دریابان علی شمخانی وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح : درگیری اسرائیل با ایران؛ احتمالش منتفی نیست

از گفتگو با جام جم به آن پاسخ داده است : در ماه های اخیر کمتر شاهد انتشار خبر درباره دستاوردهای نظامی کشور بالاخص درباره موشکهای میان برد و دوربرد بوده ایم ؛ آیا این امر به دلیل فشارهای سیاسی و بین المللی خاصی بوده است؛ فعالیت های دفاعی کشورها تحت هیچ شرایطی متوقف نخواهد شد؛ زیرا امنیت برای همه واحدهای سیاسی و جوامع امری اجتناب ناپذیر و دایمی محسوب می شود.شکلهای تامین امنیت در دوران های مختلف با یکدیگر متفاوت است امنیت نرم افزاری را باید به عنوان نماد مطلوب پایداری ساختاری در یک کشور دانست برای تحقق چنین فرآیندی نیازمند مشارکت بسیاری از ساختارهای سیاسی و اجتماعی هستیم از این رو دفاع و ابزارهای دفاعی در شرایط و مقاطع زمانی مختلف دچار تحول و دگرگونی می شوند.اگر به اخبار رسانه های جمعی و مطبوعات توجه داشته باشید، در ماههای گذشته اطلاع رسانی مناسبی درخصوص آماده سازی بخشهای مختلفی از حوزه های دفاعی صورت گرفته است و بویژه به مناسبت سوم خرداد، سالروز آزادسازی خرمشهر، تولیدات جدید دفاعی به نمایش درآمد؛ حتی موشک شهاب 3 نیز آزمایش شد البته هدف سازمان های صنعتی وابسته به وزارت دفاع ، به حداکثر رساندن کیفیت کالاهای تولیدی است و ما ابزارهای نظامی را برای نظامی گری فزاینده تولید نمی کنیم ابزار را می توان به عنوان نمادی از اراده یک کشور دانست که برای دفاع از سرزمین و ارزشهای کشور، تجلی مادی پیدا کرده است بنابراین باید روندهای کیفی سازی ابزارها را مورد توجه قرار داد اگر دقت و قدرت انهدام متعارف موشک شهاب سه افزایش پیدا کند، گامهای مهمی برای نیل به بازدارندگی برداشته ایم این امر ضرورت اجتناب ناپذیر دفاع و امنیت ملی در جمهوری اسلامی ایران محسوب می شود.آیا جمهوری اسلامی برای توانایی های نظامی خود، حدی را نیز تعریف کرده است؛ بله ؛ برخی دیگر از تسهیلات ، نه تنها کارآمدی دفاعی ما را افزایش نمی دهند بلکه کشور ما را در معرض تهدیدات جدیدی قرار خواهند داد باید به خاطر داشته باشیم که ما نمی توانیم احساس عدم امنیت را در سایر کشورها ایجاد کنیم نباید امنیت در جمهوری اسلامی ایران به ایجاد نمادهایی از ناامنی برای سایر کشورها، بویژه کشورهای پیرامونی مرزهای جمهوری اسلامی ایران منجر شود ما با این کشورها دارای منافع استراتژیک هستیم بنابراین تولید دفاعی ما صرفا برای به حداکثر رساندن امنیت ملی است . هر جا احساس کنیم این ابزارها برای همسایگان یا سایر واحدهای منطقه ای تهدیدکننده محسوب می شوند، در الگوی خود تغییراتی ایجاد خواهیم کرد؛ زیرا اگر واحدهای سیاسی دیگر احساس ناامنی کنند، آنان نیز اقداماتی انجام می دهند که برای امنیت ملی ما مخاطره آمیز خواهد بود.به کشورهای پیرامونی جمهوری اسلامی اشاره کردید؛ همکاری های نظامی ما با کشورهای خارجی ، مخصوصا در منطقه چگونه است؛ پیمان های دفاعی ، زمانی بین کشورها ایجاد می شود که تهدید مشترکی فراروی واحدهای سیاسی قرار گیرد و یا این که کشورها احساس کنند که با پدیده بی ثبات کننده ای روبه رو شده اند. یکی دیگر از شرایطی را که به انعقاد پیمان های دفاعی و نظامی منجر می شود، باید در شرایط مبتنی بر "تغییر در موازنه دفاعی " و امنیتی جستجو کرد؛ زیرا اگر موازنه قدرت بین کشورهای یک منطقه و یا واحدهای نظام بین الملل وجود داشته باشد نمی توان درصدد انعقاد پیمانهای جدید بود با توجه به مولفه های یاد شده که دارای بنیان های پایدار در مطالعات استراتژیک است ، هیچ گونه تغییری در ساخت قدرت منطقه ای ایجاد نشده است ضرورت های امنیتی ایجاب می کند که واحدهای سیاسی ، الگوهای رفتاری خود را در قالب و قواعد قبلی تداوم بخشند تنها موضوعی را که به تغییر نسبی در موازنه قدرت منجر شده است ، باید در روند حوادث امروز و الگوهای رفتاری در سرزمین های اشغالی فلسطین پیگیری کرد. آیا براساس مولفه هایی که به آن اعتقاد دارید لزوم تشکیل ائتلاف های دفاعی احساس می شود؛ این شواهد ومولفه های محیطی ، هیچ گونه نماد و ضرورتی برای ایجاد ائتلاف های دفاعی و امنیتی ایران با کشورهای منطقه ای و فرامنطقه ای فراهم نمی کند از سوی دیگر ائتلاف های جدید ممکن است بحران آفرین و تهدیدکننده باشد جمهوری اسلامی ایران ، الگوی رفتاری خود را براساس خوداتکایی دفاعی ادامه می دهد خود اتکایی دفاعی برای شرایط پرالتهاب و همچنین در واکنش به دوران هایی ایجاد می شود که زمینه های اقدام غافلگیر کننده وجود داشته باشد برای مقابله با غافلگیری های ناشی از شرایط پرچالش ، چاره ای جز آمادگی دفاعی نیست. این مساله آیا به مفهوم مشارکت نکردن در همکاری های نظامی است؛ البته ما در روندهای ثبات گرای دفاعی و امنیتی ، از هرگونه مشارکت همکاری جویانه با کشورهایی که خواهان صلح و امنیت منطقه ای باشد، استقبال می کنیم ما می دانیم که به تنهایی قادر به تامین امنیت و بقای سیاسی نیستیم ؛ بنابراین برای نیل به هدف سیاسی و دفاعی خود که مبتنی بر "اصل مشارکت گرا" و "دفاع ثبات گرا" است ، از همکاری و مشارکت با واحدهایی که دارای چنین اهدافی هستند، غافل نخواهیم بود. همکاری ایران با چین و روسیه در چه حدی است ؛ چقدر موفقیت آمیز بوده است و در عین حال موانع شکل گیری آن چیست؛ جهت گیری سیاست خارجی جمهوری اسلامی و همچنین جهت گیری سیاست دفاع و امنیت ملی ایران را باید براساس روندها و الگوهای "شرق محور" مورد توجه قرار داد این امر را می توان ناشی از محدودیت های سیاسی و استراتژیک واحدهای غربی علیه ایران دانست این واحدها همه تلاش خود را برای کاهش توانمندی نظامی و دفاعی ایران به کار بسته اند؛ اما همکاری با روسیه و چین به عنوان بخشی از ضرورتهای دفاعی ایران محسوب می شود روسیه به این دلیل با ایران همکاری دفاعی می کند که به منابع مالی نیاز شدید دارد بنابراین ایران که بخش عمده ای از درآمد ملی خود را از طریق صادرات نفت تامین می کند همانند سایر کشورهای صادر کننده نفت ، قادر به خرید ابزارهای نظامی از روسیه و چین است دلیل دیگر این فرآیند را باید در ضرورت های بین المللی و منطقه ای روسیه جستجو کرد روسها بر این امر واقفند که اگر همکاری دفاعی موثری با جمهوری اسلامی ایران نکنند زمینه فعال سازی این گونه همکاری ها با واحدهای دیگر فراهم می شود. از آنجا که روسیه به مشارکت کشورهای دیگر با حوزه های دفاعی و استراتژیک ایران تمایلی ندارد، "الگوی حداقل گرایی " را در رفتارهای دفاعی خود و در برخورد با ایران به کار گرفته است در چارچوب الگوی حداقل گرایی ، کشورهای چین و روسیه ، صرفا آن دسته از ابزارها و تجهیزات دفاعی را به ایران می دهند که با محدودیت های گسترده امریکا روبه رو نشده باشد این الگو براساس واقعیت های موجود برخی از نیازهای دفاعی ایران را تامین می کند اما تامین همه این نیازمندی ها را باید براساس شرایطی مورد توجه قرار داد که جمهوری اسلامی بتواند الگوی مبتنی بر موازنه سازی را در ارتباط با تولیدکنندگان و صادرکنندگان ابزارها و تکنولوژی دفاعی به کار گیرد این رویکرد تاکنون تنها براساس توانمندی ها و مقدورات فنی و تخصصی ملی دنبال شده است صادرات و واردات نظامی در کشور ما چگونه و در چه بخش و در چه سطوحی است؛ طی سالهای دهه اول انقلاب و در شرایطی که میهن اسلامی ما مورد تهاجم نیروهای مختلف قرار داشت ، کشور ما صرفا وارد کننده کالاهای دفاعی و نظامی بود روندهای جدال به گونه ای بود که می بایست همه توان تولیدی لجستیک کشور برای تهیه ابزارهای دفاعی به کار گرفته می شد این روند تا سالهای پس از پایان جنگ تداوم یافت در برنامه اول توسعه اقتصادی ، زمینه برای بازسازی ساختارهای دفاعی فراهم شد. این را می توان به عنوان نقطه عطفی در فرآیندهای دفاعی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران تلقی کرد از این مقطع زمانی به بعد، مشارکت های نظامی و خریدهای تسلیحاتی ایران افزایش یافت تاسیسات جدیدی ایجاد شد که بتواند توان دفاعی و اقتدار بازدارندگی ایران را افزایش دهد به این ترتیب در سالهای اولیه دهه 1990 میزان خریدهای تسلیحاتی و هزینه های مربوط به پروژه های دفاعی افزایش یافت تجربیات دفاع مقدس به گونه ای بود که ضرورت های برنامه ریزی طولانی مدت در حوزه های دفاعی و امنیتی را فراروی ایران قرار می داد. آیا این سیاست ، تنها برای تامین نیازهای داخلی بود یا صادرات را نیز مد نظر داشتید؛ این روند در سالهای نیمه دوم دهه نود زمینه را برای تولید تسلیحات مازاد به وجود آورد این تسلیحات عمدتا در حوزه مهمات ، سلاح انفرادی ، سلاحهای سبک نظامی و همچنین سلاحهای سنگین همانند تانک و توپخانه است این کالاها علاوه بر نیاز داخلی ، برای تامین نیازهای دفاعی به بیش از40 کشور جهان نیز صادر می شود لازم به توضیح است که بیشتر خریداران کالاهای یاد شده را کشورهای خاورمیانه واحدهای آفریقایی و برخی کشورهای اروپایی تشکیل می دهند. خرید تجهیزات نظامی ما بیشتر از چه کشورهایی صورت می گیرد؛ تاکنون خرید مجموعه ها و سیستم های تسلیحاتی ایران عمدتا از کشورهای شرقی صورت گرفته است این کشورها براساس ضرورت های درونی خود به فروش تسلیحات مبادرت کرده اند هیچ یک از این واحدهای سیاسی را نمی توان به عنوان واحدهایی تلقی کرد که همکاری های استراتژیک با ایران دارند بنابراین صادرات تسلیحات ضمن ایجاد منابع درآمدی جدید برای کشور زمینه تولید کالاهای جدید براساس استانداردهای جهانی در صنایع دفاعی ایران را فراهم می کند این روند در افزایش قابلیت های فنی و تولیدی صنایع دفاعی و در نتیجه توسعه توان بازدارندگی نیز نقش موثری ایفا می کند ادعای امریکا و اسرائیل مبنی بر کمکهای تسلیحاتی جمهوری اسلامی به مبارزان فلسطین را چگونه ارزیابی می کنید؛ اگر بخواهم سوال خود را ریزتر مطرح کنم ، قضیه کشتی تسلیحاتی که چندی پیش ادعا کردند متعلق به ایران بوده ، چه بود؛ آنچه که طی ماههای مارس و آوریل 2002 درباره انتقال تسلیحات از سوی جمهوری اسلامی ایران برای دولت خودگردان فلسطین مورد توجه قرار گرفت ، باید بخشی از یک سناریوی از پیش تعیین شده دانست که کاربری و ارزش آن برای اسرائیل ، بیش از روشهای تبلیغاتی است.اسرائیلی ها در صدد بودند تا فرآیندی را مورد توجه قرار دهند که براساس آن ، تنگناهای رفتاری قابل توجهی را برای دولت خودگردان فلسطین ایجاد کنند این امر باید در قالب و قواعدی مطرح شود که علاوه بر دولت خودگردان ، سایر مجموعه ها و کشورهایی که مشروعیتی برای رفتارها و موجودیت نژادپرستانه اسرائیل قائل نیستند نیز در محدودیت تبلیغاتی قرار گیرند این اقدام اسرائیلی ها را می توان نمادی از اقدامات مبتنی بر روشهای فرافکنی دانست زیرا زمانی که موضوعی به نام کشتی کارین آ مطرح می شود افکار عمومی اسرائیل و همچنین افکار عمومی بین المللی به سوی کشتی منحرف می شود و آنچه را که دولت و نظامیان اسرائیل در برخورد با اردوگاه فلسطینی انجام می دهند تحت الشعاع قرار می دهد در شرایط موجود کشورهای اسلامی باید از اراده و آزادی عمل موثر برای افشاسازی اقدامات و سیاست های اسرائیل برخوردار باشند و از الگوهای خبری برای تبیین واقعیت های رفتاری اسرائیل استفاده کنند این امر باید برای جهانیان تبیین شود که چرا جوانان فلسطینی به اقدامات شهادت طلبانه دست می زنند؛ آیا آنان درصدد ایجاد وحشت اند؛ آیا مادر فلسطینی به خاطر حمایت های مالی ، فرزند جوان خود را به سوی زندگی جاودان بدرقه می کند؛ یا آن که علت مهمتری وجود دارد که فراتر از تبلیغات اسرائیلی ها درباره ارسال کشتی اسلحه یا حمایت های مالی از اقدامات مقاومتگراست؛ با توجه به تهدیدات احتمالی در نبردهای زمینی ، دریایی و هوایی ، میزان توانایی های کشور و نیز برنامه های نظامی ما چگونه است؛اگرچه شرایط بین المللی و منطقه ای به گونه ای است که "تهدیدات متصور" فراروی جمهوری اسلامی ایران ، عمدتا شامل تهدیدات و سیاست های تبلیغی امریکاست ؛ اما باید به این موضوع توجه کرد که احتمال تبدیل این گونه تهدیدات به تهدیدات منطقه ای نیز وجود دارد؛ یعنی گروه یا کشور خاصی به نیابت از امریکا وارد مجادله نظامی با جمهوری اسلامی ایران شود تاریخ نشان می دهد که امریکایی ها در بسیاری از موارد به جنگهای نیابتی مبادرت ورزیده اند جنگهای نیابتی برای امریکا هزینه های محدودتری دارد و آسیب پذیری نیروهای امریکایی در آن محدود است ؛ اعتبار بین المللی آن کشور نیز در سطح کمتری دستخوش دگرگونی می شود اما علی رغم این امر نباید از اقدامات نظامی مستقیم امریکا نیز غفلت کرد تجربه حوادث امروز چند سال گذشته نشان داده است که امریکایی ها ساختار تبلیغاتی خود را فعال نموده ، یک موضوع فرعی را مطرح کرده و براساس آن به انجام اقدامات نظامی مبادرت کرده اند. این روند در چند جدال امریکا با حوزه های پیرامونی ، قابل تصور است اقدامات امریکا در سومالی ، هائیتی ، عراق و یوگسلاوی را باید براساس چنین فرآیندی تجزیه و تحلیل کرد اگر دقیق تر بخواهید بگویید، به عنوان وزیر دفاع جمهوری اسلامی چند احتمال درباره جنگ با جمهوری اسلامی متصور هستید؛ در برخورد با جمهوری اسلامی ایران 3 احتمال وجود دارد: احتمال اول مبتنی بر جنگ روانی امریکا برای ایجاد ارعاب در داخل کشور و همچنین تلاش برای متزلزل سازی اراده سیاسی و اراده مقاومت در درون نظام سیاسی است احتمال دوم را باید در اقدامات نظامی و عملیات یک دولت دوست و دست نشانده امریکا دانست امریکایی ها در حوزه های منطقه ای و بین المللی ، یک دو جین از این گونه واحدهای سیاسی را در اختیار دارند که انگیزه های عملیات در خارج از مرزهای خود را دارند، که درصدر آنها دولت اسرائیل غاصب قرار دارد. در احتمال سوم ، کشور اسرائیل را باید از جمله واحدهایی تلقی کرد که می تواند چنین اقداماتی را به صورت مستقل به انجام برساند تهدیدات شارون و ایهود باراک علیه مرزها و تاسیسات جمهوری اسلامی در چنین قالب و قواعدی تفسیر می شود وقوع احتمال سوم را باید در چارچوب به کارگیری روشهای مبتنی بر اقدامات و عملیات مستقیم بررسی کرد این روش از شدت و حجم عملیاتی گسترده ای برخوردار خواهد بود. در نتیجه برای مقابله با امریکا و مقاومت در برابر وی نمی توان صرفا از ساختارهای دفاعی استفاده کرد بلکه باید ابزارها و نیروهای متنوعی به کار گرفته شود که براساس آن زمینه مقاومت اجتماعی و بازدارندگی فراابزاری در برابر اقدامات نظامی امریکا یا واحد سیاسی دیگر مهیا شود که در این زمینه نیز آمادگیهای لازم برای پاسخگویی آنی فراهم شده است بگذارید یک سوال بدبینانه مطرح کنم ؛ برای مقابله با نبردهای کوتاه مدت مثلا در مواجهه با یک بمباران چند ساعته سریع برخی نقاط حساس کشور توسط دشمن ، تا چه اندازه آمادگی داریم؛ نبردهای نظامی موجود نمی تواند صرفا در قالب عملیات کوتاه مدت طراحی شود هرگونه اقدام نظامی با سرعت قابل توجهی به فرآیندهای عملیاتی چند جانبه و طولانی مدت تبدیل خواهد شد چنین روندی را باید براساس اصل مشخص در ارتباط با بحران های منطقه ای و همچنین بحران های بین المللی ارزیابی و تحلیل کرد هر اقدام نظامی کوتاه مدت امریکا با پاسخهای متعدد و متنوعی روبه رو خواهد شد در نتیجه استراتژیست های آن کشور نمی توانند برنامه ریزی عملیاتی خود را در قالب اقدامات و عملیات محدود و کوتاه مدت طراحی کنند حتی دکترین نظامی امریکا نیز در خصوص انجام عملیات برون مرزی در چارچوب حملات قطعی طرحریزی شده است. این گونه عملیات ، بیانگر اقدام چند جانبه و پردامنه امریکا علیه امنیت و منافع ملی جمهوری اسلامی ایران خواهد بود در نتیجه این فرآیند می توان فرآیندی را در نظر گرفت که براساس آن دیپلماسی به عنوان گام اول بازدارندگی عملیاتی مورد توجه برنامه ریزان استراتژیک جمهوری اسلامی ایران قرار گیرد گام دوم باید براساس اصل مقاومت پر شدت شکل گیرد؛ یعنی هرگونه اقدام نظامی و تهاجم علیه واحدهای سیاسی ، نظامی ، رسانه ای و اجتماعی جمهوری اسلامی ایران با واکنش شدید و به گونه ای متقابل و در حداقل زمان ممکن ، پاسخ داده خواهد شد گام سوم را باید در قالب مقاومت مدنی سازماندهی کرد و از پتانسیل گروههای اجتماعی در داخل کشور علیه اراده و اقدامات امریکا استفاده کرد در این شرایط احتمال فعال شدن برخی از گروههای اجتماعی وجود دارد که ممکن است نارضایتی خود علیه برخی از روشهای اجرایی را در فرآیندهای متفاوتی به نمایش بگذارند برای این که مجموعه های یاد شده فعال نشوند و جبهه دیگری در داخل کشور به وجود نیاید باید از هم اکنون فضای مبتنی بر مشارکت همکاری جویانه گروههای اجتماعی در فرآیندهای سیاسی فراهم شود با توجه به این که کشورهایی که دشمن اصلی ما محسوب می شوند جنگ افزارهای پیشرفته ای دارند و جنگ با آنها نیز پیچیده به نظر می آید وضعیت قوای نظامی جمهوری اسلامی از لحاظ تجهیزات راداری ، الکترونیکی و مخابراتی چگونه است؛ تجربیات جنگ تحمیلی ، تاثیر قابل توجهی در تنظیم استراتژی تسلیحاتی جمهوری اسلامی بر جای گذاشت برخی از نارسایی های نظامی و عملیاتی را باید ناشی از محدودیت های ابزاری در روند مقاومت نظامی دانست در دوران جنگ با وجود این که جامعه ایران از مطلوبیت موثر برای فعال سازی انگیزش های انسانی برخوردار بود اما شرایط به گونه ای تداوم یافت که محدودیت ها و کمبود ابزارهای نظامی ، به تنگناهای موثری در روند مقاومت دفاعی ایران منجر شد. بر این اساس ، تلاش شده است تا ابزارهای دفاعی مورد نیاز جمهوری اسلامی ایران تامین شود این ابزارها براساس نوع تهدید، شدت تهدید و گستره تهدید تهیه شده است زمانی که تهدیدات افزایش یابد، زمینه جدال گرایی منطقه ای نیز گسترش بیشتری پیدا می کند بنابراین کشورهایی که در شرایط مبتنی بر تهدید قرار دارند و یا در ژئوپلتیک تهدید واقع شده اند نیاز فراگیرتری به ابزارهای مقابله با تهدید دارند وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح براساس نوع تهدیدات فراروی کشور ابزارهای دفاعی مطلوب و مورد نیاز نیروهای مسلح را تهیه کرده است . هم اکنون ساختارهای دفاعی با محدودیت جدی در زمینه جنگ افزار نظامی مواجه نیستند برخی از تجهیزات مورد نیاز این مجموعه ها در داخل کشور تولید شده و بخش دیگر آن از سایر منابع تامین کننده تسلیحاتی خریداری شده است و از این رو در بخشهای راداری ، الکترونیکی و مخابراتی ، مجموعه کامل و جامعی از نیازمندی های نیروهای مسلح از طریق تولید داخلی و تامین خارجی فراهم شده است باتوجه به وقایع اخیر خزر، آیا نگاه نظامی ما به این منطقه و روسیه هم تغییر کرده است؛ طی سالهای گذشته ، دریای خزر مرکز صلح و ثبات منطقه ای محسوب می شد؛ در این ارتباط ایران و روسیه نقش موثر و تعیین کننده ای داشتند بررسی روابط دو کشور را نمی توان در شرایط مبتنی بر خلا سیاسی یا بین المللی ارزیابی کرد؛ زیرا روابط دو جانبه عموما تحت تاثیر شرایط محیطی و شاخصهایی است که توسط سایر کشورها ایجاد می شود به این ترتیب روابط ایران و روسیه را باید تحت تاثیر شرایط منطقه ای و ساختار نظام بین الملل ارزیابی کرد این امر نشانگر آن است که روابط استراتژیک بین کشورها دارای ماهیت و خصلت مبتنی بر نسبی گرایی است همکاری های ایران و روسیه در شرایطی آغاز شد که جمهوری اسلامی ایران در وضعیت مبتنی بر تحریم جهان غرب و محدودیت های فزاینده از سوی واحدهای منطقه ای و بین المللی قرار داشت ؛ از سوی دیگر جنگ تحمیلی پایان یافته بود و ساختار دفاعی کشور نیازمند ترمیم و بازسازی بود اگرچه در دوران جنگ ، اتحاد شوروی به طور فراگیر از کشور عراق حمایت می کرد؛ اما در دوران بعد از جنگ ، زمینه برای همکاری های دفاعی و استراتژیک ایران و روسیه فراهم شد. از این رو وجه غالب در روند همکاری و مشارکت دو کشور ایران و روسیه را باید در ارتباط با فعالیت های دفاعی و استراتژیک مورد توجه قرار داد طرف ایرانی بیشتر مایل به گسترش این روابط بود یا طرف روس؛ چنین همکاری هایی را می توان نیاز طبیعی ایران و روسیه دانست زیرا در شرایط موجود جمهوری اسلامی ایران برای تامین نیازهای دفاعی و استراتژیک خود به تسلیحات و ابزارهای دفاعی نیازمند است ؛ کشور روسیه نیز به دلیل کاهش تولید ناخالص ملی ، به ارزهای معتبر برای تامین کسر بودجه خود نیاز شدید دارد این امر زمینه های هم تکمیلی گذرا و ناپایداری را به وجود می آورد علت هم تکمیلی را باید بر اساس نیازهای متقابل دو کشور مورد توجه و تحلیل قرار داد؛ در حالی که ناپایداری در روابط را باید به دلیل نوع همکاری ها و الگوی مورد توجه روسیه ارزیابی کرد. مقامات روسیه در گذشته به نوع و روند همکاری های خود تعهد چندانی احساس نمی کردند آنان صرفا بر فروش ابزار تاکید می کردند در حالی که شواهد بیانگر آن است که ابزار به تنهایی به مزیت دفاعی و دفاع استراتژیک برای کشورها منجر نمی شود از این رو مقامات دفاعی ایران در چند سال گذشته بر ضرورت همکاری های پایدار فراگیر و قابل پیش بینی تاکید کرده اند اجلاسی را که اخیرا در سطح معاونان وزرای دفاع جمهوری اسلامی ایران و روسیه برگزار شد می توان مبنای جدید نهادینه سازی الگوهای روابط تلقی کرد این مذاکرات ، زمینه را برای ایجاد تعهد متقابل بین ایران و روسیه به وجود آورده است لازم به توضیح است که روسیه ، الگوی امنیتی متفاوتی نسبت به سالهای گذشته فراروی خود قرار خواهد داد آنان تلاش می کنند تا اقتدار منطقه ای را جایگزین الگوهای مبتنی بر رقابت بین المللی کنند.