قوچ وحشی

رزق خود را نیافت، اما ناگاه تغییری احساس کرد و جنبید. همین حرکت مختصر کافی بود تا تصویر این زوج سم زیبا توسط دوربین‌های انجمن یوزپلنگ ایرانی و اداره کل محیط زیست خراسان جنوبی برای همیشه به ثبت برسد.

تصویر حاضر روایتگر چشمان پرهراس این قوچ وحشی است که در پیوست یک کنوانسیون تجارت گونه‌های گیاهی و جانوری در خطر انقراض و اتحادیه بین‌المللی حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی مسبوق به سابقه است. شکار غیرقانونی، تخریب زیستگاه، اختلاط‌های گسترده ژنتیکی و رقابت با چهارپایان اهلی سبب شده بیش از سه نسل از این گونه تجربه کاهش جمعیتی حداقل 30 درصدی را پشت‌سر گذاشته و در رده آسیب‌پذیر جای گیرند. با توجه به دشواری‌های آمارگیری از این گونه تکنیک‌هایی نظیر پایش مسیرهای مشخص در زیستگاه، ثبت مشاهدات انسانی و تصویری اغلب در اولویت طرح‌های تحقیقاتی قرار دارند. دوربین‌های تله‌‌ای با سنسورهای حساس به حرکت در این راستا توانسته‌اند زمینه را برای ثبت اطلاعات باارزشی فراهم کنند، اما حواس این حیوان برای شناسایی دشمنان طبیعی‌اش اعم از گرگ‌ها، شغال‌ها، پلنگ و البته انسان‌ها به خوبی تکامل یافته است.

منحنی شنوایی انسان‌ها نشان می‌دهد اوج حساسیت انسان در دامنه 3500 تا 4000 هرتز است در حالی که دامنه فرکانس شنوایی قوچ‌ها بین صد تا 30 هزار هرتز متغیر است. قوچ‌های وحشی با شنیدن صدا همانند سایر زوج‌سمان، گوش‌های خود را در همان جهت برگردانده و مسیر صدا را دنبال می‌کنند. اصوات با اندکی تغییر زمان و حتی تغییر دامنه توسط هر گوش شنیده می‌شود. ادراک قوچ‌ها از رنگ نیز با انسان‌ها کاملا متفاوت است، در واقع هر رنگ ناشناخته‌ای بشدت آنها را می‌ترساند و وادار به فرار می‌کند. بینایی یکی دیگر از حواسی است که قوچ‌ها بشدت به آن وابسته هستند. دامنه دید قوچ‌ها به قدری وسیع است که آنها حتی نیاز ندارند برای دیدن پشت‌سر به عقب برگردند، اما از طرفی عمق دید در آنها چندان زیاد نیست و همین مساله گاهی باعث می‌شود آنها جلوی خود را به خوبی نبینند. در قوچ‌ها عمق دید قربانی وسعت دید شده است. طول عمر قوچ‌های وحشی بسته به شرایط محیطی متفاوت است. نرها اغلب بین هشت تا ده سال و ماده‌ها بین ده تا 12 سال عمر می‌کنند.

فرناز حیدری / جام​جم