بلاتکلیفی در بودجه مهار ریزگردها

ورود ریزگردها ابتدا از استان‌های جنوبی و غربی کشور آغاز شد و روند آلودگی با سرعت افزایش یافت و امروز پایتخت و بسیاری از استان‌های دیگر را نیز دربرگرفته است.

براساس اطلاعات ارائه‌شده از سوی مراکز و منابع زیست‌محیطی، گرد و غباری که از طریق کشورهای بیابان‌خیز از جمله سوریه، عربستان و عراق به کشورمان وارد می‌شود حدود 20 استان کشور را با مشکل مواجه کرده است. آلودگی و ذرات معلق ریزگرد که بخشی از علت آن خشک‌شدن تالاب‌ها، از بین‌رفتن درخت‌ها و نبود بارندگی عنوان شده، مسئولان را بر آن داشته است که با ورود به این قضیه درصدد ایجاد راهکارهایی برای مهار این پدیده برآیند. اولین بار که در سال 82، ریزگردها عزم ایران کردند این معضل تنها استان‌های انگشت‌شماری را دربر گرفت و در همان زمان، نمایندگان این شهرها با خطاب قراردادن مسئولان دولتی خواستار برنامه‌ریزی برای رفع آلودگی‌ها شدند، اما با گسترش آن عملا مجلس هشتم با ورود به مساله تلاش کرد بحث را از طریق بین‌المللی پیگیری کند.

اما رایزنی‌ها با کشورهای همسایه که عملا درگیر مسائل داخلی‌شان بودند، نتوانست چاره‌ای برای این معضل باشد و حتی مکاتبات و دیدارهای مسئولان دستگاه‌های اجرایی از جمله سازمان حفاظت محیط‌زیست با طرف عراقی هم نتوانست دردی را دوا کند.

در نهایت و برای مهار پدیده ریزگردها مجلس عملا وارد میدان شد و با اختصاص بودجه‌ای 100 میلیارد تومانی در سال 90، ردیفی را با عنوان مهار آب‌های مرزی و مهار گرد و غبار استان‌های مرزی و ریزگردهای استان‌ها و حفظ و احیای دریاچه‌ها و تالاب‌های کشور اختصاص داد.

اختصاص این مبلغ به سازمان محیط زیست و سازمان‌های درگیر این اجازه را می‌داد تا به فعالیت‌هایی در زمینه مهار گرد و غبار و همچنین حفظ و احیای تالاب‌ها بپردازند.

اما با سپری‌شدن سال 90 و عملیاتی‌نشدن این بودجه که برخی آن را ناشی از تخصیص نیافتن منابع و عده‌ای هم به دلیل بی‌برنامگی در زمینه نحوه هزینه‌کرد می‌دانستند، مجلس در سال 91 هیچ ردیف بودجه‌ای مشخص برای مقابله با ریزگردها معین نکرد و این امر با اعتراض مجموعه زیست‌محیطی کشور مواجه شد.

بر این مبنا، با وجود نگاه مثبت مجلس مقرر شد از بودجه مازاد درآمد نفتی و درصورت انجام برنامه‌های اولویت‌دار، این مازاد بودجه به بحث ریزگردها و دریاچه‌ها اختصاص یابد. جعفر قادری، نماینده شیراز و عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس دلیل چنین تصمیمی از سوی مجلس را محقق‌نشدن درآمدهای نفتی در بودجه سال 90 عنوان کرد و گفت: البته دولت می‌تواند بودجه‌ای را که در سال 90 مشخص شد، همچنان استفاده کند. این نماینده مشکل را از سوی دولت و تخصیص‌نیافتن این رقم به بحث مبارزه با آلودگی هوا و ریزگردها عنوان کرد و یادآور شد که دست دولت برای بهره‌گرفتن از این رقم باز است. البته سازمان‌های درگیر این امر درباره اقدامات خود در زمینه مهار ریزگردها و صرف این بودجه، اطلاعاتی را اعلام نکردند، اما از رایزنی‌های گسترده سخن گفتند و اعلام کردند مالچ‌پاشی، کاشت نهال و احیای تالاب‌ها در دستور کارشان است. در پیگیری‌های خبرنگار جام‌جم از سازمان محیط‌زیست هم هیچ‌یک از مسئولان این سازمان در خصوص چگونگی هزینه‌کرد بودجه مربوطه پاسخی ندادند.

بلاتکلیفی بودجه سال 90، صدای نمایندگان استان‌های درگیر از جمله اهواز و کرمانشاه را درآورده است به طوری که سیدشریف حسینی، نماینده اهواز و عضو هیات رئیسه از کمیته ویژه‌ای که رئیس‌جمهور برای کنترل آلودگی‌ها تعیین کرده خواست که درباره چگونگی هزینه‌کرد 100 میلیارد تومان گزارشی را به مجلس ارائه دهد تا مشخص شود این رقم چگونه و در چه راهی هزینه شده است.

حسینی از دولت خواست که در سال پایانی کار خود بحث ریزگردها و کنترل آن را پیگیری کند چون با وجود گذشت مدت طولانی و اختصاص بودجه، هنوز نتیجه‌ای حاصل نشده است.این گفت‌وشنودها در شرایطی ادامه دارد که مشکلات تنفسی در استان‌های درگیر در حال افزایش است و باعث شده سرانه درمان بیماری‌ها افزایش یابد.

سیدسعید حیدری طیب، نماینده کرمانشاه هم با اشاره به اختصاص 100 میلیارد تومان برای مهار ریزگردها و آب‌های سطحی اعلام کرده که متاسفانه هیچ‌گونه عملیات اجرایی صورت نگرفته و باید عزم دستگاه‌ها برای مبارزه با ریزگردها به صورت بین‌المللی جزم شود. بحث آلودگی هوا و استان‌های درگیر منجر به آن شد که حدود 150 نماینده مجلس هم در هفدهم تیر امسال با انتشار بیانیه‌ای با اشاره به پدیده ریزگردها که مورد بی‌توجهی برخی دولتمردان واقع شده از آنها بخواهند اقدام عملی برای رفع نگرانی استان‌های درگیر در کشور که سلامتی آنها در معرض خطر است، انجام دهند.

حال با وجود تاکید دولت، رایزنی‌ها و اختصاص بودجه در مجلس باید دید برنامه‌های مسئولان و همکاری کشورهای درگیر تا چه حد خواهد توانست در مرتفع‌کردن مشکل ریزگردها موثر باشد.