واکنش های پوستی و تشخیص سرطان

یکی از پرسشهای اصلی دنیای پزشکی در دهه های اخیر یافتن روشی برای درمان سرطان یا تومورهای بدخیم است. البته تومورها در بخشهای مختلف بدن ، با عوارض و نشانه های متفاوتی همراه هستند.

کد خبر: ۱۰۳۰۷۴

اما فصل مشترک همه آنها در شیوه های تشخیصی موجود است که شامل تشخیص های اولیه کلینیکی ، بررسی های رادیولوژیکی و بافت شناسی است.
با این حال در سالهای اخیر تلاش محققان در سراسر دنیا به یافتن روشهای تشخیصی دقیق تر و آسان تر معطوف شده است.
در همین خصوص ، پژوهشگران مرکز تحقیقات گوش ، حلق ، بینی و سر و گردن بیمارستان رسول اکرم ص نیز با بررسی گروهی از مبتلایان به انواع تومورهای سر و گردن ، روش آزمایش جلدی را برای تشخیص پیش آگهی این نوع سرطان بررسی کرده اند. این روش بر بررسی میزان واکنش های پوستی و در واقع واکنش های مربوط به ایمنی سلولی در برابر دی نیترو کلرو بنزن (DNCB)استوار است.
بر این اساس ، ما با دکتر فرزاد ایزدی ، جراح و متخصص گوش ، حلق و بینی و عضو مرکز تحقیقات گوش ، حلق و بینی بیمارستان رسول اکرم ص به گفتگو نشسته ایم.
اصولا سرطان های سر و گردن با چه نشانه ها و عوارضی شناسایی می شوند؛
شاید بهتر باشد پرسش را این گونه مطرح کنیم که به نظر یک جراح گوش ، گلو، بینی ، سر و گردن کدام یک از این تومورهای بدخیم در حیطه کار وی قرار می گیرند. چون برای نمونه ، در این محدوده جراحان مغز و اعصاب و جراحان چشم دخالت مستقیم در حیطه کاری خود دارند که باید جداگانه به آنها پرداخت. به عبارت دیگر، محدوده مربوط به مغز و سیستم اعصاب مرکزی و مشکلات مربوط به تومورهای چشمی تا حدی از نگاه کلی به تومورهای سر و گردن جدا هستند. هرچند در زمینه های مزبور گاهی همکاری های میان گروهی برای درمان بهتر و قطعی تر بیماران به کار گرفته می شود. بنابراین ، با این اشاره می توان گفت اجزای دیگری که دچار مشکلات بدخیمی تومورال می شوند، درحیطه سرطان های سر و گردن تقسیم بندی می شوند. نشانه های این بیماری ها بسته به محل درگیر با یکدیگر متفاوتند و در نتیجه باعث عوارض مختلفی نیز می شوند. مثلا بیماری که تومور بدخیم حنجره دارد، دچار گرفتگی صدا یا مشکلات تنفسی می شود، در صورتی که بیمار دارای تومور زبان ، سینوس و یا تیروئید علایم دیگری دارد.
تومورهای سر و گردن از چه راههایی قابل تشخیص هستند؛
این سرطان ها معمولا بر اساس ایجاد علایم و عوارض مختلف ایجاد کننده قابل تشخیص اند و معمولا در آغاز، بیمار به توده ای غیرمعمول شک می کند و همان طور که ذکر شد، بسته به درگیری مناطق مختلف علایم متفاوتی را به همراه دارد. اما مساله ای که همگان باید به آن توجه کنند، این است که هرگونه تغییر فرم ، تغییر احساس و یا به وجود آمدن علامت هایی که در گذشته وجود نداشته و در حال حاضر استمرار دارد، باید فرد را متوجه بررسی جدی تر موضوع کند.پیش آگهی نیز همیشه براساس وضعیت بالینی تومور پس از تشخیص بافت شناسی صورت می گیرد و اصولا تومورهای بدخیم در مراحل اولیه و پیشرفته در معاینه یا در بررسی های رادیولوژیکی علایم متفاوتی دارند که براساس آنها پیش آگهی های بیمار صورت می گیرد.
آزمایش جلدی پیش آگهی این نوع سرطان ها چگونه و طی چه مراحلی صورت می گیرد؛
طرح تحقیقاتی انجام شده از سوی من و همکارانم در مرکز تحقیقات گوش وگلو و بینی و سر و گردن دانشگاه علوم پزشکی ایران با استفاده از یک آزمایش پوستی با ماده ای به نام دی نیتروکلروبنزن (DNCB) و بالاخره بررسی خونی بیماران از نظر میزان تولید لنفوکائین ها (مواد مترشحه لنفوسیتی) در مرکز تحقیقات علوم پایه دانشگاه علوم پزشکی ایران صورت می گیرد.

آزمایش جلدی برای پیش آگهی سرطان های سروگردن در مراحل بینابینی موثر است

در واقع ، هر ماده شیمیایی که به بدن تزریق می شود، واکنش های ایمونولوژیکی را در بدن به همراه دارد. میزان این واکنش را می توان نوعی پیش آگهی برای سرطان تلقی کرد. چنان که قدرت ایمنی فردی 90 ساله ، یک دویستم فرد 20 ساله است. پس می توان نتیجه گرفت هر چه سن فرد کمتر باشد، سطح ایمنی بدن وی در مقابله با بدخیمی ها بیشتر است. زمانی که دی نیتروکلروبنزن را با پوست تماس می دهیم ، اگر واکنش ایمنی بیشتری (قرمزی و سفتی) در ناحیه تماس دیده شود، می توان نتیجه گرفت فردی که دچار نوعی تومور بدخیم است ، از واکنش ایمنی بهتری برخوردار است .نکته دیگری که در تصمیمات ما مد نظر قرار گرفته است ، بررسی واکنش های ایمنی شناسی از طریق واکنش سلولی (لنفوسیت های خونی) است ، که برای این منظور نمونه خون فرد را می گیریم و تغییر میزان مواد مترشحه لنفوسیت ها را در بدن بررسی می کنیم.
این پیش آگهی در چه مرحله ای از بیماری موثر واقع می شود؛
اصولا این نوع آزمایش جلدی ، برای پیش آگهی سرطان های سروگردن در مراحل بینابینی موثر است. زیرا در مرحله نخستین بیماری ، می توانیم بگوییم بیماری پیش آگهی خوبی دارد و با یک عمل کوچک می تواند بیماری را کنترل کرد و در مرحله پایانی بیماری نیز، دیگر نمی توان پیش آگهی خوبی از بیماری انتظار داشت. در واقع اگر دوره بیماری را به 4 مرحله تقسیم کنیم ، این آزمایش برای پیش آگهی در مراحل دوم و سوم بیماری مفید خواهد بود.
آیا علاوه بر شیوه های درمانی معمول ، روشهای درمانی نوینی برای تومورهای سر و گردن ارائه شده است؛
اصولا شیمی درمانی در این نوع تومورها چندان تاثیر نمی گذارند و شاید بتوان گفت جراحی بهترین شیوه درمانی در تومورهای سروگردن محسوب می شود. با این حال شیوه های درمانی دیگری چون فوتو داینامیک تراپی مطرح هستند که در آن تومورها با تزریق ماده ای ، نشانه گذاری می شوند تا با استفاده از اشعه لیزر نقاط نشان داده شده از میان برده شوند.
پیشرفت سرطان های سر و گردن به چه عواملی بستگی دارد؛
پیشرفت تومورهای بدخیم سر و گردن مانند تمام سرطان های دیگر در مرحله اول به نوع تومور یا به عبارتی جنس بافت شناسی آن وابسته است و در درجه بعدی می توان مرحله ای را که بیمار به پزشک مراجعه کرده ، عنوان کرد. برای نمونه توموری که به قسمتهای مختلف دست اندازی کرده است ، مسلما پیش آگهی خوبی به اندازه یک تومور محدود ندارد ؛ چون درمان های مختلف برای آن قابل انجام نیست. برای محدود کردن پیشروی آنها در واقع باید درمان های قاطع ، صحیح و بموقع را نام برد، مانند جراحی ، رادیوتراپی و در پاره ای موارد شیمی درمانی. البته درمان های دیگری نیز در حال تحقیق و بررسی است که در حال حاضر در همه مراکز نمی توان از آنها استفاده کرد.
تحقیق انجام شده چگونه و در چه جهت قابل توسعه است؛
تحقیق انجام شده را می توان با تعداد بیشتری از بیماران و در مدت زمان طولانی تری انجام داد. مسلما یافته های طولانی مدت روی تعداد بیشتری بیمار نتایج بهتری خواهد داشت و با استفاده از قسمتهای مختلف پیگیری کننده مانند بررسی لنفوکائین ها در سطح وسیع تر، شاید نتایج قابل توجه تری به همراه داشته باشد. البته با توجه به مشکلات مربوط به تحقیقات در کشور، چشم انداز به نتیجه رسیدن این نوع تحقیقات چندان روشن نیست. با این حال ، این تحقیق در نهمین کنگره بین المللی جامعه جراحان گوش و گلو و بینی و سر و گردن و هشتمین کنگره ایمونولوژی و آلرژی ایران ارائه و برای چاپ در مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران پذیرفته شده است.