چرا آمریکا کنسولگری بصره را بست؟

دستگاه دیپلماسی آمریکا در یک شیطنت آشکار تبلیغاتی با بهانه قراردادن قتل چند نفر از زنان فعال اجتماعی و اقتصادی در عراق و گسترش فعالیت باندهای تروریستی و سرکش اعلام کرد تا اطلاع ثانوی کنسولگری خود در بصره را تعطیل می‌کند. وزارت خارجه آمریکا همچنین مدعی شد گروه‌های شبه‌نظامی فرقه‌ای (تعبیر جریان آمریکایی - سعودی و بعثی از نیروهای مردمی عراق و به طور مشخص نیروهای حشدالشعبی) شاید شهروندان و شرکت‌های غربی در عراق را نیز هدف قرار دهند. در همین رابطه مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا به منظور متهم کردن ایران گفت: واشنگتن به تهران اطلاع داده است در صورت هرگونه تعرض به شهروندان یا تاسیسات آمریکایی در عراق توسط آنچه نیروها و گروه‌های نزدیک به ایران نامیده، تهران در قبال آن مسؤول است.

این درحالی است که یک ماه پیش کنسولگری ایران در همین شهر مورد حمله عده‌ای از عناصر مشکوک قرار گرفته و به آتش کشیده شده بود. چطور کشوری که خود کنسولگری‌اش در همین شهر مورد حمله قرار می‌گیرد و خود در واقع قربانی ناامنی‌های ناشی از عملکرد آمریکا در عراق می‌شود، می‌تواند عاملی برای تهدید کنسولگری آمریکا در این شهر باشد؟ این مساله نشان می‌دهد آمریکا به جای پرداختن به مسائل اصلی عراق و اندیشیدن به حضور غیرقابل توجیه خود در این کشور تلاش می‌کند با متهم کردن دیگران به توطئه چینی علیه همسایگان عراق دامن زده و به این وسیله ناامنی‌های بیشتری را براین کشور تحمیل کند .

چند سناریو

تصمیم به بستن کنسولگری آمریکا در بصره از سوی واشنگتن، افکار عمومی و نخبگان سیاسی عراق را دچار نگرانی کرد بویژه این‌که واشنگتن در ماه‌های اخیر به بهانه‌های مختلف اصرار داشته است فضای عمومی عراق را بی‌ثبات و ناامن جلوه دهد. پیرامون چرایی اصرار آمریکا در برهه اخیر به نا امن جلوه دادن فضای عمومی عراق گمانه‌زنی‌های متعددی وجود دارد که در سه سناریوی زیرخلاصه می‌شود:

افزایش فشار بر عراق برای روی کار آوردن یک دولت دلخواه آمریکا و فاصله گرفتن دولت جدید در عراق از ایران

سیاست فشار علیه ایران و تلاش برای کمرنگ کردن حضور ایران در عراق

کمبود منابع و افزایش هزینه‌های حضور غیرقانونی و نامشروع آمریکا در عراق

احمد محجوب، سخنگوی وزارت خارجه عراق با ابراز تاسف از این اقدام آمریکا گفته است مراکز دیپلماتیک مستقر در عراق به شایعاتی که با هدف تیره کردن فضای امنیت و ثبات و تخریب روابط عراق با کشورهای جهان دامن زده می‌شود، توجه نکنند. انتصار الموسوی از نمایندگان استان بصره در پارلمان عراق، از این اقدام به عنوان یک «توطئه» یاد کرده و می‌گوید دسیسه‌چینی‌های آمریکا علیه عراق هرگز متوقف نمی‌شود. وی که خود از طرفداران بستن کنسولگری آمریکا در بصره و حتی اخراج سفیر آمریکا از عراق به شمار می‌رود می‌گوید واشنگتن با این کار قصد دارد از عراق، باج‌خواهی کند. الموسوی تلویحا نوع باج‌خواهی‌های فعلی آمریکا از عراق را مشابه باج‌خواهی‌های ترامپ از شیخ‌نشین‌های حوزه خلیج‌فارس دانسته و می‌افزاید به دلیل این‌که عراقی‌ها در برابر تهدیدهای آمریکا برای دخالت در امور
داخلی شان سرتعظیم فرود نیاورده‌اند، واشنگتن به این گونه باج‌خواهی روی آورده است.

منظور دیگر امثال الموسوی از باج‌خواهی آشکار آمریکا این است که سیاستمداران عراقی هرچه سریع‌تر تلاش کردند دولتی دلخواه آمریکا را
برسر کار بیاورند موفق نشدند. این درحالی است که بیشتر نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد مردم عراق طرفدار دولتی هستند که از محور مقاومت دفاع کرده و پاسدار استقلال کشورشان در برابر دیکته‌های آمریکایی باشد. با نزدیک شدن به زمان روی کار آوردن یک دولت طرفدار مقاومت توطئه‌چینی آمریکایی‌ها نیز در عراق تشدید شده است. آخرین نظرسنجی‌ها در عراق نشان می‌دهد عادل عبدالمهدی، نامزد ائتلاف‌های الفتح و سائرون بیشترین شانس را برای نخست‌وزیری آینده عراق دارد. موضوعی که هرگز خوشایند آمریکا و متحدان منطقه‌اش از جمله عربستان سعودی نخواهد بود .

فشار بر ایران

یکی دیگر از احتمالات فشار بر ایران است . دولت آمریکا از مدت‌ها پیش با به راه انداختن فضایی تبلیغاتی به کمک عربستان سعودی تلاش کرده است مردم عراق را از ایران جدا کرده یا بین ایرانی‌ها و عراقی‌ها نفاق و دو دستگی ایجاد کند. هرچند این توطئه‌ها تا کنون راه به جایی نبرده اما اخیرا آمریکا به دنبال ناکامی‌های خود فشارهای بیشتری را بر عراق اعمال می‌کند تا از ایران فاصله بگیرد . به همین دلیل بستن کنسولگری آمریکا در بصره را هم باید یکی از این اقدامات ارزیابی کرد. یکی از کارشناسان امنیتی عراق به سومریه نیوز گفته است، تصمیم وزارت خارجه آمریکا به بستن کنسولگری‌اش در بصره و فراخواندن کارکنانش از آنجا، نوعی مانور واشنگتن برای رساندن پیام به جمهوری اسلامی ایران است. صفاء الاعسم می‌گوید، آمریکا مدتی است فشارهای خود را بر ایران افزایش داده است. بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت خارجه ایران در واکنش به اظهارات آمریکایی‌ها گفت: جمهوری اسلامی ایران هرگونه تعرض به دیپلمات‌ها و اماکن دیپلماتیک را محکوم می‌کند و توجیه مضحک بسته شدن سرکنسولگری آمریکا در بصره را که در پی روزها و هفته‌ها تبلیغات و پیشگویی و ایراد اتهامات واهی به ایران و نیروهای عراقی انجام شد، فراری به جلو و اقدامی فرافکنانه و مشکوک می‌داند.

آمریکا از مدت‌ها پیش سعی می‌کرد نارضایتی‌های عمومی را در عراق و بخصوص بصره به سمت یک عامل خارجی جهت داده و به این وسیله ایران را نشانه بگیرد. در ادامه همین تلاش‌ها بود که افرادی مشکوک به کنسولگری ایران در بصره یورش برده و آن را به آتش کشیدند. در همین رابطه روزنامه آمریکایی واشنگتن پست روز شنبه به نقل از یک مقام امنیتی عراق که نخواست نامش فاش شود، نوشت تصمیم آمریکا برای تعطیل کردن کنسولگری خود در بصره بر مبنای تهدید امنیتی جدی و معتبری از سوی ایران یا شبه‌نظامیان در عراق صورت نگرفته است. این مقام عراقی ناشناس گفت: ما هیچ اطلاعاتی درباره نیت یا سودای حمله ایران یا حامیان ایران به دیپلمات‌های آمریکایی یا کنسولگری آن دریافت نکرده‌ایم... و متاسفانه این یکی دیگر از مواردی است که نشان می‌دهد آمریکا می‌خواهد از عراق (به عنوان بهانه‌ای ) برای مقابله با ایران استفاده کند.

کمبود منابع مالی

یکی دیگر از سناریو‌های مطرح در مورد علل بسته شدن کنسولگری آمریکا در بصره، کمبود منابع مالی است. خبرنگار بی.‌بی.‌سی در گزارشی گفت از مدت‌ها پیش آمریکایی‌ها گفته بودند کنسولگری این کشور در بصره با داشتن هزار کارمند بسیار هزینه ساز بوده و باید تعطیل شود. این درحالی است که مردم بصره نیز از عملکرد تحریک‌آمیز آمریکایی‌ها در این شهر ناراضی بوده و بارها اعتراض خودشان را نسبت به حضور آنها نشان داده‌اند. برخی حملات ایذایی که از چند وقت پیش به کنسولگری آمریکا می‌شد در همین خصوص بوده و نشان می‌دهد مردم عراق مایل به تداوم کار این کنسولگری نیستند. سایت دید‌بان عراق که مجموعه‌ای از کاربران عراقی در شبکه‌های اجتماعی آن را اداره می‌کنند از بسته‌شدن کنسولگری آمریکا در بصره استقبال کرده و تمنای روزی را کردند که سفارت آمریکا در بغداد نیز بسته شود. کاربران در این سایت گفتند حتی آمریکا در نظر دارد نوعی جنگ دلاری را علیه عراق اعلام کند تا به این وسیله فشارهای بیشتری را بر دولت عراق تحمیل کند. احتمال دارد دولت آمریکا علاج واقعه قبل از وقوع کرده باشد و از هراس این‌که نیروهایش در بصره در معرض تهدیدهای بیشتری قرار گیرد، کنسولگری خود را در این شهر به صورت موقت تعطیل کرده باشد. بخصوص که نیروهای الحشدالشعبی اعلام کردند در صورت حملات آمریکایی‌ها به پایگاه‌های‌شان در عراق درهای جهنم را روی آمریکایی‌ها خواهند گشود.

رحیم محمدی

بین‌الملل