شوکوهولیک‌ها؛ شهروندان جهانی

جنگ جهانی اول تاثیر زیادی در فراگیر شدن یک محصول خوراکی داشت؛ خوراکی‌ای که کم حجم و مقوی و از همین رو ذخیره غذایی مناسبی برای سربازان جنگ بود. سربازان این خوراکی را به کشورهای خود بردند و باعث محبوبیت آن در بسیاری از نقاط جهان شدند و به این وسیله جنگ جهانی در کنار خرابی‌های اسفبار، یک میراث شیرین را نیز از خود به​جا گذاشت: شکلات.

این سوغات متفاوت جنگ، خوراکی‌ای بود که امروز دیگر متعلق به محله و منطقه خاصی محسوب نمی‌شود. امروز فرقی نمی‌کند که به کجا سفر کرده‌اید و اهل کجا هستید. از هر سفری که بازگردید می‌توانید شکلات را به عنوان سوغات با خود به کشور یا شهرتان ببرید، حتی اگر شهر شما خود محل تولید شکلات‌های متنوعی باشد. اما غیر از جنگ جهانی اول، محبوبیت شکلات یک علت اقتصادی نیز دارد. امروز شکلات از خوراکی‌هایی است که فراگیری بسیار زیادی را در نقاط مختلف جهان دارد. هر جای دنیا که سفر کنیم می‌توانیم شکلات‌های متنوعی را خریداری کنیم. این ویژگی، شکلات را در کنار دیگر مظاهر فراگیر عصر ما، همچون مک دونالد، کوکاکولا و... نشانده است. این خوراکی‌ها متعلق به ناحیه و منطقه خاصی محسوب نمی‌شود، اینها جزئی از زندگی شهروندان جهانی امروز، جزئی از فرآیند جهانی شدن و آخرین مرحله از سرمایه‌داری و صنعتی‌شدن معاصر محسوب می‌شود.

صنعت در ابتدای انقلاب صنعتی، به دنبال پاسخ و تامین نیازهای منطقه‌ای و محلی بود. اما با رشد روزافزون مازادتولید، صنعتگران اروپایی به دنبال یافتن مشتریان جدیدی برای کالاهای تولیدات صنعتی خود به دیگر نقاط جهان چشم دوختند. این صنعت، اینگونه جهانی شد و تولیدات منطقه ای، به تولیدات جهانی مبدل شد. صنعتگران محصولات خود را در نقاط مختلف جهان تولید کردند و به این وسیله به تغییر ذائقه مردم مناطق مختلف کمک کردند. از سوی دیگر مردم (یا به عبارت بهتر متقاضیان بازار) در نقاط مختلف جهان، سلیقه‌های خود را به صنعتگران تحمیل کردند و به این وسیله، محصولاتی چون شکلات، در عین فراگیری، در نقاط مختلف جهان با سلیقه‌ها و ذائقه‌های متنوع تولید شد. امروز تولید نوشیدنی‌هایی چون کوکاکولا دیگر منحصر در نقطه خاصی از غرب نیست و در کشورهای مختلفی با همان عنوان تجاری تولید می‌شود. شکلات نیز در دسته همین محصولات خوراکی قرار دارد، محصولی صنعتی که نه تولید آن و نه مصرف آن مختص هیچ کشوری نیست، آن​قدر فراگیر است که می‌توان آن را از نشانه‌ها و نمادهای جهان معاصر محسوب کرد، جهان سرمایه‌داری معاصر، جهانی که هویت‌ها، لزوما وابسته به منطقه و محله جغرافیایی نیست، و اشتراک‌های هویتی بین افرادی که از حیث جغرافیایی در دورترین فاصله قرار دارند نیز یافت می‌شود، مثل اشتراک هویتی بین «شوکوهولیک»ها. (عاشقان شکلات)

حسین شقاقی / جام جم