درمانگران سلامت روان را بیشتر بشناسیم

اما متاسفانه شناخت بسیاری از افراد در جامعه ما درباره تفاوت این افراد و حیطه‌هایی که می‌توانند به بیماران کمک کنند بسیار محدود است. بر همین اساس در این نوشتار قصد داریم به این نام‌ها بپردازیم.

روانپزشک

روانپزشک، پزشکی است که پس از گرفتن مدرک پزشکی عمومی در دوره چهارساله تخصصی روانپزشکی یا همان اعصاب و روان، آموزش مناسبی برای درمان‌های مختلف اعم از دارویی و غیردارویی می‌بیند و قادراست برای درمان بیماران آن را به کار گیرد. این افراد در بیمارستان‌ها و درمانگاه‌های دولتی و خصوصی و مطب‌ها مشغول کار هستند. در شناخت این افراد باید به دو نکته توجه کرد؛ نخست این که تابلوی این افراد مانند تابلوی مطب پزشکان متخصص دیگر است و این افراد دارای مهر رسمی هستند که مشخصا در آن یک شماره عموما پنج یا شش رقمی به نام «نظام پزشکی» در پایین عنوان متخصص روانپزشکی، روانپزشک یا متخصص اعصاب و روان قید شده است. این افراد همان گونه که ذکر شد هم می‌توانند درمان دارویی انجام دهند و هم غیردارویی و انتخاب این که کدام روش باید انجام شود بر اساس نیاز هر بیمار تعیین می‌شود.

روان‌شناس بالینی

این افراد پس از دوره دبیرستان در رشته علوم تجربی یا انسانی وارد دانشگاه می‌شوند و پس از چهار سال مدرک لیسانس روان‌شناسی در شاخه بالینی می‌گیرند و می‌توانند تا مقطع فوق لیسانس و دکترا هم تحصیل کنند. این افراد معمولا در بیمارستان‌ها به صورت مستقل بیماران را ویزیت نمی‌کنند و عمده کارشان در کلینیک‌های خصوصی در سطح شهر است. تابلوی این افراد معمولا اگر از سازمان نظام روانپزشکی مجوز گرفته باشند زرد و سبز است و اگر از سازمان بهزیستی مجوز گرفته باشند آبی است. این افراد نمی‌توانند دارو بنویسند و شماره نظام پزشکی ندارند بلکه شماره نظام سازمان روان‌شناسی و مشاوره دارند. این افراد با آموزش‌های مناسبی که دیده‌اند، می‌توانند با استفاده از درمان‌های غیردارویی به بیماران کمک کنند. باید توجه داشته باشید که روان‌شناسان شاخه‌های دیگر چون عمومی و تربیتی مشخصا نمی‌توانند به بیماران در راستای بهبود شرایط کمک کنند و کارشان چیز دیگری است.

مشاور

این افراد نیز مانند دسته قبلی پس از گرفتن دیپلم انسانی وارد مقطع کارشناسی مشاوره می‌شوند و می‌توانند در تحصیلات تکمیلی نیز تحصیل کنند. این افراد در کلینیک‌های خصوصی و در ادارات، مدارس و دانشگاه‌ها می‌توانند درباره موضوعی خاص به افراد کمک کنند و قادر به درمان بیماری‌ها نیستند. این افراد قادر به تجویز دارو نیستند و شماره نظام پزشکی نیز ندارند.

روانکاو کیست و روانکاوی چیست؟

«روانکاوی» از جمله کلماتی است که توسط مردم و حتی اقشار تحصیلکرده به اشتباه استفاده می‌شود و در واقع نوعی روش درمانی است که برای حل و بررسی مشکلات دوران کودکی افراد استفاده می‌شود و ممکن است سال‌ها به طول بینجامد و در حال حاضر در ایران به صورت محدود استفاده می‌شود، اما «روان‌درمانی تحلیلی» روشی کمک‌کننده است که با استفاده از تفکری مشابه ولی در مدت کوتاه‌تری به افراد کمک می‌کند تعارضات خود را بشناسند و در راستای حل آنها گام بردارند. این روش در افرادی که از بیماری‌های جدی روانپزشکی مانند اسکیزوفرنیا یا دوقطبی رنج می‌برند، تقریبا ممنوع است. این شیوه می‌تواند توسط یک روانپزشک یا روان‌شناس آموزش دیده اجرا شود و این فرد روانکاو نام دارد.

دکتر محمدرضا شالبافان - روانپزشک و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران