حـاملگی بعد از سرطان پستان

ابتلا به سرطان پستان در زمان بارداری

تعدادی از خانم‌ها در دوران بارداری متوجه می‌شوند که به سرطان پستان مبتلا شده‌اند و این گمان در آنها شکل می‌گیرد که حاملگی در ابتلای آنها به این بیماری تاثیر داشته است در صورتی که ابتلا به سرطان در این دوران ربطی به حاملگی ندارد. با وجود این، تشخیص سرطان پستان در دوران حاملگی ساده نیست، چرا که با بزرگ شدن پستان‌ها در این دوران و شیردهی، ریسک مخفی ماندن بیماری و تشخیص دیرهنگام افزایش می‌یابد.

معاینه پستان قبل از حاملگی و نیز در شروع بارداری و در حین حاملگی و توجه دقیق به تغییرات پستان‌ها و مقایسه دو پستان در زمان حاملگی و شیردهی می‌تواند به تشخیص زودتر کمک کند.

اگر وجود سرطان پستان در مادر باردار تشخیص داده شد، وضعیت درمان با توجه به ماه‌های حاملگی متفاوت است. جراحی اولین گام است. حفظ پستان در زمان حاملگی هم امکان‌پذیر است. اگر مادر در سه ماه اول بارداری نیازمند شیمی‌درمانی باشد، شیمی‌درمانی تا سه ماهه دوم به تعویق خواهد افتاد. هرچند در مواردی به منظور نجات جان مادر با مجوز پزشکی قانونی، ختم بارداری اعلام می‌شود. اما ختم بارداری در خیلی از اوقات باعث بهبود شرایط نخواهد شد.

شیمی‌درمانی در سه ماهه اول بارداری می‌تواند برای جنین عارضه‌ساز باشد، چون اندام‌های جنین در حال شکل‌گیری است.

همچنین شیمی‌درمانی در سه چهار هفته باقیمانده به زایمان نیز نباید انجام شود. چون ممکن است باعث تغییراتی در خون شود و مادر دچار عفونت یا خونریزی شدید بعد از زایمان شود. در دوران شیردهی نیز به دلیل آن که کبد و کلیه نوزاد آمادگی لازم را برای شکستن مولکول‌های شیمی‌درمانی ندارد، بنابراین شیردهی در این دوران نیز ممنوع است و انجام رادیوتراپی به بعد از زایمان موکول خواهد شد.

بهترین زمان حاملگی بعد از بهبود سرطان

شیوع سرطان در بین افراد جوان و کم سن و سال باعث تغییر معادلات مربوط به انواع این بیماری شده است و مبتلایان به سرطان پستان نیز از این قاعده مستثنا نیستند. از آنجا که سرطان پستان در صورت تشخیص زودهنگام قابل درمان است، بنابراین این گروه از زنان نیز می‌توانند در صورت تشخیص پزشکان معالج، بعد از اتمام دوران درمان باردار شوند. هر چند این افراد نیز به دو گروه
تقسیم می‌شوند.

زنانی با پیش آگهی بهتر (یعنی احتمال بازگشت بیماری و میزان احتمال زنده ماندن فرد بعد از پنج سال) شانس آنها برای بارداری نسبت به زنانی که پیش آگهی منفی دارند،
بیشتر است.

بعد از جراحی، شیمی‌درمانی و رادیوتراپی، بیمارانی که سرطان پستان آنها وابسته به هورمون است، باید داروی ضد هورمون مصرف کنند. مدت زمان مصرف داروهای ضدهورمون در بیماران بسته به شرایط بیماریشان متفاوت است. بعد از قطع داروی ضد هورمون شش ماه تا دو سال بعد فرد می‌تواند باردار شود. شش ماه به‌دلیل رفع اثر دارو و دو سال برای بررسی امکان بازگشت بیماری است و بعد از این دوران، بارداری این گروه از زنان فرقی با بارداری زنان دیگر ندارد.

تاثیر شیردهی بر بازگشت سرطان

یکی دیگر از نگرانی‌های زنان بهبودیافته از سرطان، شیردهی بعد از زایمان است. بررسی‌ها نشان می‌دهد مادرانی که جراحی پستان داشته‌اند، ممکن است به علت دردناک بودن محل جراحی، توان شیردادن نداشته باشند و برخی دیگر بدون درد باشند و امکان شیردهی داشته باشند.

اما نکته بسیار مهم و حائز اهمیت این است که شیردهی نه تنها باعث بازگشت سرطان مادر نمی‌شود بلکه شاید به کاهش ریسک برگشت سرطان هم کمک کند.

پیش‌بینی‌های ضروری برای بارداری

با توجه به این که شیمی‌درمانی در اغلب خانم‌ها می‌تواند عارضه یائسگی زودهنگام را به همراه داشته باشد، به همین دلیل متخصصان توصیه‌هایی برای خانم‌های مبتلا به سرطان پستان دارند. اگر خانمی قصد بارداری دارد یا مجرد است و قصد بچه‌دار شدن بعد از ازدواج دارد، می‌تواند بعد از تشخیص سرطان و قبل از شروع درمان، تخمک یاتخمک بارور شده (IVF) را فریز کند، برداشت و ذخیره‌سازی تخمک تقریبا بیش از دو هفته (در شرایطی حدود یک ماه) طول می‌کشد. فرد در این مدت باید میزان بالایی هورمون دریافت کند تا تخمک‌ها تحریک شوند تا امکان برداشت چند تخمک خوب فراهم شود. این تاخیر یک‌ماهه در آغاز درمان و دریافت هورمون‌های بیشتر در زنانی که منشأ سرطان پستان در آنها هورمون‌های استروژن و پروژسترون هستند، می‌تواند نگرانی سرعت پیشرفت بیماری را افزایش دهد.

غیرفعال کردن فعالیت تخمدان‌ها با کمک دارو در زمان شیمی‌درمانی برای جلوگیری از صدمه به تخمک‌ها روش دیگری برای محافظت از قدرت باروری در زنان مبتلا به سرطان پستان بعد از پایان درمان است. هیچ‌یک از روش‌هایی که عنوان شد، امکان تولید تخمگذاری مفید و موفق را تضمین نمی‌کند.

گاهی بارداری در حین مصرف داروهای ضد هورمون اتفاق می‌افتد که در این صورت مصرف دارو باید بلافاصله قطع شود و جنین توسط همکاران پرینیتالوژیست بررسی شود تا در صورت سلامت جنین، حاملگی با تحت نظر گرفتن مادر ادامه یابد.

متخصصان تأکید دارند این گروه از زنان از اقدامات پیشگیرانه در حین درمان با داروهای ضد هورمون استفاده کنند تا قبل از تکمیل دوره درمان حامله نشوند.

سهیلا فلاحی

دانش و سلامت