن بسیار بیشتر است که اتفاقا نسل کنونی به این حوزه علاقه بیشتری پیدا کرده است، گواه این ادعا هم حراج‌های مختلفی است که برگزار می‌شود و در سطحی بسیار پایین‌تر شاید بتوانیم به فروش آثار هنری این گالری‌ها اشاره کنیم. اتفاقا اولین آفت از همین جا آغاز می‌شود،‌ این که بازار و مارکت هنرهای تجسمی مارکتی پویا و متغیر نیست و باید سال‌ها بگذرد تا اثر و سبکی در آثار از مد بیفتد تا بازار آن رو به کسادی برود و خلاقیت دیگر هنرمندان دیده شود. حالا مدتهاست که نتیجه فروش حراج‌های هنری در ایران از پیش معلوم است،سهراب سپهری خوب می‌فروشد و همچنان هم محبوب است. منیر فرمانفرمایان و فرهاد مشیری درست مثل حراج‌های خارجی خوب می‌فروشند و «هیچ»های پرویز تناولی همچنان خواهان دارد. مارکت هنری در ایران خواهان همین‌هاست و گالری‌دار‌ها صرفا به سلیقه خریداران توجه نشان می‌دهند، رو کردن چهره تازه برای هنر تجسمی ایران برای گالری‌ها هزینه‌بر و پر ریسک است. روندی که درست باید برعکس شرایط کنونی باشد، این‌که مشتری سلیقه‌اش را به گالری تحمیل می‌کند چرا که تنها برای آن سلیقه است که حاضر است پول بدهد و از سوی دیگر گالری می‌پذیرد چرا که پای پول در میان است و می‌تواند هزینه‌های خودش را در بیاورد، در حالی که در شرایط درست گالری است که قرار است سطح سواد بصری مشتری‌اش را بالا ببرد و او را به دلایلی کاملا درست مجاب کند اثر خوب کدام است و آثاری که ارزش خریداری دارد کدام. سختگیری گالری‌ها و گالری‌داران نسبت به ارائه آثار قشرهای مختلف هنری به گونه‌ای که این امر تبدیل به امری مافیایی شده است، همکاری گالری‌ها با تعدادی از هنرمندان مخصوص خود (مثلا پنج یا ده نفر) و همکاری نکردن با سایر هنرمندان، گذاشتن قیمت‌های کذایی روی آثار عده‌ای خاص که باعث تبعیض و طبقاتی شدن قشر هنرمند می‌شود و... از یک طرف و روند نزولی اغلب این گالری‌ها از لحاظ توسعه هنری و فرهنگی که باعت به نمایش گذاشتن آثار تکراری و کپی شده از سوی دیگر باعث شده چندان امیدی به رسالت اصلی این گالری‌ها در افزایش سواد بصری نباشد.

میثم اسماعیلی

روزنامه‌نگار