هجوم انیمیشن‌ها به پرده سینما

اهل فن می‌گویند ژانر انیمیشن طرفداران بسیار زیادی در سطح بین‌المللی دارد و به همین دلیل، تولید این گونه محصولات سینمایی رونق خاصی دارد. منتقدان سینمایی می‌گویند شرکت‌ها و کمپانی‌های فیلمسازی در همه حال بدون توجه به نوع و میزان استقبال تماشاگران از محصولات انیمیشنی، تولید این گونه فیلم‌ها را در دستور کار خود دارند و به ساخت آنها ادامه می‌دهند. به همین دلیل است که آنها می‌گویند فروش 17 میلیون دلاری پرنده‌های آزاد در سه روز اول نمایش خود در آمریکای شمالی، تاثیری بر کار تهیه‌کنندگان این نوع محصولات ندارد. برای مثال، شرکت فیلمسازی رستیولی مدیا که پرنده‌های آزاد را با هزینه تولید 55 میلیون دلاری تهیه کرده، ‌از مدتی قبل ساخت دو فیلم انیمیشنی را در دستور کار خود داشته و ‌اکنون در حال تولید آنهاست. پرنده‌های آزاد هم مثل اکثر قریب به اتفاق انیمیشن‌های رایانه‌ای دو دهه اخیر سینما، حال و هوایی کمدی اکشن و ماجرجویانه دارد و از وجه خانوادگی قوی هم برخوردار است. منتقدان سینمایی عقیده دارند قالب انیمیشن به گونه‌ای است که قصه‌ فیلم‌های این ژانر باید چنین حال و هوایی داشته باشد. یکی از دلایل مهم این است که فیلم‌های انیمیشن در وهله اول برای تماشاگران کودک و نوجوان ساخته می‌شود. از این رو، فیلم‌های این ژانر باید به زبانی ساده و کمدی ساخته شود تا بتواند حداکثر تماشاگران این قشر سنی را به خود جذب کند. ماجراجویی‌ها و هیجان هم از جمله عواملی است که خیلی خوب این قشر سنی را تحت تاثیر قرار می‌دهد. البته منتقدان سینمایی در ارتباط با تولید فیلم‌های انیمیشن در سال‌های اخیر به این نکته مهم اشاره می‌کنند که این فیلم‌ها فقط برای بچه‌ها ساخته نمی‌شود و تهیه‌کنندگان آنها گوشه‌چشمی هم به والدین آنها و بزرگ‌ترها دارند. به این ترتیب، قصه‌های سنگین‌تر و محتوای بالاتر انیمیشن‌های چند سال اخیر را می‌توان در همین ارتباط توضیح داد و توجیه کرد.

پرنده‌های آزاد، قصه دو بوقلمون ناجور را تعریف می‌کند که نه‌تنها هیچ شباهتی به هم ندارند، بلکه بسیار متفاوت هستند و به نوعی رودرروی یکدیگر قرار دارند. اما زمانی که یک ماموریت مهم به آنها واگذار می‌شود، این دو ـ که ریگی و جیک نام دارند ـ مجبور می‌شوند اختلافات خود را کنار گذاشته و برای انجام ماموریت خود با هم متحد شوند. ماموریت غیرممکن و هیجان‌انگیز این است که با ماشین زمان به گذشته‌ها سفر کنند و به زمانی برسند که آدم‌ها برای مهمانی شام شب سال نو، اقدام به طبخ بوقلمون‌ها می‌کردند. ریگی و جیک باید ضمن مقابله با این کار آدم‌ها، تاریخ نسل خود را تغییر دهند. در طول راه، اتفاقاتی برای دو شخصیت اصلی قصه فیلم رخ می‌دهد که خط اصلی آن را به جلو می‌برد. اوئن ویلسون و وودی هارلسون صدای خود را به این دو شخصیت کارتونی قرض داده‌اند و جیمی هیوارد کارگردان فیلم است. هیوارد، کار هنری خود را در کمپانی والت‌دیزنی و واحد انیمیشن آن آغاز کرد و با فیلم‌های مطرحی مثل پیدا‌کردن نیمو، شرکت هیولاها ‌و دو قسمت اول و دوم داستان اسباب‌بازی به عنوان انیماتور همکاری کرد. او در سال 2008 انیمیشن «هورتون صدای هو را می‌شنود» را براساس قصه کتاب معروف دکتر سئوس کارگردانی کرد.

انیمیشن جدید هیوارد در حالی روی پرده سینماها رفته که نمایش عمومی دو انیمیشن کامپیوتری فصل تابستان سینما یعنی «هواپیماها» محصول کمپانی والت‌دیزنی و «توربو» محصول کمپانی دریم ورکز هنوز ادامه دارد. این دو فیلم البته نتوانست موفقیت کلان «من نفرت‌انگیز 2» و «دانشگاه هیولاها» را در جدول گیشه نمایش سینماها تکرار کند. اما نوع استقبال تماشاگران از آنها چیزی بوده که رضایت خاطر تهیه‌کنندگان آنها را فراهم کرده است. هواپیماها قرار بود موفقیت «ماشین‌ها» را تکرار کند، اما در عمل این اتفاق نیفتاد. قصه این فیلم در دنیای پرجنب و جوش هواپیماها اتفاق می‌افتد و داستان هواپیمای کوچکی به نام داستی کراپر را تعریف می‌کند که می‌خواهد قهرمان مسابقات هوانوردی شود، اما او برای دستیابی به آرزوی دیرینه‌اش یک مشکل دارد: ترس از ارتفاع!

برعکس هواپیماهای دیگر که سفرهای هیجان‌انگیزی را در دل آسمان آبی تجربه می‌کنند، داستی جرات پرواز ندارد. ترس از پرواز برای یک هواپیما نقص بزرگی به حساب می‌آید و قصه فیلم نشان می‌دهد داستی چگونه بر ترس خود غلبه و پرواز در آسمان را تجربه می‌کند. هواپیماها در جدول گیشه نمایش سینماهای آمریکای شمالی حدود 89 میلیون دلار فروش کرده و استقبال تماشاگران بین‌‌المللی هم فروش 122 میلیون دلاری را برای آن به همراه آورده است.

منتقدان سینمایی از توربو به عنوان فیلمی اسم بردند که سخت تحت‌تاثیر حال و هوای ماشین‌ها بوده است. ماجراهای این فیلم هم در دنیای رنگارنگ ماشین‌های مسابقه اتفاق می‌افتد و توربو یک حلزون معمولی در باغچه است که با فداکاری‌ها و تلاش‌های خود موفق می‌شود قهرمان مسابقات اتومبیلرانی شود، اما منتقدان گفتند اگر تماشاگران با اسباب‌بازی مثل هواپیما یا ماشین ارتباط خوبی برقرار کنند، حاضر به همراهی کامل با یک حلزون کوچک نیستند.

شاید به همین دلیل بود که توربو نتوانست فروش بالایی در سینماهای آمریکای شمالی کند و به یک فروش 82 میلیون دلاری در این محل اکتفا کرد. با وجود این، تماشاگران سینما در بقیه کشورهای جهان تا به حال 168 میلیون دلار برای تماشای آن پرداخته‌اند و نمایش عمومی موفقیت‌آمیز بین‌المللی آن همچنان ادامه دارد.

به اعتقاد منتقدان سینمایی، فیلم‌های انیمیشن حکم یادآوری خاطرات خوش گذشته را برای تماشاگران بزرگسال دارد و به همین دلیل است که این فیلم‌ها توانایی جذب تماشاگران سن و سال‌دار را هم دارند و نمی‌توان گفت آنها فقط برای بچه‌ها ساخته می‌شوند. پل درگارابریان، تحلیلگر اقتصادی سینما در این رابطه می‌گوید: «حتی می‌توان گفت تعداد تماشاگران کوچک و بزرگسال فیلم‌های انیمیشن با هم برابر است. بچه‌هایی که می‌خواهند این فیلم‌ها را ببینند، باید همراه یک بزرگ‌تر راهی سالن سینما شوند. در عین حال، بچه‌های بزرگ‌ترها را مجبور می‌کنند آنها را برای تماشای فیلم‌های انیمیشنی ببرند. این مساله باعث می‌شود که بزرگ‌ترها هم خواسته یا ناخواسته تماشاچی محصولات انیمیشنی شوند. برای همین است که تهیه‌کنندگان فیلم‌های انیمیشنی سعی دارند آنها را به گونه‌ای تولید کنند که جذابیت‌های لازم را برای هر دو گروه سنی کودک و بزرگسال داشته باشد. ژانر انیمیشن تنها ژانر سینمایی است که به شکلی همزمان هم تماشاگران کودک را با خود دارد و هم تماشاگران بزرگ را. این محصولات از آن دسته کارهایی است که معمولا جمع خانوادگی به دیدن آنها می‌روند و نه فقط برخی اعضای خانواده.»

تحلیلگران اقتصادی سینما با اشاره به موفقیت کلان من نفرت‌انگیزم 2 در تابستان سال‌جاری می‌گویند فروش 364 میلیون دلاری فیلم در آمریکای شمالی نشان داد تماشاگران سینما برای انیمیشن‌های سینمایی اهمیت و اعتباری در حد فیلم‌های زنده برخوردارند. من نفرت‌انگیزم‌2 با این رقم فروش نه‌تنها لقب دومین فیلم پرفروش فصل تابستان جدول گیشه نمایش را از آن خود کرد، بلکه تابه امروز دومین فیلم موفق و پرفروش سال 2013 سینماهای آمریکای شمالی است. تنها فیلم مردآهنی 3 با فروشی 409 میلیون دلاری جلوتر از این انیمیشن رایانه‌ای قرار دارد.

ورایتی / مترجم: کیکاووس زیاری