تفاوت و تشابه در برنامه های زنده شبانه

نگاهی گذرا به جدول پخش برنامه های سیما بخوبی این نکته را نشان می دهد که دست اندرکاران تلویزیون ایران بویژه شبکه یک به ضرورت وجودی برنامه های شبانه پی برده

کد خبر: ۶۶۷۵

و تولید و پخش چنین برنامه هایی را به طور جدی مورد توجه قرار داده اند؛ به طوری که در حال حاضر در اغلب ساعتهای شب و بامداد، ما شاهد پخش برنامه هایی هستیم که در این قالب تعریف می شوند و به نوعی در حیطه برنامه های شبانه قرار می گیرند سیمای شبانه ، میعاد شبانه ، کاغذ کاهی ، شبهای گرم از جمله این برنامه ها هستند که هر کدام از آنها - صرف نظر از تشابهات ساختاری که به آن اشاره خواهد شد - کم یا زیاد توانسته اند در جذب مخاطب موفق باشند و خلا وجودی چنین برنامه هایی را پر کنند، اما به نظر می آید هنوز هم یک شاخص اساسی در تولید و پخش این گونه برنامه ها نادیده گرفته می شود و آن "ماهیت وجودی " چنین برنامه هایی است ؛ زیرا در تولید این برنامه ها - با توجه به ساعت پخش و مخاطبان آن - تنها انتقال پیام یا گزاره های خبری و ایجاد سرگرمی کافی نیست و تهیه کنندگان برنامه های شبانه ، باید اهدافی بالاتر از موارد یاد شده را مد نظر قرار دهند، تا بتوانند مخاطبان خود را تا پایان برنامه یا برای دیدن آن، بیدار نگاه دارند.نکته دیگری که با دیدن چند قسمت از برنامه های شبانه به ذهن متبادر می شود، این است که عوامل تهیه کننده برنامه های شبانه چه تعریفی از مخاطب دارند و اصولا برای چه مخاطبانی برنامه می سازند، آیا هدف آنها از ساختن این برنامه ها، همراه کردن مخاطبانی است که به دلایل شغلی مجبورند شبها بیدار بمانند و یا نه در ساخت این برنامه ها، به طیف دیگری از مخاطبان نیز می اندیشند.بر همین اساس چندان به بیراه نرفته ایم اگر بگوییم ساختار "کاغذ کاهی " نیز منطبق بر همان الگویی است که طی این سالها، برنامه های شبانه بر اساس آن ساخته می شوند.دو مجری ، چند میهمان ، اجرای موسیقی زنده ، گزارش از سطح شهر اجزای اصلی پیکره این برنامه را شکل می دهند؛ اجزایی که در سایر برنامه ها نیز ما شاهد تکرار آنها هستیم و گویا در این سالها به عنوان اصل تغییرناپذیر چنین برنامه هایی پذیرفته شده اند اما نکته ای که باعث تمایز "کاغذ کاهی " از سایر برنامه های این چنینی می شود، رویکرد تهیه کنندگان آن به نقد و بررسی برنامه های تلویزیونی است ، این مساله که در جای خود حایز اهمیت است ، باعث شده تا فضای این برنامه انتقادی باشد نگاه تازه عوامل این برنامه به مقوله نقد و زاویه دید نسبتا نو آنها در نگریستن به سوژه های نقد شونده )چه برنامه های تلویزیونی و چه موضوعات اجتماعی ( از جمله نکاتی است که باعث جذاب بودن مباحث ارائه شده در این برنامه می شوند.با این همه به نظر می رسد که عوامل کاغذ کاهی باید کمی از این دید انتقادی را معطوف به برنامه خود کنند و توفیق یا ناکامی خود را در رسیدن به اهدافی که برای این برنامه مد نظر داشته اند، محک بزنند تا طراوت و زنده بودن "کاغذ کاهی " بیش از پیش نمایان شود و گرنه ارائه همان ساختار کلیشه ای که گفته شد )به رغم تازگی دکور، نوع تهیه گزارش ها، نقدها.( نمی تواند کمکی به این برنامه )به طور خاص ( و برنامه های شبانه )به طور عام( بکند.استفاده از دو مجری )جدی و شوخ طبع ( در برنامه های زنده ، خود به خود کنشهایی را بر می انگیزد که موجب شکل گیری جذابیت های شنیداری و دیداری خاصی می شود. ناگفته پیداست که قرار گرفتن این جذابیت ها در کنار سایر عناصر بصری یک برنامه تلویزیونی و همنشینی بجا و مناسب آنها در جهت انتقال پیام یا محتوای برنامه ، از جمله عواملی است که موفقیت یا شکست یک برنامه را تعیین می کند پس شیوه اجرای مجریان برنامه های زنده )که کاغذ کاهی هم جزو آنهاست ( یکی از عوامل تاثیرگذاری است که باعث جذب یا طرد مخاطب می شود در کاغذ کاهی اجرای این مهم به عهده امین زندگانی و جواد رضویان است ، امین زندگانی در نقش یک مجری جدی و گرداننده اصلی برنامه و بحثها بخوبی از پس اجرای این برنامه بر می آید اما به نظر می رسد رضویان آن استطاعت فیزیکی و بیانی لازم را برای اجرای چنین برنامه ای ندارد بخصوص وقتی اجرای او در تقابل با سایر مجریانی که در این زمینه کار کرده اند حسین رفیعی در میعاد شبانه ، کامران ملک مطیعی در شب های گرم قرار می گیرد تفاوت شوخیها و جذاب یا خنثی بودن آنها بارزتر می شود در یک جمله می توان گفت : کاغذ کاهی برنامه ای است که از لحاظ محتوایی و بصری ، نوآوری هایی را با خود به همراه دارد؛ اما این نوآوری ها بیشتر در سطح نمایان می شوند تا زیرساخت آن و همین مساله باعث شده که این برنامه نه تنها با سایر برنامه های این حوزه متفاوت نباشد، بلکه تشابهات ساختاری نیز داشته باشد با این همه برنامه هایی چون کاغذ کاهی از جمله تولیداتی هستند که لزوم تهیه و پخش آنها همواره حس می شود؛ اما شاید وقت آن رسیده باشد که نسبت به ساخت و تهیه چنین برنامه هایی توجه جدی تری مبذول شود تا با استفاده از الگوها و شیوه های تجربه نشده ، فضای تازه و خاصی در این گونه برنامه ها خلق شود.