پیام رهبری؛ نقشه راه ایران قوی
پیام اخیر رهبر معظم انقلاب به نخبگان و مدال‌آوران علمی و ورزشی را می‌توان نقشه راهی برای «ایران قوی» دانست؛ پیامی که در دل خود، منشور توسعه علمی و پیشرفت کشور را نیز ترسیم کرده است. از همین رو، این پیام را می‌توان از زوایای مختلف مورد واکاوی قرار داد. با‌این‌حال، در این یادداشت به چهار نکته مهم اشاره می‌کنم.
نخست؛ تعریف جدید و جامع از نخبگی
نخستین نکته، تعریف جدید و جامعی است که رهبر معظم انقلاب از مفهوم نخبگی ارائه کرده‌اند. اهمیت این تعریف در آن است که جغرافیای نخبگی را هم توسعه داده و هم به آن عمق بخشیده‌اند.
در این نگاه، نخبه کسی نیست که صرفا به امیال زودگذر و شخصی خود بیندیشد؛ بلکه کسی است که استعداد و توانایی‌اش را همزمان برای رشد خود و جامعه‌اش به کار می‌گیرد. بر همین اساس، نخبگی را نباید صرفا به حوزه‌هایی مانند علم، ورزش و مهارت‌های تخصصی محدود کرد.
نخبگی می‌تواند در حوزه‌هایی همچون بصیرت، اجتهاد و ایثار نیز معنا پیدا کند؛ حوزه‌هایی که اتفاقا مورد نیاز جامعه هستند. به این ترتیب، مفهوم نخبگی توسعه پیدا می‌کند و درعین‌حال، عمق بیشتری می‌یابد و می‌تواند موضوع تأمل و بررسی صاحب‌نظران قرار گیرد.
این نگاه جدید به نخبگی، در واقع جغرافیای این مفهوم را از یک تعریف محدود و تخصصی فراتر می‌برد و آن را به یک ظرفیت اجتماعی برای رشد و پیشرفت جامعه تبدیل می‌کند.
دوم؛ ایران، مظهر اراده و امید در سخت‌ترین شرایط
نکته دوم این است ایران در شرایطی که تحت شدیدترین تحریم‌ها قرار دارد و طی یک سال و اندی، دو جنگ تحمیلی و یک شبه‌کودتا بر آن تحمیل شده، در عرصه دانش، ورزش و نخبگی همچنان درخشیده و به دستاورد‌ها و موفقیت‌های بزرگ جهانی دست یافته است.
این مسأله نشان می‌دهد که ایران مظهر اراده و امید در سخت‌ترین شرایط است. اهمیت این موضوع فقط در کسب چند مدال یا ثبت چند موفقیت علمی خلاصه نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند به‌عنوان یک مدل و الگو برای کشور‌های دیگر نیز مورد توجه قرار گیرد.
ایران در شرایطی با جنگ، فشار، محاصره دریایی و هوایی، انواع گزینه‌های نظامی، عملیات روانی و عملیات رسانه‌ای مواجه بوده است که اگر هر کشور دیگری در چنین شرایطی قرار می‌گرفت، شاید اساسا توان ایستادگی و مقاومت نداشت؛ چه رسد به این‌که در همین شرایط بتواند بالاترین مدال‌های ورزشی و بالاترین موفقیت‌های علمی جهانی را کسب کند.
بنابراین، «ایران قوی» صرفا یک شعار نیست. این مفهوم در میدان عمل، در میدان پیشرفت و در بالندگی جامعه خود را نشان داده است. آنچه در عرصه علمی و ورزشی کشور اتفاق افتاده، نشانه‌ای از اراده و امیدی است که می‌تواند در سخت‌ترین شرایط نیز مسیر پیشرفت را ادامه دهد.
سوم؛ اقتدار ایران قوی، اقتدار علمی است
نکته سوم این است که ایران قوی یک مشخصه بارز دارد و آن، علمی بودن اقتدار آن است.
در آموزه‌های دینی، بر این اصل تأکید شده که «العلم سلطان»؛ یعنی علم، قدرت و اقتدار می‌آفریند. ایران تلاش کرده است این نگاه را در ارکان ساختاری جامعه و نظام حکمرانی خود محقق کند و به مسأله علم و پیشرفت علمی به‌عنوان یک مسأله حیاتی نگاه کند.
به همین دلیل، امروز شاهد آن هستیم که نسل جوان کشور در حوزه‌هایی که وارد می‌شود، از عرصه‌های علمی گرفته تا ورزشی، موفقیت‌های بزرگی به‌دست‌می‌آورد؛ آن هم در کشوری که همزمان تحت تحریم، هجمه و حمله قرار گرفته است.
با وجود همه این فشارها، پیشرفت‌های علمی بزرگ و در تراز جهانی در کشور اتفاق افتاده است. این همان اقتداری است که پیش از این نیز رهبر شهید انقلاب بار‌ها بر آن تأکید کرده بودند و دو بال ویژه ایران را «دین و دانش» می‌دانستند؛ دو بالی که ترکیب آنها می‌تواند ایران را به حوزه‌های بزرگ‌تر و افتخارات بزرگ‌تر برساند.
از این منظر، علم صرفا یک دستاورد دانشگاهی یا یک موضوع تخصصی نیست، بلکه بخشی از زیرساخت قدرت ملی است. کشوری که بتواند در حوزه علم و دانش به توانمندی درونی دست پیدا کند، در عرصه‌های مختلف نیز ظرفیت بیشتری برای تولید قدرت خواهد داشت.
چهارم؛ علم به‌عنوان زیرساخت قدرت جهانی ایران
نکته چهارم و آخر این‌که پیام رهبر معظم انقلاب به نخبگان، همان‌گونه که اشاره شد، یک نقشه‌راه و یک منشور علمی است؛ اما فراتر از متن پیام، در فرامتن آن یک نکته بسیار مهم نیز وجود دارد: ایران امروز باید به‌عنوان یک قدرت جهانی مورد توجه قرار گیرد.
زیرساخت علمی و پیشرفت علمی کشور با تولید قدرت برای ایران گره خورده است. نسل علمی کشور، از دانش‌آموزان و دانشجویان گرفته تا نیرو‌های متخصص و دانشمندان، در امتداد نسل‌های پیشین، مسیری را ادامه می‌دهند که طی سال‌های گذشته زیرساخت پیشرفت علمی کشور را به نقطه‌ای رسانده است که امروز می‌تواند برای ایران تولید قدرت کند.
طبیعی است که دشمنان از این روند عصبانی باشند و از قدرت گرفتن علمی ایران نگران شوند. با‌این‌حال، همین جنگ‌های تحمیلی اخیر نیز نشان داد که قدرت ایران صرفا به تجهیزات و امکانات مادی وابسته نیست. برخی نظریه‌پردازان برجسته جهان، ایران را به‌عنوان قدرت چهارم پیش‌بینی کرده‌اند و این ارزیابی‌ها را باید در چارچوب مجموعه‌ای از ظرفیت‌های بومی، انسانی، علمی و ایمانی کشور مورد توجه قرار داد.
قدرت ایران، قدرتی بومی، ایمانی و درونی است؛ قدرتی که نیروی انسانی کشور آن را رقم می‌زند. در این میان، قدرت علمی یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های تأمین امنیت ایران است؛ امنیتی که در این کشور «اجاره‌ای» یا «اجازه‌ای» نیست، بلکه بر توانمندی‌های داخلی استوار است.
ایران قوی؛ مسیری که ادامه خواهد داشت
در مجموع باید گفت مسیر ایران قوی، مسیری است که بر مدار نخبگی، علم، دانش، ایمان و توانمندی داخلی شکل گرفته و شواهد و قرائن نشان می‌دهد این مسیر با شتاب بیشتری نسبت به گذشته ادامه خواهد یافت.
پیام اخیر رهبر معظم انقلاب به نخبگان را می‌توان از همین منظر، بیش از یک پیام مناسبتی دانست؛ این پیام، تصویری از آینده‌ای را ترسیم می‌کند که در آن نخبگان و نسل جوان، علم و دانش را به یکی از مهم‌ترین پایه‌های قدرت ملی تبدیل می‌کنند.
ایران، به امید خداوند، این مسیر را تا انتها ادامه خواهد داد.
