گامی برای افزایش توان صنعتی

بی تردید ، می توان گفت در صورت خودباوری ، محققان و فناوران ایرانی ، گوی سبقت را از کاروان علمی و فناوری جهان خواهند ربود، به طوری که اکنون در هر گوشه از کشور در زمینه های مختلف اعم از صنایع نفت و پتروشیمی ، صنایع دارویی

کد خبر: ۵۹۹۶۲

و دیگر صنایع مهم پلکان رشد و ترقی را بسرعت طی می کنند.
سولفوریل کلراید نیز یکی از اجزای مهم نردبان استقلال علمی و فناوری کشور است ؛ نردبانی که افق گسترده پژوهشی را در زمینه های متفاوت باز خواهد کرد.
در پی کسب رتبه دوم تحقیقات کاربردی در هجدهمین جشنواره خوارزمی از سوی پژوهشگران جهاد دانشگاهی واحد تهران گفتگویی با مهندس سیدعلی طباطبایی ، مجری طرح سولفوریل کلراید انجام داده ایم که از نظرتان می گذرد.

چه ویژگی هایی باعث برتری طرح شما شده است؛

باتوجه به وضعیت صنایع شیمیایی کشور که نیاز به بازسازی و توسعه و بسترسازی دارد انتخاب موضوع و شناسایی گلوگاه ها و موانع موجود ، از اهمیتی ویژه برخوردار است. صنایع دارویی ، شیمیایی ، رنگ ، آفتکش های نباتی و پتروشیمی از آن دسته صنایعی هستند که برای توسعه خود نیاز به فعالیت های پژوهشی زیرساختی دارند که بدون فناوری تهیه مواداولیه ، حدواسط و Fine Chemical نمی توانند رقابت پایداری در عرصه تولید داشته باشند. برای ورود به دنیای این ترکیبات ، نیاز به محصولات کلیدی مانند سولفوریل کلراید است.
تدوین دانش فنی تولید این محصول بستر استواری برای فرآورده های آتی در رفع نیاز صنایع مذکور ایجاد می کند. باتوجه به کلیدی بودن ماده ، انتظار می رود ایجاد دانش فنی مربوط، تاثیرات مداوم و مفیدی در صنایع مربوط ایجاد کند. حمل و نقل پر هزینه بین المللی برای این ماده ، حفظ دانش فنی و ارائه نکردن آن از سوی رقبای خارجی ، استفاده از مواد اولیه ارزان ، دانش و فناوری بومی از مزیت های تولید این ماده در داخل کشور است.

این طرح چه زمانی شروع شده و در حال حاضر در چه مرحله ای است؛

طرح سولفوریل کلراید، سال 1379 در گروه پژوهش شیمی کاربردی به صورت داخلی اجرا شده است. سال 1380 ، سازمان گسترش صنایع و نوسازی به صورت وام کارآفرینی ، برای توسعه کار از طرح حمایت کرد. پایلوت تولید صنعتی سولفوریل کلراید در اشل 30 تن در سال پس از گذراندن مراحل فنی و نقشه کشی و طراحی ، خرید و ساخت لوازم و نصب تجهیزات در مجتمع تحقیقاتی جهاد دانشگاهی ، این واحد راه اندازی شد و مراحل آزمایش اولیه خود را گذراند.

سولفوریل کلراید توانایی آن را داردکه به عنوان فناوری سبز درکنارصنایع فرآوری موادمعدنی تولیدکننده گازهای آلاینده را به محصولات مفید تبدیل کند

پس از بهینه سازی مراحل تولید محصول به تایید مراکز ذی صلاح رسید و مصرف کنندگان آن را تایید کردند و در سال 82 نیز دانش فنی تولید نیمه صنعتی آن تدوین شد. ما در بیشتر صنایع مورد بحث مصرف کننده دانش کشورهای پیشرفته هستیم و خروجی های ما در حد فرمولاسیون است ؛ یعنی ماده اولیه را از خارج وارد می کنیم و پس از ترکیب و بسته بندی آن را توزیع می کنیم ، در حالی که صنعتی که تمامی ترکیبات اصلی و پایین دستی خود را نداشته باشد، در عرصه های داخلی و خارجی توانایی رقابت و رشد نخواهد داشت.
در کشور ما تا پیش از ایجاد این دانش فنی یا به طور کلی در تولید یک محصول ناتوان بوده ایم یا از ترکیباتی استفاده می شده که راندمان مناسبی نداشته اند ؛ اما راندمان تولید سولفوریل کلراید بسیار بالا و نزدیک به 99درصد است.

در فرآیند تولید، سولفوریل کلراید شامل چه مراحلی می شود؛

در این طرح طی یک فرآیند کاتالیستی گاز So2 تهیه شده از واکنش آلئوم و گوگرد به همراه گاز کلر در شرایط مناسب به سولفوریل کلراید تبدیل می شود. فرآیند به نحوی طراحی و تنظیم شده است که محصول پس از اشباع فاز کاتالیستی براحتی جداسازی و استحصال می شود. سولفوریل کلراید به علت خصلت کلره کنندگی قوی بدون ایجاد باقی مانده و ناخالصی در محصول و به علت انتخابی عمل کردن و هدف گیری مناسب سایت مورد نظر در هیدروکربن ها به عنوان یک ماده ویژه مورد توجه و نیاز صنایع مرتبط است.

تاکنون این ماده در چه کشورهایی تولید می شده و ماده تولید داخلی چه ویژگی هایی نسبت به تولید خارجی دارد؛

سولفوریل کلراید طی 70 سال گذشته به روشهای متفاوتی در جهان تولید می شود. در حال حاضر این محصول در 20 کشور پیشرفته و توسعه یافته تولید و عرضه می شود. از نکات مهم این طرح ، روش تولید است که منطبق بر فناوری داخلی است.
این ماده به روش های مختلفی در دنیا تولید می شود ، اما ما با استفاده از روشی منحصر به فناوری بومی ایران ، با استفاده از گاز کلر و گوگرد که موادی در دسترس هستند، توانسته ایم در یک بستر کاتالیست مایع محصول را تولید و براحتی استحصال کنیم. این فناوری توانایی آن را دارد که به عنوان فناوری سبز در کنار صنایع فرآوری موادمعدنی تولیدکننده ، گازهای آلاینده را به محصولات مفید تبدیل کند.

با استفاده از دانش فنی ایجاد شده تاکنون چه موادی ساخته شده اند؛

در حال حاضر ما با کمک این ماده توانسته ایم به دانش فنی تولید سموم سنتتیک و نباتی مانند کربوکسین ، بتازون و... دست یابیم ، در حالی که تاکنون ما تمامی سموم را به اجبار از خارج کشور وارد می کردیم.
در زمینه صنایع رنگ هم تنها قادر به ساخت رنگ آبی بوده ایم ، اما با استفاده از سولفوریل کلراید در حال ساخت رنگ سبز هستیم. در ادامه طرح حمایت های زیادی برای تدوین دانش فنی تولید سولفوراکسی کلراید صورت گرفته است.

چگونه می تواند به عنوان فناوری سبز کاربرد داشته باشد؛

انباشت گوگرد ایجاد شده برای شیرین سازی گاز ایران و صنایع نفت و پتروشیمی از معضلات زیست محیطی اخیر کشور است ، به طوری که فقط در بند عسلویه روزانه 200 تن گوگرد به عنوان ماده ای بی مصرف و آلاینده انباشت می شوند ، در حالی که در تولید سولفوریل کلراید ضمن کمک به مصرف این مواد، آنها عنوان منابعی ارزان و کاربردی و مفید تبدیل می شوند. همچنین صنایع فرآوری مواد معدنی مانند مس سرچشمه و آلومینا جاجرم دارای آلاینده هایی مانند اکسید گوگرد هستند که فناوری تدوین شده با تبدیل این مواد به محصولات ارزشمند گام مهم و موثری در حفظ محیط زیست از مواد و ضایعات صنعتی برداشته است.