دی زنگ رو

اگر به موسیقی مناطق مختلف ایران توجه شود، نمی‌توان از آلبوم «دی زنگ‌رو» با آهنگ‌سازی حبیب مفتاح بوشهری که توسط موسسه «آوا خورشید»‌ منتشر شده، به‌سادگی گذشت. این آلبوم شامل ریتم‌های قدیمی ‌است و شاید سال‌هاست که اجرا می‌شود، اما در این اثر به شکلی متفاوت به نمایش درآمده است. گویی برای اولین‌بار است که این قطعه‌ها شنیده می‌شوند. «دی زنگ‌رو» یعنی ماه‌گرفتگی. این آلبوم کاملا با سازهای بومی بوشهر و به‌خصوص سازهای کوبه‌ای این شهر به اجرا درآمده، چرا که تخصص خود حبیب مفتاح در این سازهاست. او ریتم‌هایی را که در این اثر به‌کار برده، کاملا بوشهری است و با بندری تفاوت زیادی دارد. این آلبوم نوعی نوآوری در موسیقی بومی بوشهر است که بدون سازهای بادی مثل نی‌انبان و فقط با سنج و دمام اجرا می‌شود. در این آلبوم تمام ریتم‌ها، ریتم‌های اصیل بوشهری است اما فقط برای سنج و دمام تنظیم شده است. در بخش‌هایی هم موسیقی دوباره آهنگ‌سازی شده، اما اصل ریتم‌های بوشهری بدون تغییر است و هیچ صدمه‌ای ندیده است. ایجاد هماهنگی فوق‌العاده بین سازهای ضربی و اجرای فیگورهای بدیع در قالب تکنیک‌های بومی از مهم‌ترین عواملی است که باید در قدرت این اثر مورد توجه قرار داد. بیش‌تر این قطعه‌ها با تمپوی سریع و بالارونده و بر محور اجرای ریتم‌های نامتقارن شکل گرفته است. حبیب مفتاح چند سالی است در فرانسه مشغول تجربه موسیقی‌ تلفیقی است. او به هم‌راه سعید شنبه‌زاده موسیقی بوشهر را با گونه‌ی جز همراه کرده و به ترکیب تازه‌ای از موسیقی دست پیدا کرده‌اند. این موسیقی چه در ایران و چه در اروپا توانسته است توجه مخاطبان موسیقی‌های جدید را به خود جلب کند. ضمن این‌که می‌توان نشانه‌های بسیار از موسیقی آفریقایی را نیز در این اثر مشاهده کرد. به‌خصوص این‌که مفتاح، ‌خود گفته: «من در فرانسه با یک آفریقایی زندگی می‌کنم. قبل از آن شنیده بودم این موسیقی‌ها نزدیک است اما آن را باور نداشتم. تا زمانی‌که خودم با آن مواجه شدم. وقتی برای هم می‌خوانیم، می‌بینم که چقدر این موسیقی‌ها نزدیک است. اصلا یکی است. هنوز حتی بسیاری از مراسم آفریقایی در بوشهر برگزار می‌شود. موسیقی زار کاملا موسیقی آفریقایی است. بسیاری از فرهنگ‌های آفریقایی را می‌توان در بوشهر دنبال کرد. یک قبیله از آفریقا حدود دویست سال پیش به بوشهر آمدند. مثلا یکی از نوازندگان گروه ما، جد آفریقایی دارد.»
زندگی مردم بوشهر با موسیقی الفتی فراوان دارد و اصلا نمی‌توان موسیقی را از از زندگی روزانه آن‌ها قابل تفکیک دانست. در بوشهر وقتی کودکی متولد می‌شود برای خبر دادن به دیگران از موسیقی استفاده می‌کنند تا لحظه‌ای که او را در زیر خاک می‌کنند و برایش می‌گریند. به همین خاطر است که در این سال‌ها جوانان بوشهری تلاش زیادی کرده‌اند تا موسیقی خود را به درستی معرفی کنند و این ذهنیت را که موسیقی جنوب ایران تنها محدود به موسیقی‌های بندری است، پاک کنند./ سما بابایی - موسیقی ما