پشت پرده قلیان‌های معطر لو رفت

حتی این روزها قلیان برای خیلی‌ها حکم یک وسیله ضروری در صندوق عقب خودروها را پیدا کرده که بدون آن حاضر نمی‌شوند به مسافرت و گشت‌وگذار بروند. تصور کنید وقتی عکس دختربچه‌های مدرسه‌ای در حال قلیان کشیدن در پارک، دست به دست در فضای مجازی می‌چرخد و پسربچه‌ها با قلیان عکس سلفی می‌گیرند، باید باور کنیم سن مصرف قلیان به نوجوانی رسیده است آن هم بدون آن‌که خانواده‌ها و جامعه، این زنگ خطر را جدی بگیرند.

شکسته شدن قبح مصرف قلیان در خانواده و جامعه، اتفاق قابل تاملی است که سلامت جوانان را نشانه رفته است. تقریبا روزی نیست که خبر جدیدی از مصرف قلیان در رسانه‌ها دست به دست نشود. قلیان‌های آلوده به مواد مخدر سنگین، قلیان‌های سمی و کشنده و حالا هم قلیان‌های آغشته به ماده خطرناک «معسل»، اخبار نگران‌کننده‌ای است که سبک زندگی جوانان امروزی را دستخوش تغییر کرده و سلامتشان را با تهدیدی خطرناک‌تر از سیگار، پیوند داده است.

قلیان، 70 برابر بدتر از سیگار

گفته می‌شود که سالانه در مجموع 35 هزار ‏تن تنباکو در کشور دود می‌شود، اما تاکنون هیچ تحقیق جامع و علمی درباره آمار قلیانی‌های جامعه صورت نگرفته است. به اعتقاد دکتر محمدرضا مسجدی، دبیرکل جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات ایران، 18 درصد دختران ایرانی قلیان می‌کشند.

همچنین به گفته علی‌اکبر سیاری، معاون بهداشت وزیر بهداشت، آمار قلیانی‌ها و سیگاری‌های ایران 11 میلیون نفر است.

بر خلاف تصور رایج جامعه، مصرف قلیان بسیار مضرتر از مصرف سیگار است، به گونه‌ای که استعمال یک نوبت قلیان، برابر با استعمال 70 نخ سیگار است. احتمال ابتلا به انواع سرطان‌ها مثل سرطان ریه، سرطان دهان و اختلالات تنفسی و قلبی را باید در فهرست عوارض جدی قلیان به حساب آورد.

پشت پرده قلیان‌های معطر

گل بود به سبزه نیز آراسته شد. در حالی که قلیان‌ها، بدون هیچ ماده افزودنی هم بسیار خطرناک هستند، خبرهای تازه‌ای از وجود افزودنی‌های بسیار خطرناک در قلیان به دستمان می‌رسد.

آن طور که خبرگزاری صدا و سیما به نقل از رضا زال‌زاده، مربی ارشد کلینیک ترک دخانیات استان فارس، خبر داده، قلیان‌های میوه‌ای بسیار خطرناک‌تر از سایر قلیان‌ها هستند؛ زیرا ماده اصلی این قلیان‌ها، ماده‌ای صنعتی به نام معسل است که شیمیایی و بسیار خطرناک است.

زال‌زاده توضیح داده که این ماده بیشتر از کشور عربستان وارد می‌شود و با طعم‌های مختلف سیب، هلو، نارگیل، انبه، نعناع و توت فرنگی به فروش می‌رسد.

به گفته این کارشناس، این ماده خطرناک عامل ایجاد سرطان دهان، گلو، حنجره و سرطان مثانه است و به دلیل ورود مستقیم به خون حالت‌های شدید عصبی و اضطراب ایجاد می‌کند.

هرجا تقاضا بالا برود، طبیعی است که به همان نسبت هم عرضه در بازار، بالاتر می‌رود. رقابت در بازار عرضه قلیان، حالا به نقطه‌ای رسیده که شما می‌توانید با یک تماس تلفنی یا حتی با سفارش دادن در فضای مجازی، قلیان را در منزل خود تحویل بگیرید.

ما با برخی عرضه‌کنندگان این خدمات هم تماس گرفتیم و حالا می‌دانیم که قیمت قلیان چاق شده برای تحویل در منزل بسته به نوع منطقه متفاوت است، اما سرجمع می‌شود تخمین زد که یک قلیان چاق شده و آماده، حدود 13 هزار تومان برای متقاضی که حوصله نداشته تا قهوه‌خانه برود، آب می‌خورد. (نام سایت‌های عرضه‌کننده قلیان که آنها را چاق شده و آماده جلوی در خانه تحویل می‌دهند، در دفتر روزنامه محفوظ است)

در این میان، عرضه قلیان‌های یک بار مصرف در پارک‌ها و بوستان‌ها نیز قوز بالای قوز شده تا دیگر دسترسی به قلیان، آسان‌تر از دسترسی به آدامس باشد و اسفناک‌تر این که برخی جوان‌ها آنقدر به این آلت قتاله وابسته‌اند که پشت خودرو جاسازی‌اش می‌کنند تا هر جا که لازم شد، قل قلش را راه بیندازند.

دیـــروز هم محمد اسـماعیل افشار، عضو هیات مدیره جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات ایران در سخنرانی پیش از خطبه‌های نماز جمعه تهران هشدار داد: ته‌مانده توتون‌ها را پس از جمع‌آوری به لبنان می‌برند و پس از خواباندن آن در مواد معطر برای کسب سود سرشار، آن را با 20 برابر قیمت به مردم می‌فروشند.

به گفته او، ورم کبد و سل از بیماری‌های مهمی است که انتقال‌دهنده آن قلیان است.

آن‌طور که افشار توضیح داده، در کشور ما سالانه 300 هزار میلیارد تومان صرف هزینه دود سیگار می‌شود، در حالی که دو برابر پول سیگار و قلیان را باید برای درمان بیماری‌های ناشی از آنها هزینه کنیم.

برخورد قاطع با تبلیغات قلیان

پس از گذشت حدود یک دهه از تصویب قانون جامع کنترل دخانیات، هنوز بسیاری از مفاد این قانون رعایت نمی‌شود.

غلامرضا حیدری، رئیس مرکز تحقیقات کنترل دخانیات دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در گفت‌وگو با جام‌جم تاکید می‌کند که بر اساس قوانین، هرگونه تبلیغ مصرف قلیان ممنوع است، اما وقتی فردی در فضای مجازی به تبلیغ قلیان روی می‌آورد و برای فروش محصولش دست به هر کاری می‌زند، این کار کاملا غیرقانونی است.

به گفته حیدری، برخورد قاطع و جدی با متخلفان تبلیغ و عرضه قلیان می‌تواند تا حد زیادی از شیوع مصرف قلیان بکاهد.

در این راه به گفته وی، باید ستاد کنترل دخانیات وزارت بهداشت با این افراد متخلف برخورد جدی تری داشته باشد تا هر کسی به خود اجازه ندهد که با سلامت مردم بازی کند.

به هر حال نبود ضمانت اجرایی در حوزه قوانین مقابله با دخانیات را شاید بتوان اصلی ترین مشکل مقابله با قلیان به شمار آورد، زیرا تا دلتان بخواهد قوانین بازدارنده برای کنترل دخانیات در کشور وجود دارد، اما وقتی پای عمل به همان قوانین به میان می‌آید، همه چیز در مرحله اجرا یخ می‌زند و متوقف می‌شود، چراکه زور مافیای سیگار و قلیان از مسئولان مبارزه با دخانیات بیشتر است.

امین جلالوند

جامعه