«یک فنجان‌ آرامش» برای زندگی بهتر

بدون تردید آرامش اولین شرط زندگی سالم است و در سایه آن می‌توان به شکل متعادلی به امور زندگی پرداخت و پیشرفت هم کرد. تا زمانی که آرامش نداشته باشیم، طبیعی است نمی‌توانیم با مسائل ریز و درشتی که در زندگی روزمره برایمان پیش می‌آید رو‌به‌رو شویم و به راه‌حل‌های درست فکر کنیم. گاهی یک مشکل کوچک به یک بحران بزرگ تبدیل می‌شود و آن وقت است که خیلی سخت می‌توان مشکل را حل کرد.

محمد پناهی، تهیه‌کننده و کارگردان برنامه تلویزیونی «یک فنجان آرامش» تلاش کرده در این برنامه راهکارهای مناسبی به مردم ارائه دهد تا آنها بتوانند از به وجود آمدن بسیاری از اتفاقات پیشگیری کنند.

بینندگان تلویزیون در این برنامه که روزهای پنجشنبه ساعت 19 و 50 دقیقه از شبکه تهران پخش می‌شود، مهارت‌های رفتاری را می‌آموزند. در این برنامه دکتر اعظم موحدی به عنوان کارشناس برنامه، مهارت‌هایی از جمله غلبه بر خشم قبل از عصبانی‌شدن، همدلی و... را با زبانی شیوا و شیرین برای مخاطبان  بازگو می‌کند.

گرچه در طول روز برنامه‌‌هایی با محوریت رفتارشناسی و مشاوره از شبکه‌های مختلف تلویزیون پخش می‌شود، اما هدف سازندگان برنامه یک فنجان آرامش حل بحران‌ نیست، بلکه آنها تلاش می‌کنند به مردم  یاد بدهند چگونه مانع بروز بحران در زندگی‌ روزانه شوند. این برنامه ساختار ترکیبی دارد و بنا به گفته محمد پناهی که تهیه‌کنندگی و کارگردانی برنامه را به عهده دارد،‌ یک فنجان آرامش رویکرد روان‌شناسی مثبت‌نگر دارد.

پناهی سابقه نویسندگی و کارگردانی برنامه‌ «باز هم زندگی»، کارگردانی و طراحی برنامه «خودمونی»، کارگردانی و کارشناس مجری برنامه «آبی مثل آسمان» و ... را در کارنامه دارد.
برنامه یک فنجان آرامش علاوه بر محتوای آموزشی و کاربردی که دارد، تیتراژ دیدنی و جذابی هم دارد. در تیتراژ این برنامه، صدای گوینده روی درخت زندگی به این نکته اشاره می‌کند که  دوست دارم من را در تصمیم‌های زندگی همراهی کنید اما بجای من تصمیم نگیرید و... .

زندگی مانند درخت است

پناهی درباره تیتراژ آغازین برنامه یک فنجان آرامش به «جام‌جم» می‌گوید: زندگی قابلیت‌های زیادی دارد که می‌توان با یاد گرفتن مهارت‌ها و روش‌های ساده، بر آنها غلبه کرد. به همین دلیل در تیتراژ  برنامه، زندگی را همچون درخت به تصویر کشیدیم، چون درخت نماد زندگی، رشد و رویش و تازه‌شدن است. از سوی دیگر در تیتراژ تصاویری از لحظات دعا، تفریح خانواده‌ها و کنار هم بودن را گنجاندیم  تا تیتراژ با محتوای برنامه کاملا هماهنگی داشته باشد.

وی ادامه می‌دهد: وقتی قرار است کاری تولید کنم، دوست دارم به همه ابعاد آن فکر کنم و نسبت به مساله‌ای غفلت نکنم و برای مخاطب کم نگذارم، به همین دلیل امیدوارم برنامه یک فنجان آرامش مورد توجه مخاطبان قرار گرفته باشد.

سری اول برنامه یک فنجان آرامش با رویکرد حل بحران‌هایی که در زندگی پیش می‌آید، پخش شد، اما در سری جدید تلاش شده راهکارهای پیشگیری مشکلاتی که سلامت روح و روان را به مخاطره می‌اندازد به مخاطبان آموزش داده شود.

کارگردان برنامه در این باره توضیح می‌دهد: در سری دوم این برنامه تلاش کردم با ساختار و بخش‌‌های متفاوت به پیشگیری موضوعات بپردازیم. به همین دلیل مهارت‌های ده‌گانه زندگی که سازمان بین‌الملل آن را مشخص کرده به عنوان سر فصل موضوعات برنامه یک فنجان آرامش انتخاب کردیم تا بتوانیم به مردم یاد بدهیم چگونه رفتارهایشان را در زمان روبه‌رو شدن با مشکلات کنترل کنند.

تمرین برای به دست آوردن آرامش یکی از مواردی است که گاهی ما در زندگی نسبت به آن غافل می‌شویم، اما برنامه یک فنجان آرامش یاد می‌دهد چگونه آرامش را به خودمان و دیگران هدیه دهیم.

 پناهی با اشاره به این‌که بخش‌های نمایش درمانی هم بزودی به برنامه یک فنجان آرامش افزوده می‌شود، عنوان می‌کند: نمایش درمانی یکی از روش‌های موثر برای آرامش روح و روان است. برای این‌که برنامه روند یکنواختی برای مخاطبان تلویزیون نداشته باشد، بخش‌های جدید را به برنامه  اضافه می‌کنیم تا برنامه برای مخاطبان کاربردی‌تر شود.

وی می‌افزاید: طبیعی است وقتی انسان نتواند اضطراب و استرس خود را کنترل کند بتدریج همه این استرس‌ها در مغز متمرکز می‌شود و به سکته و بیماری‌های مختلف می‌انجامد. به همین دلیل در برنامه یک فنجان آرامش راه‌هایی را به مردم نشان می‌دهیم تا آنها بتوانند اضطراب‌ خود را کنترل کنند.

این تهیه‌کننده اشاره می‌کند: برای تولید این برنامه خودمان را به فضای استودیو محدود نکرده‌ایم و دکتر موحدی روان‌شناس برنامه در فضای بیرون از استودیو هم با مردم به گفت‌وگو می‌نشیند و با آنها درباره مشکلاتشان صحبت می‌کند.

در برخی برنامه‌هایی که با محوریت مهارت زندگی تولید و پخش می‌شود، فقط اطلاعات به مخاطب داده می‌شود، بدون آن‌که کاربردی باشد، اما عوامل سازنده برنامه یک فنجان آرامش تلاش می‌کنند مباحث مهارت‌های زندگی را به گونه‌ای مطرح کنند تا برای مخاطب لذتبخش و شیرین باشد.

این تهیه‌کننده و کارگردان ادامه می‌دهد: رویکردمان در این برنامه چنین نیست که فقط به  مخاطبان اطلاعات بدهیم و  چند راهکار غیر عملی به آنها آموزش بدهیم، بلکه می‌خواهیم به نوعی مخاطب را هم درگیر برنامه کنیم و او را به تعامل و تفکر واداریم. به نظر من وقتی مخاطب با تماشای برنامه حس خوبی پیدا کند انگیزه بیشتری برای تماشای برنامه پیدا می‌کند، به همین دلیل ما تلاش کردیم با طراحی بخش‌های مختلف در مردم انگیزه ایجاد کنیم.

وی با اشاره به برنامه‌های قبلی‌اش همچون باز هم زندگی و خودمونی می‌گوید: من همیشه سعی می‌کنم احساس مخاطب را با برنامه همراه کنم و این اتفاق در برنامه‌های قبلی من هم افتاده است. تمایل دارم وقتی بیننده برنامه یک فنجان آرامش را می‌بیند بعد از تمام‌شدن برنامه به خودش فکر کند و این‌که چرا برخی مواقع آرامش را از خودش سلب می‌کند، در حالی که می‌تواند براحتی به این آرامش دست پیدا کند.

وی درباره این‌که چطور شد سراغ ساخت برنامه‌هایی با موضوعات اجتماعی و روان‌شناختی رفت، توضیح می‌دهد: هر فردی با توجه به باورها و خودآگاهی‌هایی که دارد راهی برای خودش مشخص می‌کند. همین باورها من را به این راه هدایت کرد. باید قبول کرد بخشی از اتفاقات زندگی هم ناخودآگاه پیش می‌آید و غیرقابل پیش‌بینی است. من تلاش کردم با درک درست از مسیری که در آن هستم، کارم را به بهترین شکل انجام بدهم تا بتوانم رضایت مخاطبان را جلب کنم و این‌طور نباشد که فقط از روی وظیفه کاری انجام داده باشم. این کارگردان معتقد است ما نباید در زندگی فکر کنیم دانای کل هستیم، چون این طرز تفکر اشتباه است. او می‌گوید: به همین دلیل در برنامه یک فنجان آرامش به این مساله هم می‌پردازیم که بهتر است به جای این‌که فکر کنیم دانای کل هستیم و همه چیز را می‌دانیم کمی تامل کنیم و بهتر بیندیشیم.

استودیو گریزی برای تاثیر بیشتر بر مخاطب

یکی از اتفاقات جالب در برنامه یک فنجان آرامش حذف مجری است و بعد از تمام شدن تیتراژ شروع برنامه،  دکتر اعظم موحدی، کارشناس روان‌شناس برنامه سر فصل موضوع برنامه را می‌گوید و درباره آنها صحبت می‌کند.

 پناهی درباره حذف مجری از این برنامه می‌گوید: با احترامی که برای مجریان قائل هستم، معتقدم گاهی مجریان برنامه فقط به دنبال مطرح‌کردن خودشان در برنامه هستند و همین مساله باعث می‌شود صحبت با کارشناس برنامه زیر سایه مجری قرار بگیرد. من به دنبال تولید یک برنامه خوب بودم که بتواند مخاطب را درگیر کند و روی او تاثیر بگذارد، بنابراین موضوع را با چند کارشناس در میان گذاشتم و رویکرد و ساختار آن را برنامه‌ریزی کردیم، چون می‌خواستیم گفت‌وگوهای اضافی و خارج از حوصله مخاطب نداشته باشیم،‌ تصمیم گرفتیم مجری را از برنامه حذف کنیم.

وی ادامه می‌دهد: از سوی دیگر تلاش کردم چارچوب‌های مشخص شده و کلیشه‌ای را تکرار نکنم. به عنوان مثال شما کارشناس برنامه را که روان‌شناس هم هست در مطب و پشت میزش نمی‌بینید، بلکه او در محیط باز و بین مردم می‌رود و با آنها به گفت‌وگو می‌نشیند. احساس کردم اگر از عناصر محیطی استفاده کنیم، بهتر می‌توانیم روی مخاطب تاثیر بگذاریم.

این کارگردان تاکید می‌کند: وقتی مردم کارشناس برنامه‌ اجتماعی را در یک اتاق شیک می‌بینند که روی مبل نشسته و راهکارهای مهارت‌های زندگی را توضیح می‌دهد، حرف‌های او را کمتر باور می‌کنند، حتی با خود می‌گویند این کارشناس که از دل ما خبر ندارد چطور زندگی می‌کنیم. بنابراین کارشناس برنامه را به محیط بیرون بردیم تا در کنار مردم مسائل آنها را بررسی کند.

وی خاطر نشان می‌کند: با وجود این‌که زمان پیش تولید زیادی برای ساخت برنامه یک فنجان آرامش نداشتیم، اما تلاش کردیم همچون یک قطار در حین حرکت بخش‌های جدید را به برنامه اضافه کنیم و هر بخشی که نیاز به اصلاح دارد آن را ترمیم کنیم تا رضایت بینندگان را جلب کنیم.

چگونه خشم خود را کنترل کنیم

دکتر اعظم موحدی، روان‌شناس و مدرس دانشگاه که به عنوان کارشناس با برنامه یک فنجان آرامش همکاری می‌کند در پاسخ به این پرسش که با توجه به حذف مجری، اداره کردن برنامه برایتان مشکل نیست، می‌گوید: نه، کار دشواری برایم نیست. برخی مجریان در چنین برنامه‌هایی معمولا حرف کارشناس را قطع می‌کنند و نمی‌گذارند حرفش را کامل بگوید، به همین دلیل نبود مجری نه‌تنها من را با مشکل رو به رو نکرده، بلکه باعث شده مباحث را کامل توضیح بدهم تا بینندگان با مهارت‌های زندگی کاملا آشنا شوند.

وی درباره این‌که آیا موضوعات برنامه را خودتان مشخص می‌کنید یا همراه تهیه‌کننده این کار را انجام می‌دهید، می‌افزاید: وقتی روز اول آقای پناهی درباره برنامه با من صحبت کرد، تاکید داشت در این برنامه می‌خواهیم مهارت‌های زندگی را به مردم آموزش بدهیم. به همین دلیل ما بر مبنای مهارت‌های ده‌گانه زندگی که سازمان بین‌الملل آن را مشخص کرده و هماهنگی با یکدیگر،  موضوعات برنامه را مشخص و درباره آن صحبت می‌کنیم.

این کارشناس اشاره می‌کند: در این برنامه مهارت‌های زندگی به مردم آموزش داده می‌شود که چگونه در موقع عصبانیت خشم‌شان را کنترل کنند. درباره مباحث برنامه مرتب در اتاق فکر برنامه صحبت می‌کنیم تا از همه ابعاد به موضوعات بپردازیم. خوشبختانه تا به امروز بازتاب‌های خوبی از سوی مردم و حتی دانشجویان به ما رسیده است.

فاطمه عودباشی‌ /‌ گروه رادیو و تلویزیون