در میدان رابعه العدویه چه گذشت؟

این در واقع مجوزی برای ارتش بود تا بتواند به بهانه اجرای خواسته‌های مردم به طرفداران مرسی در میدان رابعه العدویه حمله کند. از زمان برکناری مرسی طرفداران او در دو میدان رابعه العدویه و النهضه مستقر شده و دست به تحصن زدند. آنها در اقامت‌های شبانه‌روزی خود با سخنرانی و دادن شعارهای مختلف خواستار بازگرداندن مرسی به قدرت بودند. مهم‌ترین شعار آنها «‌دفاع از مشروعیت» بود که می‌گفت رئیس‌جمهور قانونی و مشروع مصر محمد مرسی است و نظامیان باید از او اطاعت کنند. دولت مصر چند بار از متحصنان خواست میدان را ترک کنند، اما آنها با سنگربندی بر خواسته‌های خود پافشاری می‌کردند.

​چهارشنبه (بیست و سوم مرداد) بود که نیروهای ارتش به سمت محل اصلی تجمع طرفداران اخوان در میدان رابعه العدویه حرکت کردند. به شهادت فیلم‌های منتشر شده در شبکه‌های خبری، ارتش ابتدا با گاز اشک‌آور ‌خواست مخالفان را پراکنده کند و بساط تحصن در میدان رابعه را برچیند، اما حامیان مرسی با کوکتل‌مولوتف و مواد اشتغالزا مانع پیشروی ارتش شده و به کمک شعله و دود آتش، اثر گاز اشک‌آور را از بین می‌بردند.

در این میان، ناگهان درگیری شکل خونینی به خود گرفت و طرفین به سوی همدیگر شلیک کردند. به روایت ارتش، ابتدا ارتش برای ایجاد رعب از گلوله‌های صوتی و غیرجنگی استفاده کرد، اما ناگهان متوجه شد که به سمت سربازان گلوله‌های جنگی شلیک می‌شود. مخالفان ارتش و حامیان مرسی، اما می‌گویند ارتش و نیروهای امنیتی پس از ناکامی در پیشروی، به سمت مخالفان خود شلیک کردند و در این حمله از گلوله‌های نظامی و جنگی استفاده شد. به گفته شاهدان عینی تا مدتی ستون‌هایی از دود بر فراز میدان رابعه به آسمان می‌رفت و صدای شلیک گلوله و انفجارهای متعدد از درون آن به گوش می‌رسید. درگیری‌ها در میدان النهضه باشدت کمتری جریان پیدا کرد و نیروهای ارتش توانستند بسرعت این میدان را تصرف کنند.

طبق آمارهای موجود، ابتدا اعلام شد دراین درگیری‌ها حداقل 38 نفر کشته و صدها نفر زخمی شدند، اما خبرهای بعدی حاکی از عمق فاجعه بود به طوری که خبرنگاران خارجی، میدان رابعه العدویه را به «میدان جنگ» و اقدام ارتش را به یک «قتل عام» ‌تشبیه کردند. بعدها آمار کشته‌ها به بیش از 500 نفر رسید و سایت‌های مرتبط با اخوان تعداد کشته‌ها را تا 2000 نفر نیز ذکر کردند. ازاین رو مقامات کشورهای غربی خواستار یک تحقیق بین‌المللی و بی‌طرف در این باره شدند. تحقیقی که هنوز صورت نگرفته است. کشتار روز چهارشنبه در میدان رابعه العدویه بازتاب گسترده‌ای در داخل و خارج داشت. روزهای پنجشنبه و جمعه هم شهرهای مصر​ دستخوش ناآرامی و درگیری‌های پراکنده بین طرفداران مرسی و نیروهای ارتش بود. در این درگیری‌ها نیز ده‌ها نفر کشته و زخمی شدند.

در تشریح شرایط میدان رابعه العدویه، شبکه تلویزیونی القدس به نقل از رئیس بیمارستان رابعه گفت: ما کنترل اوضاع را از دست داده‌ایم و از همه پزشکان مصری با تخصص‌های مختلف جراحی برای آمدن به اینجا و کمک دعوت می‌کنیم. در همین حال مدیر بیمارستان رابعه العدویه با استغاثه گفته بود: «‌به فریاد ما برسید، دریایی از خون بیمارستان را فرا گرفته است و هر لحظه اجساد جدیدی به بیمارستان منتقل می‌شود، یک سالن از اجساد پر شده است و ما نمی‌دانیم با آنها چه کار کنیم.»‌​ در همین رابطه برخی منابع خبری گفتند میدان رابعه العدویه به یک بیمارستان صحرایی تبدیل شده است.

در پی این حادثه، دولت مصر در شهرهای این کشور وضع​ فوق‌العاده و قانون منع رفت و آمد را برقرار کرد و نیروهای امنیتی نیز به بازداشت گسترده اعضای اخوان‌المسلمین و طرفداران مرسی اقدام کردند. کشتار میدان رابعه العدویه لکه ننگی بود بر دامن نظامیان حاکم برمصر بخصوص عبدالفتاح السیسی فرمانده ارتش که می‌خواست بدون خون‌ریزی انتقال قدرت در مصر را مدیریت کند. لکه‌ای که به این آسانی نمی‌توان آن را پاک کرد. برخی از منابع خارجی خواستار رسیدگی دادگاه بین‌المللی​ به جنایات جنگی السیسی در ماجرای میدان رابعه العدویه شدند، اما هنوز مجامع بین‌المللی به این مساله نیز پاسخی نداده‌اند.