نقد آری تخریب هرگز

رعایت این اصول و برگزاری انتخاباتی اخلاقی و در چارچوب معیارهای اسلامی موضوعی است که مورد تاکید تمام گروه‌ها و شخصیت‌های سیاسی قرار دارد.

رهبر معظم انقلاب بارها بر حفظ نزاهت، طهارت و پاکیزگی انتخابات و پرهیز از اتهام‌زنی و اهانت به یکدیگر تاکید فرموده‌اند.

در ارتباط با لزوم رعایت اخلاق انتخاباتی غلامعلی دهقان، فعال سیاسی اصلاح طلب به گفت‌وگو نشسته‌ایم. او در گفت‌وگو با جام سیاست می‌گوید: همه کسانی که بازیگران اصلی صحنه انتخابات هستند، می‌بایست متن را فراموش نکرده و دچار حواشی نشوند. آنها نباید تحت تاثیر حامیان خود قرار گیرند. اگر آنها بتوانند مدیریت این بازی را در دست داشته باشند، می‌توان انتخابات را در کمال آرامش برگزار کرد.

رعایت اخلاق انتخاباتی برای برگزاری انتخاباتی سالم چه ضرورتی دارد؟

اصولا انتخابات و برگزاری آن لوازمی را همراه خود دارد که کنشگران سیاسی چه در عرصه بازیگران و چه در عرصه انتخاب‌کنندگان می‌بایست خود را ملزم به آنها بدانند. طبیعی است هر مرحله از انتخابات از جمله ثبت نام، اعلام نتایج و تبلیغات، اخلاق خاص انتخاباتی خود را می‌طلبد. مرحله اعلام صلاحیت‌ها نیازمند این است که همه به حکم مراجع قانونی تمکین کنند، همچنین در مدت مشخص شده برای تبلیغات انتخاباتی نیز قبل از این‌که حامیان مقید به اخلاق انتخاباتی باشند، خود بازیگران این عرصه باید اخلاق انتخاباتی را رعایت کنند و از طرح موضوعات واهی و خیالی پرهیز کنند. همچنین از طرح مطالبی که اثبات‌نشده و در حد شایعه و فرضیه هست، دوری کنند. در مناظراتی که همانند ادوار گذشته به صورت زنده پخش شود، به جنبه‌های ایجابی تفکرات خود بپردازند، نه این‌که قصد مچ‌گیری از رقیب داشته باشند یا این‌که بخواهند کارنامه گذشته نامزدها را بخصوص در ابعاد زندگی شخصی کالبدشکافی کرده و به نوعی شخصیت حقیقی او را زیر سوال ببرند. سیاه‌نمایی به این معنا که از کاهی کوهی درست کنند و به تعبیری بزرگنمایی داشته باشند، صرفا نیمه خالی لیوان دیده شود و نیمه پر لیوان را نبینند، این رویکرد می‌تواند مخل اخلاق انتخاباتی باشد. تمامی اینها در راس توصیه‌های بزرگان کشور از جمله مقام معظم رهبری بوده که همگان را به رعایت انصاف و عدالت در فعالیت‌های تبلیغاتی سفارش سفارش می‌کنند. به نظر می‌رسد دامن زدن به حاشیه‌ها و خروج از متن بازی باید مورد توجه قرارگیرد همان‌طور که در بازی فوتبال ما وقتی ستاره‌های بازی هم تحت‌تاثیر حواشی بازی قرار می‌گیرند یعنی جمعیت تماشاگر چنان به جو عمومی دامن می‌زنند که ناخوداگاه بازیگران را به سمت و سویی خاص می‌کشانند. همه کسانی که بازیگران اصلی انتخابات هستند، می‌بایست متن را فراموش نکرده و دچار حواشی و تحت تاثیر حامیان خود قرار نگیرند. اگر آنها بتوانند مدیریت این بازی را در دست داشته باشند می‌توان در کمال آرامش انتخابات را برگزار کرد.

رعایت اخلاق انتخاباتی در افزایش امنیت ملی کشور چه نقشی می‌تواند داشته باشد؟

به نظر می‌رسد با توجه به عرصه سیاسی خاورمیانه و چالش‌هایی که ملت‌های این منطقه طی چند سال گذشته داشته‌اند وجود کشوری که پرچمدار امنیت و صلح در این منطقه باشد بیش از گذشته می‌تواند به نهادینه شدن ثبات در این منطقه کمک کند. خوشبختانه جمهوری اسلامی ایران یکی از کشورهای باثبات در این منطقه آشوب‌زده بوده است. بنابراین همه کنشگران اعم از بازیگران و حامیان می‌بایست به این نکته توجه کنند که در کدام منطقه جغرافیایی به بازی سیاسی آن هم در سطح انتخابات ریاست‌جمهوری می‌پردازند. باید به گونه‌ای عمل کنیم که آیندگان این انتخابات را مدل بسیار خوبی از رقابت مسالمت‌آمیز قلمداد کنند.

برای رشد جامعه همچنین آگاهی از وضعیت عملکرد نامزدها باید نسبت به عملکرد آنها نقد و انتقاد صورت گیرد. علی‌رغم تاکیدی که بر عدم تخریب نامزدها می‌شود در عین حال آنها باید به نقد عملکرد سایر نامزدها نیز بپردازند، در این میان برخی نقد و تخریب را اشتباه در نظر می‌گیرند، از نظر جنابعالی چه تفاوتی می‌توان میان نقد و تخریب قائل شد که به این واسطه هر نقدی را تخریب و هر تخریبی نقد تلقی نشود؟

آنچه مورد نقد است، مچ‌گیری و سیاه‌نمایی و از کاهی کوهی درست‌ کردن و رعایت عدم انصاف است می‌توان رقابت کرد، اما رقابت منصفانه. می‌توان رقابتی نزدیک داشت بدون این‌که دچار بی‌اخلاقی سیاسی شد و آن زمانی است که نقد منصفانه باشد. «نقد منصفانه آری، تخریب ویرانگرانه و از روی سوءنیت هرگز». تفاوت بین نقد سازنده و تخریب ویرانگرانه این است که در نقد سازنده نیت و قصد گوینده اصلاح امور جامعه است، تفکر خود را اعلام کرده و اندیشه خود را به مردم معرفی می‌کند، در حقیقت نگاه ایجابی به موضوعات دارد. تفاوت دیگر این است که در نقد سازنده قرار است برنامه‌محوری اولویت داشته باشد. در این نقد هرکسی می‌تواند دیدگاه‌های خود را مطرح کند، اما لزوما قرار نیست که وارد مسائل حوزه شخصی افراد و صرفا نکات منفی یک نفر یا یک مجموعه شویم. در انتخابات چهار سال گذشته نیز مناظرات داغی صورت گرفت و در نهایت نامزدها به نتیجه نهایی ملتزم بودند، بنابراین باید برخی از انتخابات‌های گذشته را یادآوری کرد و مورد بازبینی بازیگران قرار بگیرد تا دچار آفت‌های انتخابات 88 نشویم.

رعایت اخلاق انتخاباتی تا چه میزان می‌تواند در جهت افزایش مشارکت انتخاباتی موثر باشد؟

مرز ظریفی در اینجا وجود دارد، ممکن است عده‌ای بگویند برای مشارکت حداکثری می‌بایست هر حرفی را نقل کنند و هر شایعه‌ای را در جامعه پراکنده کنند و مناظره و گفت‌وگو را تبدیل به عرصه بوکس و کشتی کنند، اما واقعیت این است که در جامعه‌ اخلاقی و جامعه‌ای که مدعی اسلامی بودن است این کارها به‌هیچ‌وجه نباید مورد توجه قرار گیرد. صرف به هیجان آوردن حامیان و تماشاگران هدف نیست. بلکه هدف والایی از جمله رشد و توسعه کشور در نظر است و این را باید قبول کنیم که همه مثل هم فکر نمی‌کنند. جامعه از تفاوت‌های فکری سیاسی شکل گرفته و هر نامزدی سخنگو و نمایندگی یک مجموعه را برعهده دارد. بنابراین انتظار می‌رود در جامعه‌ای که مدعی ارزش‌هاست و نام آن جمهوری اسلامی است؛ اخلاق بر هر مقوله دیگری چیرگی داشته باشد و در حقیقت تفکر ماکیاولیستی توان قدرت نمایی نداشته باشد. تفکر ماکیاولیستی به این معناست که هدف وسیله را توجیه کند. برای رسیدن به هدف؛ افترا، دروغ، تخریب و گزینه‌های دیگر رواست، اما آیا در یک جامعه‌ای که مدعی ارزش‌ها و انقلابی است، می‌توان از این نوع بازیگری و کنشگری حمایتی کرد؟ بنابراین نباید به هر صورت و به هر شکل فعالیت‌های انتخاباتی رنگ و بوی خصومت‌آمیز بگیرد. باید اصل اعتدال و تعادل در عرصه فعالیت‌ها مورد توجه همه قرار بگیرد.

گفت‌وگو: مریم شریف‌زاده