حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
تاریخ نگاری مشروطیت کاستی هاو آفات - 4
میرزا یحیی دولت آبادی با روحانیت شیعه شدیدا سر ناسازگاری داشته و در خاطرات خود چهره های برجسته این گروه (از علامه مجلسی گرفته تا شهید مدرس) را به عناوین مختلف و نوعا تحت عنوان «روحانی نما»!
خوشحال است که در اثر کودتای رضا خانی ، نفوذ روحانیت به صفر می رسد و آرزو می کند که فاتحه روحانیت خوانده شده و اسلام با مقتضیات عصر حاضر، تطبیق داده شود.افزون بر این ، طرفدار آزادی بانوان و رفع حجاب و تغییر خط بوده و شعری در مدح کشف حجاب رضا خانی دارد. با آن سابقه خانوادگی و این عقاید مشعشع! تیرگی مناسبات او با شیخ فضل الله پیشاپیش قابل حدس و پیش بینی است. خود می گوید: «حاج شیخ فضل الله در مدت اقامت طهران ، همه وقت با خانواده ما کدورت داشته» و «سالها در مجالس خصوصی نسبت به خانواده ما بدگو بوده است».
وی نسبت به شیخ ، دیدگاهی شدیدا منفی داشته و در کتابش کرارا به بدگویی از وی پرداخته است.
3- سناتور مهدی ملکزاده. او فرزند «ملک المتکلمین» است که از پیشوایان جناح تندرو مشروطه ، و دشمنان سرسخت شیخ فضل الله به شمار می رفت و این دشمنی را به صورت میراثی ماندگار نزد فرزند خود (مهدی ملکزاده) باقی گذارده بود. از ملک المتکلمین ، و سیئات فکری و اخلاقی و سیاسی وی ، و دشمنی شدیدش با شیخ ، در «کتاب کالبد شکافی چند شایعه درباره شیخ فضل الله نوری»، بخش: «اتهام زنندگان ، خود متهم اند!» مفصلا سخن گفته ایم.
ملکزاده ، روحانیت شیعه را سرچشمه بدبختیهای ایران و دورافتادن ایرانیان از قافله تمدن می شمارد و حوادث فجیعی چون انقراض صفویه را به پای آنان می نویسد. او عضو حزب دمکرات است که در مشروطه دوم توسط عناصر افراطی و سکولار نظیر تقی زاده (تقی زاده دوران جوانی) اداره می شد و «تفکیک کامل سیاست از روحانیت»، یکی از اصول مرامنامه آن بود. ثناگویی «متملقانه» ملکزاده از دیکتاتوری رضا خانی و دشمنی «جاه طلبانه اش» در مجلس سنا با پیشوای سیاسی نهضت ملی ، به نحوی آشکار، او را فاقد «تقوای سیاسی» نشان می دهد. چنانکه به گفته فریدون آدمیت در نگارش تاریخ نیز جانب امانت را نگاه نداشته است.ملکزاده (به تبع پدرش: ملک المتکلمین) با شیخ فضل الله نوری به شدت مخالف بوده ، وی را عنصری رشوه گیر 44و روس فیل! معرفی می کند و مشروطه مشروعه را (که شیخ با تمام توان ، پرچم آن را بر دوش می کشید) بزرگترین واکنش دستگاه استبداد! در برابر مشروطه می شمارد.
این طرفیت و ضدیت (شخصی یا حزبی و جناحی) با مخالفان و حتی منتقدان مشروطه (و در واقع: مخالفان و منتقدان جناح تندرو مشروطه) را، به شیوه های گوناگون ، در تاریخ مشروطه کسروی و دیگران نیز مشاهده می کنیم.
ملاحظه این مطلب ، پژوهشگر حقیقت را ملزم می سازد که در نقل اقوال و استناد به آرائ مورخان مشروطیت ، دقیقا مراقب جانبداری ها و نان قرض دادن های این مورخان به دوستان و هم جبهگان خویش ، و متقابلا غرض ورزی ها و بدگویی های مستقیم و غیر مستقیم آنان با جناح مقابل و مخالف باشد و از افتادن در دام آنها پرهیز کند. راه پرهیز از این دام نیز، به کارگیری موازین علمی در نقد این متون ، و سنجش مندرجات آنها با مفاد اسناد و مدارک معتبر تاریخی است.
علی ابوالحسنی (منذر)
گفت و گو
