دیدار با نجم‌الدین‌کبری در خانه‌ای کوچک ‌

 در این زمان عارف نامداری در سمنان زندگی می‌کرد که شیخ نجم‌الدین کبری نام داشت و مورد احترام همگان بود و پیروان بسیاری داشت. فرمانده سپاه مغول با اطلاع از این موضوع پیام داد که این عارف گرانقدر می‌تواند از شهر خارج شده و جان خود و خانواده‌اش را نجات دهد ولی شیخ نجم‌الدین کبری در پاسخ به این پیام، لباس رزم پوشید و مردم شهر را به دفاع و مقاومت در برابر بیگانگان تشویق کرد و خود با این که در سنین پیری بود و توان جنگ تن به تن نداشت، به مقابله با مغولان شتافت. همان طور که انتظار می‌رفت عکس‌العمل و حضور وی با لباس نبرد باعث شد مردم شهر روحیه بگیرند و به مقابله با دشمن بشتابند. متاسفانه در طول نبرد با مغولان براساس روایات تاریخی، تیری که از کمان جنگجویان کارکشته مغول رها شده بود به سینه این دلیر مرد ایرانی نشست و وی را از پای در‌آورد.

این مقبره در خیابان هفت‌تیر، انتهای خیابان پیر نجم‌الدین، در شرق شهر سمنان واقع شده است. ساختمان مقبره دارای ایوان، حرم، گنبد و صحنی است که از بین رفته است. نمای فعلی بنا از کاهگل است که در زیر آن آجر به کار رفته است. ایوان ورودی مقبره ساده و با گچ اندود شده است. در پشت این ایوان، فضایی مسقف ایوان مانند کوچک دیده می‌شود.

مقبره پیر نجم‌الدین که یکی از آثار دوره مغول است، شامل ایوان، حرم و گنبد است و به علت این که قبلا وسط گورستان قرار داشته و اکنون در خیابان است، صحن ندارد. ایوان رو به جنوب و متصل به بقعه ساخته شده و ارتفاع آن 7متر و دهنه آن 5 /3 متر است. در ایوان چوبی ساده است.‌ با عبور از در چوبی به فضای داخل راه می‌یابیم. نمای داخلی عبارت است از محوطه چهارگوشی به ضلع 70/ 5 متر است که در قسمت فوقانی به‌کمک چهار ترنبه، چهار طاق‌نما به صورت طرح هشت‌ضلعی درآمده و یک ضلع در میان دارای پنجره‌های بزرگی است که برای نور گرفتن تعبیه شده است. در قسمت بالای پنجره‌ها و طاق‌نما‌ها، رف‌های کوچک آجری به صورت قاب‌سازی ایجاد شده که مجموعه این رف‌ها طرح هشت‌ضلعی را به یک طرح مدور تبدیل ساخته‌اند. ساقه گنبد بقعه از زیر پنجره‌ها شروع شده و نزدیک به 5 /3 متر بلندی دارد. ‌گنبد نیز به صورت مخروطی و از آجر ساخته شده و فاقد هر گونه پوشش کاشیکاری است. کف اتاق بقعه تقریبا 30 سانتی‌متر از سطح ایوان پایین‌تر است و قبر ساده گچی وسط آن و زیر گنبد قرار دارد.

در گوشه شمال غربی حرم، بر بالای سه صورت قبری که تقریبا نیم متر از کف اتاق بلندتر است، سه ردیف کاشیکاری دیده می‌شود که اشعاری به خط سفید بر زمینه لاجوردی نوشته شده است. روبه‌روی آرامگاه پیر نجم‌الدین دو ستون خشتی بسیار بزرگ از خشت خام قرار داشته که برخی از مردم آن را مقبره فرزندان امیر تیمور گورکانی می‌دانند.

فاطمه کردی