پارک موزه‌ای برای نمایش زیبایی‌های زمین

در کنار انواع و اقسام موزه‌های علمی، فرهنگی و هنری، نوع متفاوتی از موزه یعنی پارک موزه قرار دارد که پارک موزه‌های علوم زمین به عنوان محلی برای نمایش میراث به جاى مانده از فعالیت‌هاى طبیعى و بشرى کره زمین ازجمله آنهاست.

احداث اولین پارک موزه علوم زمین کشور در استان خراسان رضوی بهانه‌ای شد تا سراغ دکتر جعفر طاهری مشاور سازمان زمین‌شناسی کشور و مجری فنی پروژه پارک موزه علوم زمین برویم.

به گفته طاهری، حفظ مستندات علمی و پژوهشی در حوزه علوم زمین از مهم‌ترین اهداف تاسیس این پارک موزه بوده است و از آنجا که هر موزه یک اثر هنری و هدیه‌ای به آیندگان است باید به مراحل مختلف راه‌اندازی آن توجه ویژه‌ای کرد.

به طور کلی پارک موزه یعنی چه؟ چنین ساختاری در حوزه پارک‌ها قرار می‌گیرد یا موزه‌ها؟

شاید به این شکل موزه‌ای در سایر کشورها نباشد و بیشتر برگرفته از ویژگی‌های کشور خودمان و اقتضائات منطقه‌ای باشد، اما تا حدودی شاید با موزه تاریخ طبیعی MTA در ترکیه یا تا حدودی موزه تاریخ طبیعی مسکو (اما نه در آن وسعت) قابل مقایسه باشد.

ایده اولیه موزه علوم زمین گرچه به سال‌های 81 و 82 برمی‌گردد، اما اقدام عملی و رسمی در تحقق این ایده به مصوبه هیات محترم وزیران در سال 87 و مصوبه دور دوم سفرهای استانی برمی‌گردد. در حال حاضر این پروژه در بخش ساختمانی بیش از 90 درصد و در بخش محوطه حدود 30 درصد پیشرفت فیزیکی داشته که در صورت تخصیص بموقع اعتبارات در دهه فجر قابل افتتاح خواهد بود. اکنون این پروژه مهم نیازمند دستور عاجل مسئولان استان و مقامات عالی در سطح ملی است و مایه تاسف خواهد بود که این پروژه که در نوع خود در سطح کشور بی‌نظیر و در منطقه کم‌نظیر است و می‌تواند در این عرصه الگوآفرین باشد با تاخیر مواجه شود. البته مسئولان محترم قول همه گونه مساعدت را داده‌اند، اما بیم آن می‌رود که در فرآیند پیچیدگی‌های اداری کاستی‌هایی پیش آید.

برابر برنامه‌ریزی‌های به عمل آمده این پروژه در بخش محوطه شامل سه پارک تخصصی: فیزیک زمین، پارک زمین‌شناسی و پارک اکتشاف و معدنکاری است، ولی در بخش مسقف شامل بخش‌های سنگ کانی و فسیل به همراه معرفی جاذبه‌های زمین‌شناسی ایران خواهد بود.

از نقطه نظر ساختار نیروی انسانی این موزه از دو سطح مشخص نیروی کارشناسی با رسالت‌های تعریف شده برخوردار خواهد بود. نخست کادر علمی و کارشناسان موزه هستند که مسئولیت تحقیق، پژوهش و تهیه مستندات علمی را به عهده خواهند داشت و بخش دوم نیز گرچه باید از متخصصان علوم زمین و رشته‌های وابسته به مدیریت موزه باشند، اما مسئولیت راهبری و اداره موزه را بر عهده خواهند داشت.

بدیهی است به مرور زمان تکوین و تکامل موزه مسیر خود را طی خواهد کرد، اما نکته مهم این است که به دلیل حفظ جایگاه علمی به هیچ روی نباید از ارتباط تنگاتنگ با سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور که یک ارگان تحقیقاتی، عملیاتی و چابک در حوزه علوم زمین است، جدا شود که در آن صورت مرگ آن حتمی خواهد بود.

کشور ظرفیت ایجاد پارک موزه‌های متعددی را دارد که تابعی از توان کارشناسی، مزیت‌های نسبی منطقه‌ای (گردشگران، کانون‌های جمعیتی، نیروی کارشناسی کارآمد جهت مدیریت و راهبری و...) و از همه مهم‌تر توجه مسئولان به عنوان یک محور توسعه است. ما برای تثبیت و نهادینه شدن تجربیات موجود تصمیماتی داریم که پیگیری آنها از هم‌اکنون در دستور کار قرار گرفته است.

چنانچه موزه بتواند جایگاهی از سطح علمی پیدا کند که مورد استناد پژوهشگران قرار گیرد در آن صورت نقش بسزایی در جذب گردشگران خارجی بویژه دانش‌پژوهان خواهد داشت و اعتبار علمی برای کشور ایجاد خواهد کرد.

بهاره صفوی - گروه دانش