روایت رادیویی عاشورا از دریچه‌های نو

بررسی برنامه‌های مختلف رادیو نشان می‌دهد برنامه‌سازان این رسانه، تلاش زیادی داشته‌اند تا دریچه‌های جدیدی را برای روایت خود انتخاب کنند.

منوچهر فیضیان، مدیر گروه فرهنگ رادیو ایران درخصوص تولیدات این گروه در ایام محرم می‌گوید: با توجه به سیاست‌های مدیر شبکه دکتر شیخ محمدی که همیشه خواهان تحول و نوآوری در برنامه‌های ویژه ایام محرم است، پس از حدود یک سال از مذاکرات اولیه و آمادگی و تعیین گروه تعزیه، سرانجام از اواخر تابستان سال 90 با گروه تعزیه سیدالشهداء به سرپرستی احمد عزیزی در استودیوی شماره یک ساختمان شهدای رادیو 12 مجلس تعزیه ضبط کردیم.

تعزیه رادیویی امام حسین(ع) در 12 قسمت 55 دقیقه‌ای شامل دو مجلس مسلم‌بن‌عقیل، دو مجلس حضرت عباس‌، دو مجلس ابی‌عبدالله، دو مجلس خرابه شام ‌و مجالس علی‌اکبر و حضرت قاسم ضبط و پخش شد.

پخش تعزیه به صورت کامل در رادیو سابقه نداشت. ممکن است بخش‌هایی در قالب برنامه ترکیبی در شبکه‌های مختلف رادیویی عرضه شده باشد، اما به صورت کامل و بنام ویژه این اتفاق در رادیو رخ نداده بود که رادیو ایران این افتخار را از آن خود کرد که در محرم امسال سه مجلس تعزیه را روی آنتن ببرد.

فیضیان، مقتل‌خوانی با عنوان «خیمه‌گاه خورشید» را از دیگر برنامه‌های این گروه می‌داند که طی 11 برنامه با استفاده از منابعی همچون مقتل‌لهوف به مصائب سال 61 هجری پرداخت.

همچنین در حوزه ادب و شعر «واژه‌های بارانی» طی چهار برنامه به گویندگی امیر نوری و سرور پاکنشان آماده شد.

برنامه «شوق نامه» نیز هر شب به صورت زنده به مدت یک ساعت با حضور کارشناسان حوزه‌های مختلف ادب و هنر به بیان رخداد عاشورا از مناظر گوناگون می‌پردازد.

مدیر گروه فرهنگ رادیو ایران با اشاره به برنامه «کلاژ» می‌گوید: در این برنامه که جمعه‌های ماه محرم و صفر به تهیه‌کنندگی و سردبیری مهدی ساعی پخش می‌شود، بسته‌های صوتی مناسب با محوریت این دو ماه عظیم چیدمانی دیگرگون از سایر برنامه‌ها را عرضه می‌کند. خط پنهان هر برنامه اتصال‌دهنده قطعات گوناگون و مختلف شنیداری هر برنامه است.

قطعات موسیقی، پرده‌خوانی، تعزیه، نمونه‌های شنیداری، فیلم و شعرخوانی توسط شاعران عاشورایی به شکلی بدیع و جذاب کنار هم چیده شده است. نکته تمایز این برنامه با برنامه‌های رایج رادیویی، حذف گویندگی و ایجاد فضای شنیداری متفاوت و غیرقابل پیش‌بینی است تا مخاطبان رادیو ایران از دریچه‌ای نو، نوعی دیگر از برنامه‌سازی رادیو گوش بدهند.

علاوه بر برنامه‌های روتین رادیو در شبکه‌های مختلف که با حال و هوای محرم روی آنتن رفتند، می‌توان به برنامه‌های زیر در رادیو تهران اشاره کرد.

نینوایی: این ویژه‌برنامه در روز تاسوعا و عاشورا با موضوع سیر و تحول فرهنگ عاشورایی به ادبیات عاشورایی و تاثیرگذاری شعر در تدوین و تبیین فرهنگ عاشورایی پرداخت. کریم رجب‌زاده، اسماعیل فرزانه و گلریز از مهمانی هستند که در این برنامه رادیو تهران حضور داشتند.

فصل عاشقی: این ویژه‌برنامه رادیو تهران به مناسبت تاسوعا و عاشورا به روایت زندگی حضرت ابوالفضل‌العباس(ع) و سالار شهیدان حضرت اباعبدالله‌الحسین(ع) از بدو تولد، قیام و واقعه کربلا پرداخت.

بین‌الحرمین: این ویژه‌برنامه تاسوعا و عاشورا به روایت انسانی پرداخت که در بین‌الحرمین حرکت می‌کرد و با دیدن هر حرم، یک بخش از واقعه عاشورا در ذهنش تداعی می‌شد.

سواران صبح: به صورت زنده روی آنتن رادیو تهران رفت و سابقه عزاداری شهدای کربلا در ایران، عوامل تحریف مقتل‌الحسین و جلوه‌های ادبی قیام کربلا در زبان فارسی کهن و معاصر را مورد بررسی قرار داد.

سمت قافله: این برنامه با پخش عزاداری‌ها و مدیحه‌سرایی‌ها روی آنتن شبکه تهران رفت.

یک دل کربلا: این برنامه با موضوع امر به معروف و نهی از منکر در روز تاسوعا و عاشورا روی آنتن رفت. تعزیه براساس نامگذاری روزهای محرم، سخنان رهبر معظم انقلاب با موضوع محرم، قیام عاشورا و... با محوریت امر به معروف و نهی از منکر، پخش مراسم عزاداری و سخنرانی خطبای نامی کشور و بازخوانی نکات کلیدی اخلاقی درباره عاشورا از دیگر بخش‌های این برنامه بود.

سوگ سرخ: این برنامه در ماه محرم هر روز از شبکه رادیویی تهران روی آنتن رفت. فرهنگ لغات نینوا، کوچه آفتاب (نمایش فیلمی در مورد زندگی یکی از یاران امام)، مردی از جنس بلور (با جانبازان هشت سال دفاع مقدس)، در جغرافیای اشک (آداب و رسوم و شیوه عزاداری مردم در شهرستان‌های مختلف)، یک عاشقانه‌ ناآرام (ویژه شعرهای عاشورایی) و تعزیه (با اجرای مجید رحمتی) از بخش‌های این برنامه بود.

عبور آه تا شانه‌های ماه: این برنامه نیز محرم امسال هر روز روی آنتن رادیو تهران رفته است. (جام جم - ضمیمه قاب کوچک)