سفر عمره را کوتاه‌تر کنید

در دی سال 87 مدیرکل روابط عمومی وقت سازمان حج و زیارت برای نخستین بار از کاهش مدت‌زمان سفر عمره مفرده از 15 به 12 روز خبر داد. کاهش 3 روزه سفر عمره در آن سال مسوولان را به فکر انداخت که شاید بتوانند عمره را بیش از این مقدار هم کوتاه کنند و به همین دلیل برخی کاروان‌های زیارتی نیز در آن زمان عمره 10 روزه را ارائه دادند. در آن سال شمار زائران این سفر معنوی به دلیل تعدیل روزهای اقامتشان در مدینه و مکه از 600 هزار به 630 هزار نفر رسید.

این رقم در سال 88 به حدود 700 هزار نفر و در سال 89 به 103 هزار نفر رسید و امسال بعثه رهبری اعلام کرده است 800 هزار نفر در قالب 242 کاروان به سفر عمره اعزام می‌شوند.

هنوز هم اعزام زائران در عمره 12 روزه بر اساس تغییرات سال 87 ادامه دارد اما عمره‌های 10 روزه نیز در شماری بسیار اندک و با قیمتی گران در کشور برگزار می‌شوند.

این‌که چرا سفر عمره 10 روزه نمی‌شود پرسشی است که ما آن را از طریق روابط عمومی سازمان حج و زیارت به گوش رئیس این سازمان رساندیم اما وی در پاسخ به این پرسش «جام‌جم» سکوت کرد و پیگیری طولانی‌مدت ما را بی‌نتیجه گذاشت.

اما حتی اگر علی لیالی در پاسخ به این پرسش ساکت بماند یک نکته کاملا مبرهن است، اگر سازمان حج و زیارت می‌تواند حج عمره 10 روزه را در کنار عمره 12 روزه بگنجاند، می‌تواند این نوع از عمره را برای جلوگیری از اتلاف هزینه‌ها، به طور کلی جایگزین عمره 12 روزه کند و عمره طولانی‌تر را در شمار اندک‌تر ارائه دهد تا مردم ترغیب شوند در سفرهای معنوی بیشتر و بهتر از وقتشان استفاده کنند.

برای فهمیدن این‌که زائران در سفر عمره چه میزان وقت آزاد دارند باید چند جمع و تفریق ساده انجام دهید. به طور معمول زائران عمره 2 روز از وقتشان را صرف رفت و آمد میان ایران و عربستان می‌کنند.

از سویی دیگر طول مناسک عمره بدون در نظر گرفتن زمانی که صرف رفت و آمد میان مکه و مدینه می‌شود حدود 4 ـ 3 ساعت است و اگر زمان رفت و آمد میان این دو شهر نیز حساب شود تقریبا یک روز کامل از زائران وقت می‌گیرد اما بقیه وقت آنها در این سفر چگونه می‌گذرد؟

پس از انجام واجبات تقریبا 9 روز از فرصت زائران در سفر عمره آزاد است که این فرصت را صرف عمل به مستحبات و بازدید از مکان‌های مقدس و دیدنی در مکه و مدینه و علاوه بر آن، خرید می‌کنند که البته سهم گشت و گذار در پاساژها برای مردم عادی از بخش‌های دیگر بیشتر است.

سید تقی حسینی نیاسری، یکی از مدیران کاروان‌ها درگفت‌وگو با «جام‌جم» درباره این که هر زائر به طور متوسط چه مقدار در عربستان خرید می‌کند ، می‌گوید: آمار مشخصی در این زمینه وجود ندارد اما بر اساس تجربه، معمولا یک خانواده دو نفره به طور متوسط 2000 دلار خرید می‌کنند زیرا به طور کلی ایرانی‌ها به خرید علاقه دارند.

علاقه ایرانی‌ها به خرید را فقط حسینی نیاسری و دیگر مدیران کاروان‌های ایرانی کشف نکرده‌اند، بلکه فروشندگان عرب نیز از این اشتیاق آگاهند و وجود راننده تاکسی‌هایی که مقصد بازار را پشت در هتل‌ها فریاد می‌زنند گواه همین مساله است؛ راننده ‌هایی که به سفارش فروشندگان عرب صرفا پشت در هتل‌هایی که ایرانی‌ها در آنها مستقر هستند می‌ایستند و نام بازارهای مختلف را فریاد می‌زنند تا رشته عبادت زائران ایرانی را پاره کنند و آنها را با خود به دنیایی از جنس‌های بنجل چینی ببرند!

این نقل و انتقال‌ها مجانی است، چرا که فروشندگان عرب می‌دانند پاساژگردی ایرانی‌ها سودی سرشار روانه جیبشان می‌کند و ضرر اندکشان را از پرداخت کرایه تاکسی‌ها و ون‌های ویژه جبران می‌‌سازد.

قسمت غم‌انگیزتر ماجرا زمانی است که براساس مشاهدات خبرنگار جام‌جم، ایرانی‌ها بیشترین درصد مشتریان پاساژ‌های عربی را تشکیل می‌دهند و اسفبارتر وقتی است که اعراب آنها را در ساعت نماز ـ که 5 بار در شبانه‌روز است ـ از مغازه بیرون می‌کنند و خیلی از مشتریان ایرانی همچنان عاجزانه تقاضا می‌کنند بتوانند چند دقیقه بیشتر خرید کنند! آنوقت در ساعتی که اعراب مشغول نماز خواندن می‌شوند ایرانی‌ها با نایلون‌های پر شده از بنجل، گوشه پیاده‌رو‌ها زیر تیغ برنده آفتاب عربستان، پشت درهای بسته فروشگاه‌ها می‌نشینند، عرق می‌ریزند و خمیازه می‌کشند و آنقدر صبر می‌کنند تا بار دیگر درها باز شوند و آنها مشغول خرید شوند. آنجا از جان مرغ چینی تا شیر آدمیزاد چینی پیدا می‌شود! مهر چینی، جانماز چینی، عروسک چینی، لباس چینی، عطر چینی و....

اما اگر این به اصطلاح زائران فرصت کمتری داشتند آیا حاضر می‌شدند وقت محدود این سفر زیارتی را صرف خرید کنند؟

حسینی نیاسری درباره ایده کوتاه شدن عمره می‌گوید: زنان بیشتر از مردان علاقه‌مند به کاروان‌های 12 روزه‌اند چرا که میل بیشتری به خرید دارند ضمن آن‌که این سفر را فرصتی برای استراحت و دوری از کارهای خانه می‌دانند.

یک کارشناس آگاه در حوزه حج و زیارت نیز که مایل نیست نامش فاش شود درباره کوتاه شدن زمان عمره معتقد است: مردم ما از عمره 10 روزه استقبال نمی‌کنند، یعنی همان کاروان‌های معدودی که عمره 10 روزه را ارائه می‌کنند نیز دیرتر از کاروان‌های معمولی پر می‌شوند!

به گفته او، دلیل دیر پر شدن این کاروان‌ها اولا علاقه مردم به وقت بیشتر برای خرید وامور جانبی از این دست و ثانیا گران تر بودن این کاروان هاست چرا که همه امکانات کاروان‌های 10 روزه درجه یک هستند و فقط برای مسافران خاصی است که در سمت‌های مهم فعالیت می‌کنند و فرصت کمی برای سفر دارند و به همین دلیل، قدر 2 روز کاری را بیشتر از بقیه می‌دانند.

شاید آنها که مایلند بیشتر در عربستان وقت بگذرانند و به جای زیارت، وقت شان را صرف گشت و گذار در مغازه‌ها و چانه زدن با فروشنده‌ها کنند و پولشان را به پای آنها بریزند و بازارهایشان را رونق دهند و چینی‌ها و اعراب را دلشاد کنند ندانند که همین پول می‌تواند در کشور خودمان کودکانی محروم از تحصیل را به مدرسه بفرستد، بیمارانی تنگدست را درمان کند، یتیمانی را به آرزوهایشان برساند، مدارس ، بیمارستان‌ها ، امامزاده‌ها، مساجد و کتابخانه‌هایی را آباد کند و فقر و فحشا را در کشور کاهش دهد.

به همین دلیل است که «جام‌جم» پیشنهاد می‌کند سفر عمره 10 روزه و حتی یک هفته‌ای شود و در کنار آن عمره 12 روزه نیز برای آنها که اصرار دارند زمان بیشتری را در عربستان بگذرانند، ارائه شود. به این امید که عمره، همچنان سفری معنوی باقی بماند، نه بهانه‌ای برای ثروتمند کردن تاجران عرب و تولیدکنندگان چینی.

مریم یوشی‌زاده ‌/‌ گروه جامعه