نمایشگاهی به پاسداشت داشته‌های ملی

سال‌ها پیش، بین سال‌های 1290 تا 1319 کمال‌الملک مردی از فرهنگ بزرگ ایرانی، اثری خلق کرده به نام «دورنمای دره زانوس». زانوس روستایی از توابع بخش کجور شهرستان نوشهر است که جمعیتش به زحمت به مرز صد نفر می‌رسد.

شاید به نظر برسد روستایی که صرفا از امکانات اولیه زندگی برخوردار است، جای مناسبی برای یک رویداد فرهنگی مانند برگزاری یک نمایشگاه هنری نباشد، اما این روستای بکر و زیبا برای اولین‌بار میزبان یک نمایشگاه هنری است؛ نمایشگاهی از آثار محرمعلی پاشازانوسی که زاده همین روستاست.

پاشازانوسی در دانشگاه تهران و در رشته تصویرسازی تا مقطع کارشناسی‌ارشد تحصیل کرده است و تاکنون در نمایشگاه‌های متعددی حضور داشته، اما نمایشگاه آثارش در روستای زانوس اتفاقی متفاوت و تاثیرگذار است. در روستایی که دیوارهای کاهگلی؛ پنجره‌های چوبی رو به کوچه، کوه‌های بلند سر در مه فرو برده و حتی چهره زنان و مردان سالخورده‌اش تابلوهایی زنده و زیبا هستند، نقاشی مفهوم متفاوتی پیدا می‌کند. اهالی روستا ترجیح می‌دهند زیبایی‌های زادگاه و محل سکونتشان را در تابلوهای نقاشی ببینند و خاطرات سال‌های دور و نزدیک را به یاد بیاورند. برای اهالی روستایی که زیر چرخ‌های کامیون‌های حمل مصالح ساختمانی تغییر چهره می‌دهد، یک نمایشگاه از گذشته‌های نه چندان دور، اما تقریبا از یاد رفته جذاب و دیدنی است.

پاشازانوسی با علم به خواسته همولایتی‌ها، آثارش را در دو بخش ارائه کرده است. بخش اول آثاری با رویکرد واقعگرایانه برای پاسخگویی به توقع مردم و بخش دوم آثار ذهنی و نگاره‌هایی از گذشته است که امروزه یا خبری از آنها نیست یا بسیار اندکند. این آثار بیشتر یادآور سازه‌های چوبی از جمله درهای قدیمی، گنجه، خانه‌های چوبی(کلچو) و پنجره هستند.

پاشازانوسی می‌گوید: یکی از راه‌های ستایش و تکریم طبیعت، هنر و نقاشی است. علاقه به طبیعت زیبای شمال و بخصوص روستای زانوس که کمال‌الملک نیز به نقش کردن آن ترغیب شد، مرا بر آن داشت تا بخشی از این زیبایی‌ها را به تصویر بکشم. پیشتر از این مقاله‌ای با عنوان «منظره‌نگاری کمال‌الملک در سفرهای مازندران» در کتاب ماه هنر از من به چاپ رسید که تلاشی در خصوص توجه به نمایش طبیعت شمال و یادآوری عظمت کار اوست.

شاید به نظر برسد برگزاری یک نمایشگاه نقاشی در روستایی مانند زانوس صرفا یک اتفاق تشریفاتی باشد، اما جالب است که آثار پاشازانوسی خواهان بسیاری یافته و اهالی زانوس و بخصوص نسل جدید که به واسطه کار یا تحصیل در شهرهای بزرگ و کوچک کشورمان ساکن شده‌اند، این آثار را تجملی و تزئینی تلقی نمی‌کنند. نقاشی‌های محرمعلی پاشا‌زانوسی رونق تازه‌ای در روستای زانوس ایجاد کرده و جریان تازه‌ای را نوید داده است؛ جریان توجه به داشته‌های ملی و فرهنگ ایرانی.

آذر مهاجر / گروه رادیو و تلویزیون