کودکان چه آثاری را نباید تماشا کنند

شما هم شاید تاکنون این دایره را دیده باشید. دایره‌ای که معمولا برخی اوقات در گوشه تلویزیون درج می‌شود و داخل آن عددی را نوشته گاهی 12 گاهی هم 14. این دایره و این عدد یعنی اثری که شما برای تماشا انتخاب کرده‌اید برای سنین پایین‌تر از عدد داخل دایره مناسب نیست. به این روش می‌گویند درجه‌بندی سنی. روشی کاملا کارشناسی شده که در بیشتر کشورهای دنیا درباره همه برنامه‌های تلویزیونی اعمال می‌شود، اما در کشور ما گاهی این درجه‌بندی در برخی از شبکه‌ها و برخی برنامه‌ها اعمال می‌شود و این پرسش را به وجود می‌آورد که اگر استفاده از آرم و نشان درجه‌بندی سنی برای مخاطبان مفید است چرا همیشه اعمال نمی‌شود؟کارشناسان و مدیران تلویزیونی به این سوال پاسخ داده‌اند.

احسان شیعه، مدیرکل پخش شبکه 3 در پاسخ به این سوال که درجه‌بندی سنی در آثار خاص نمایشی و غیرنمایشی آیا شکل قانونی دارد یا بنا به اختیارات مسوول پخش صورت می‌گیرد؟ به« جام‌جم» گفت: ما در این باره دستورالعمل مشخصی نداریم. البته این طور هم نیست که فقط سلیقه مسوول پخش اعمال شود.وی در ادامه افزود: در مجموع آثاری که درجه‌بندی سنی می‌شوند با نظر مدیر تامین برنامه و مسوول پخش است. گاهی تامین برنامه پیشنهاد چنین مساله‌ای را برای یک فیلم یا برنامه خاص می‌دهد و برخی مواقع کارشناسان پخش این کار را انجام می‌دهند. در شبکه 3 سیما هم این دو حالت اتفاق می‌افتد و خارج از این مساله نیست.مدیرکل پخش شبکه 3 اشاره کرد: البته در دنیا هم دستورالعمل مشخصی وجود ندارد و هر کشوری در عرصه تلویزیون و سینما بر اساس قواعدی که دارد این کار را انجام می‌دهد. ما هم در شبکه 3 تلاش می‌کنیم آثاری را که نیاز به درجه‌بندی سنی دارد مشخص کنیم تا بچه‌ها هر برنامه‌ای را که از تلویزیون پخش می‌شود تماشا نکنند.

رضا پرتوی‌زاده، مدرس دانشکده صداوسیما و معاون بسیج حقوقدانان کشور در ارتباط با ضرورت درجه‌بندی سنی در آثار نمایشی و غیرنمایشی خاص تلویزیون گفت: ما از سال‌ها قبل که در کار گروه اتاق فکر سازمان صدا و سیما حضور داشتیم همیشه روی این مساله تاکید می‌کردیم، چون تصویر تاثیر زیادی روی ذهن بچه‌ها می‌گذارد. حال ممکن است اثری که از تلویزیون پخش می‌شود، موارد ضد اخلاقی نداشته باشد، اما موضوع آن مناسب بچه‌ها نباشد و دیدن چنین آثاری می‌تواند اثر منفی روی ذهن آنها بگذارد. این مساله فقط شامل آثار نمایشی و غیرنمایشی نمی‌شود، حتی تیزرهای تلویزیون هم گاهی می‌تواند آثار ناخوشایندی روی ذهن بچه‌ها بگذارد.

وی یادآور شد: در حال حاضر به این مساله در کشورهای اروپایی توجه می‌شود. در مجموع از نظر حقوقی هم باید این کار صورت بگیرد و کنترل شود. گاهی تصاویری نشان داده می‌شود و ایجاد سوال‌هایی در ذهن بچه‌ها می‌کند و آنها از والدین‌شان می‌پرسند؛ اما پدر و مادرها نمی‌توانند پاسخ درستی بدهند، چون آنها ترجیح می‌دهند پاسخ به چنین سوالاتی را فرزندانشان چند سال بعد و با تجربه‌کردن بیاموزند.

مدرس دانشکده صدا و سیما با بیان این‌که ذکر درجه‌بندی سنی در آثار تلویزیونی ضرورت دارد، افزود: آثاری که از تلویزیون ما پخش می‌شود کاملا کنترل شده است، اما باز هم باید نظارت بیشتری روی برنامه‌های تلویزیون داشت. فرهنگ انتخاب تماشای آثار تلویزیونی بر اساس سن نهادینه نمی‌شود مگر آن‌که درجه‌بندی سنی ذکر شود.

مجید هاشمی‌فرا، مسوول پخش شبکه تهران هم معتقد است، درجه‌بندی سنی در آثار تلویزیونی بر اساس قانون خاصی اجرا نمی‌شود، اما طبق مصوبه شورای فیلم در معاونت سیما، فیلم‌ها و برنامه‌های خاص در ساعات پربیننده پخش نمی‌شود تا در بین مخاطبان کودک حساسیت ایجاد نکند.

وی ادامه داد: این مساله همیشه در شبکه تهران رعایت می‌شود. به عنوان مثال در فیلم سینمایی خرس که چندی پیش از این شبکه پخش شد درجه‌بندی سنی ذکر شده بود تا بچه‌های زیر 14 سال این فیلم را نبینند و والدین به این مساله توجه کنند. بنابراین ما طبق مصوبه شورای فیلم عمل می‌کنیم. درجه‌بندی سنی اتفاق خوبی است و ما هم همیشه این مساله را مورد توجه قرار می‌دهیم.کامبیز اخوان صفا، مدیر تامین برنامه شبکه یک هم در این باره گفت: طبق مصوبه شورای فیلم معاونت سیما، ما قانون مشخصی داریم و آثار خاص با درجه‌بندی سنی پخش می‌شود، اما در شبکه یک ترجیح می‌دهیم آثاری را پخش کنیم که نیاز به درجه‌بندی سنی نداشته باشد. همانطور که می‌دانید شبکه یک، شبکه‌ای فراگیر است، به همین دلیل باید در پخش آثار دقت بیشتری داشته باشیم.مدیر تامین برنامه شبکه یک عنوان کرد: اما شبکه‌های دیگر که فیلم‌های خاص‌تر را پخش می‌کنند باید طبق ضوابط عمل کنند و در ساعات پربیننده این آثار را پخش نکنند. به هر حال درجه‌بندی سنی ضرورت دارد. اگر بقیه شبکه‌ها بخواهند همانند شبکه یک عمل کنند، انتخاب‌ها محدود می‌شود. بنابراین شبکه‌های دیگر می‌توانند آثار خاص‌تر را پخش کنند، اما با ذکر درجه‌بندی سنی این مساله را فرهنگ‌سازی کنند.

اخوان صفا در پایان گفت: ممکن است برخی مواقع آثاری پخش شود که روح این آثار چندان مناسب بچه‌ها نباشد که پای دیدن آن بنشینند. بنابراین درجه‌بندی سنی به بزرگ‌ترها هشدار می‌دهد که فرزندانشان هر اثری را نبینند.