مردی که در پاییز رفت

او روز گذشته در 99 سالگی در یکی از روزهای پاییزی رفت. همان‌طور که برگ‌های پاییزی می‌افتند، البته... چه فرقی دارد! فصلش چه اهمیتی دارد وقتی ما آدم‌ها هم مثل برگ‌ها روزی می‌افتیم، حالا پاییز باشد یا هر فصل دیگری...

داشتم می‌گفتم محمد دبیرسیاقی از آن سال‌های دور در ذهنم مانده است. مردی که بعدها با کتاب‌های بیشتری به تصحیح او رو به رو شدم و هرچند خودش را هرگز ندیدم، اما بیشتر با بزرگی و جایگاه علمی‌اش آشنا شدم و چند بار هم با او فرصت صحبت یافتم. مردی که به کلمه‌ها حساس بود، به دقت و تمرکز از آنها استفاده می‌کرد، آن‌قدر که آدم تصور می‌کرد دبیرسیاقی معنای کلمه‌ها را خوب می‌فهمد و نسبت به آنها فهم کامل و درستی دارد.

خب... اگر بدانیم او در تالیف لغتنامه معروف علامه دهخدا دستیارش بوده و در تنظیم مطالب حروف «پ»، «ض»، «ظ» و «ل» از لغتنامه همکاری داشته، می‌توانیم به این همه دقت و حساسیت او از زاویه‌ای دیگر نگاه کنیم و ببینیم او مردی بوده که واژه‌ها را خوب می‌فهمیده است.

دبیرسیاقی آن‌قدر متن ادبی و تاریخی تصحیح کرده که نمی‌توانید فکرش را هم بکنید. از دیوان منوچهری دامغانی گرفته تا نزهت القلوب فرهنگ سروری و سلطان جلاالدین خوارزمشاه و ... خلاصه آن‌که اگر قرار باشد این بخش از آثارش را فهرست کنیم به نام بیش از 80 اثر خواهیم
رسید.

یکی از مهم‌ترین کارهایش هم که عنوان شاهنامه‌پژوه را به نامش اضافه کرده بود، تصحیح شاهنامه فردوسی است. دبیرسیاقی، شاهنامه فردوسی را در پنج جلد تصحیح و منتشر کرده بود. خلاصه آن‌که روز گذشته مردی رفت که عناوین مهم زیادی کنار نامش قرار دارد. از لغت‌شناس و لغتنامه‌نویس گرفته تا شاهنامه‌پژوه و مصحح متون ادبی و تاریخی. مردی متواضع و بزرگ که سال‌ها بود نه در جمع‌ها حضور داشت و نه به‌‌رغم توانایی و تخصصش هر روز مشغول سخنرانی و خودنمایی در رسانه‌ها بود، اما آنها که اهل ادبیات بودند و گوهرشناس، می‌دانند چه کسی رفته است. می‌دانند از وقتی کنار نام دبیرسیاقی نوشته شده تولد، 4 اسفند 1298 و تا دیروز که نوشته شد مرگ، 16 مهر 1397 چه کسی در این دنیا زندگی کرده است. مردی که شاید تا سالیان سال، ادبیات ایران مانندش را تجربه نکند.

زینب مرتضایی‌فرد

روزنامه‌نگار