هرمزگان سومین تولیدکننده خرما در ایران

به گزارش واحد مرکزی خبر، یک میلیون تن خرما سالانه در کشور از 224 هزار هکتار نخلستان برداشت می شود و 104 هزار تن آن به ارزش 139 میلیون دلار صادر می شود .

با شروع شدن فصل گرما و به اصطلاح جنوبی‌ها خرماپزان در جنوب کشور، برداشت خرما از نخلستان‌ها آغاز می‌شود.

خرما از میوه‌های مهم مناطق گرمسیری است که در این فصل از سال ارقام مختلف آن به فراوانی در بازار یافت می‌شود.

هرمزگان به لحاظ کشت نخیلات رتبه دوم و تولید محصول رتبه سوم کشوری پس از استان‌های کرمان و بوشهر دارد.

این استان از جمله استان‌های کشور است که پنج ماه از سال را به برداشت انواع خرما سپری می‌کند.

برداشت خرما در هرمزگان از تیر ماه با خرمای آل مهتری میناب آغاز شده است و آبان با پیارم حاجی آباد به پایان می‌رسد.

صالحی رئیس سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان می‌گوید: کشت نخلستان‌های هرمزگان 33 هزار هکتار است که سالانه حدود 140 هزار تن خرما از این نخلستانها برداشت می‌شود.

بیشترین کشت خرما با 11 هزار و 140 هکتار به شهرستان میناب اختصاص دارد.

حسینی مدیر باغبانی و نخیلات هرمزگان پیش بینی می‌کند تا آبان امسال،148 هزار تن خرما برداشت شود.

از آغاز فصل برداشت خرما تاکنون 75 هزار تن محصول از نخلستان‌های هرمزگان برداشت شده است که 5 هزار تن نسبت به پارسال افزایش دارد.

وی  با بیان این که  سال گذشته  143 هزارتن خرما در هرمزگان برداشت شد، می‌افزاید: توسعه، اصلاح و نوسازی باغ‌ها در هزار و 7 هکتار، هرس کردن و مبارزه با آفات از مهم‌ترین دلایل افزایش تولید خرما در سال جاری است.

محمد دیرباز مدیر صنایع کشاورزی جهاد کشاورزی هرمزگان می‌گوید: در کشور بیش از 100 رقم خرما وجود دارد که 80 رقم آن در بازار هرمزگان یافت می‌شود.

مضافتی، خنیزی، شاهانی، پیارم، خاصویی، کریته، مردا سنگ، زرک و کلک سرخ از ارقام مرغوب خرما در هرمزگان است.

ارزش غذایی خرما بیشتر از قند است و مانند قند کالری اضافه به بدن نمی‌رساند.

علیزاده کارشناس تغذیه و رژیم درمانی می‌گوید: هر 100 گرم خرما 125 کالری انرژی و هر 100 گرم قند 400 کالری انرژی تولید می‌کند.

هرمزگانی‌ها از خرما رنگینک، حلوا و شیرینی درست می‌کنند ؛ مردم این منطقه به همراه مصرف آبزیان از خرما استفاده می‌کنند زیرا غذاهای آبزیان سرد و طبع خرما گرم است.

خرما به علت داشتن انواع مواد معدنی، قند، ویتامین‌های آ، بی، سی، ای و اسید آمینه از مغذی ترین مواد غذایی است که در بازسازی عضلات بدن و بهبود ناراحتی‌های سیستم گوارشی موثر است و به علت داشتن پتاسیم زیاد فشار خون را کنترل می‌کند.

این میوه با داشتن آنتی اکسیدان، سیستم ایمنی بدن را افزایش می‌دهد و از بروز سرطان جلوگیری می‌کند.

نجمه محمدی بانوی 56 ساله بندرعباسی می‌گوید: در همه فصل سال خرما سر سفره مان هست و مانند یک چاشنی همراه غذا مصرف می‌کنیم.

سرانه مصرف خرما در هرمزگان 14کیلوگرم در سال است که 4 کیلوگرم بیشتر از متوسط سرانه کشور است.

رئیس انجمن خرمای هرمزگان می‌گوید: 10 نوع خرمای هرمزگان صادراتی است.

پور حیدری می‌افزاید: امسال هزار و 200 تن خرما به ارزش 4 میلیون دلار از هرمزگان صادر می‌شود که 33 درصد بیشتر از پارسال است.

وی افزود: این خرماها به کشورهای اروپایی، آسیای مرکزی، هندوستان، چین و روسیه صادر می‌شود.

پارسال 900 تن خرما از هرمزگان به کشورهای حاشیه خلیج فارس صادر شد که 2 میلیون و 870 هزار دلار ارز آوری داشت.

از 500 تن خرمای صادراتی پارسال هرمزگان، پیارم مهم‌ترین گونه صادراتی و بقیه از ارقام مرغوب خرمای مضافتی، کریته، خاصویی و مردا سنگ بود.

سالانه 10 هزار تن خرمای پیارم از 4 هزار و 300 هکتار نخلستان‌های حاجی آباد برداشت می‌شود.

ارزش هر کیلو خرمای پیارم در فصل برداشت 4 هزار و پانصد تومان و در بازارهای جهانی 18 دلار است.

خرمای پیارم به علت خشک بودن دارای قابلیت نگهداری طولانی مدت است. اما این میوه پرطرفدار گرمسیری با مشکلاتی هم مواجه است.

مدیر صنایع کشاورزی جهاد کشاورزی هرمزگان می‌گوید: بسته بندی خرما بصورت سنتی مهم‌ترین مشکل در زمینه صادرات خرمای استان است.

دیرباز می‌افزاید: هزینه زیاد و به صرفه نبودن بسته بندی پیشرفته، وجود ارقام صنعتی و ترشیدگی سریع برخی ارقام و تقاضای زیاد خرید خرما در کشور از موانع پیش روی صادرات خرماست.

رئیس انجمن خرمای هرمزگان هم نبود بازاریابی مناسب،کمبود کارخانه‌های فرآوری و بسته بندی، نبود کانتینر سردخانه دار برای حمل و نقل به موقع خرما و افت کیفیت در برداشت سنتی را از مهم‌ترین مشکلات صادرات خرما اعلام می‌کند.

پورحیدری می‌افزاید: کارخانه فرآوری خرما در مجتمع بندری شهید رجایی بندرعباس با ظرفیت 40 هزار تن و سرمایه‌گذاری 11 میلیارد تومانی بخش خصوصی در دست ساخت است که تا سال آینده به بهره برداری می‌رسد.

با بهره داری از این کارخانه برای 80 نفر بطور مستقیم شغل ایجاد می‌شود.

اما موضوع خرمای نامرغوب در استان هرمزگان قابل تامل است.

صالحی رئیس سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان می‌گوید: کشت خرمای نامرغوب استان اکنون 12هزار هکتار است که 40 درصد از خرمای تولیدی هرمزگان را تشکیل می‌دهد.

خرمای نامرغوب خرمایی است که از نظر ظاهری، طعم و ماندگاری از کیفیت مناسبی برخوردار نیست و سریع، ترش و خراب می‌شود.

اما رئیس انجمن خرمای هرمزگان می‌گوید: خرمایی که ذاتا نامرغوب باشد در استان وجود ندارد.

آقای پورحیدری می‌افزاید: هرنوع خرما بر اساس آب، خاک و محیط کشت با دیگری تفاوت دارد.

وی همسان نبودن نخلستان‌ها و همجواری نخیلات در یک مکان با درختان مرکبات و نبود صنایع تبدیلی، بسته بندی و سردخانه کافی را از عوامل دیگر تاثیر گذار بر کیفیت خرما می‌داند.

در هرمزگان 22 کارخانه بسته بندی و صنایع تبدیلی با ظرفیت 40 هزار تن وجود داردکه با توجه به ظرفیت فرآوری 100هزارتن در استان، سرمایه‌گذاری در این بخش ضروری است.

حمدالله زاهدی باغدار مینابی می‌گوید: به علت گرمای هوا محصول را باید سریع به بازار انتقال دهیم تا قبل از ترش شدن به فروش برسد.

رحیم صادقی باغدار دیگر می‌گوید: در فصل برداشت کارگر ماهر کم پیدا می‌شود و اگر در برداشت محصول رسیده کوتاهی کنیم ضرر می‌کنیم.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان می‌گوید: بیش از 30 درصد نخلستان‌های هرمزگان فرسوده است.

صالحی می‌افزاید: عملکرد ارقام نامرغوب و پیر و فرسوده در هر هکتار از نصف متوسط عملکرد کمتر است و یا هیچ بازدهی ندارد.

وی با اشاره به این که متوسط عملکرد در هر هکتار 4 و نیم تن است، اضافه می‌کند: با جایگزینی ارقام مرغوب در نخلستانهای استان در سال‌های 84 و85 بیش از 600 تن رقم برهی به تولیدات خرمای استان هرمزگان افزوده شد.

صالحی می‌گوید: یکی از مصوبه‌های دور سوم سفر هیات دولت به استان،اختصاص اعتبار به طرح حذف و جایگزینی نخیلات غیر مرغوب و فرسوده است که سازمان جهاد کشاورزی پیگیر این مصوبه برای اختصاص اعتبار است.

درطرح در حال اجرای جایگزینی ارقام خرمای مرغوب، کشت بافت در نخلستان‌های غیر بازده هرمزگان با استفاده از سلولهای مریسمی گیاه و تکثیر انبوه آن در آزمایشگاه، به ارقام مرغوب و سالم خرما تبدیل می‌شود.

در روش سنتی برای تکثیر از نهال پاجوش استفاده می‌شود که بیشتر نخل‌های تولیدی این روش غیر مرغوبند.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان می‌گوید: تاکنون طرح جایگزینی ارقام خرمای مرغوب در هزار و 658 هکتار از نخلستانهای هرمزگان اجرا شده است که هزار و 7 هکتارآن به سال گذشته اختصاص دارد.

صالحی می‌افزاید: در اجرای این طرح که از سال 84 آغاز شده است، ارقام مرغوب خرما جایگزین نخل‌های پیر و فرسوده می‌شود.

زمان ثمردهی ارقام جایگزین شده در طرح کشت بافت پس از پنج سال و عملکرد آن 7 و نیم تن در هر هکتار است.

مدیر امور صنایع کوچک شهرک‌های صنعتی هرمزگان هم از آغاز طرح خوشه صنعتی خرما با هدف توسعه کشت و افزایش کیفیت خرما در این استان خبر می‌دهد.

خوشه صنعتی تجمعی از بنگاه‌های کسب و کار است که در یک گرایش صنعتی مشترک و در یک مکان جغرافیایی فعالیت می‌کنند و از فرصت‌های یکسان برای توسعه برخوردارند.

مهاجری می‌افزاید: در این طرح مشکلات و چالشهای صنعت خرما از زمان کشت، بسته بندی، تولید و بازاریابی در 2 سال و نیم بررسی و راه حل ارائه می‌شود.

در اجرای این طرح نتایج طرح و مشکلات در کمیته راهبردی مطرح و با همکاری سازمانهای مربوط از جمله جهاد کشاورزی، بازرگانی، صنایع و معادن، شهرک‌های صنعتی و استانداری هرمزگان برای رفع آن تلاش می‌شود.

طرح مدل توسعه خوشه‌ای یکی از مدلهای توسعه صنعتی است که سازمان صنعتی ملل متحد (سازمان یونیدو) در کشورهای مختلف اجرا می‌کند.

سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان هم برای تولید محصول سالم خرما به نخل داران گواهی محصول سالم می‌دهد.

محصول سالم محصولی است که سموم استفاده شده آن در حد استاندارد باشد.

ترابی زاده سرپرست مدیریت حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان می‌گوید: با ترویج تولید محصول سالم کشاورزی و بکارگیری حد مجاز سموم و کودهای شیمیایی ضمن حفظ سلامت مصرف کنندگان، محیط زیست از آسیب‌های جدی حفظ می‌شود.

با توجه به نقش خرما در تغذیه و درآمد مردم هرمزگان، تولید و فروش این محصول به حمایت بیشتر نیازمند است تا خرمایی با کیفیت تر برای مصرف و صادرات تولید شود.