بهینه سازی ذخایر ارزی چگونه میسر است؛

در یادداشت حاضر که به تاثیر و نفوذ ذخایر ارزی در اقتصاد کشورها اشاره دارد، داشتن مدیریتی قوی بر اثرگذاری دارایی ها و ذخایر ارزی و به وجود آمدن اقتصادی قوی مورد تاکید قرار گرفته است.

کد خبر: ۳۸۸۰۲

به اعتقاد نویسنده برای حضور موفق در اقتصاد جهانی ، کشورهای مختلف تلاش می کنند درآمدهای ارزی خود را از یک طرف افزایش دهند و از ظرف دیگر سبد ارزی خود را متنوع کنند تا ارزش افزوده ارزی از تحولات نرخها در بازار جهانی ارز به حداکثر رسد.
هرگونه پول خارجی را در اقتصاد ملی ارز می گویند.
گسترش مبادلات اقتصادی با کشورهای خارجی و مناسبات اقتصادی منطقه ای استفاده از ارزهای خارجی را گسترده تر کرده است و امروزه تقریبا نمی توان کشوری را در جهان پیدا کرد که از ارز خارجی استفاده نکند.
امروز گسترش مبادلات خارجی به شکل گیری بازار ارز منجر شده است به همین علت ارزهای خارجی به پدیده اقتصادی بدل شده اند.
تغییر ارزش برابری پول ملی برابر ارزهای خارجی می تواند در شرایطی ارزش دارایی های پولی و ارزی یک کشور را کاهش یا افزایش دهد.
به همین دلیل بازار ارز و مدیریت سیستم های ارزی یک کشور از حساسیت خاصی برخوردار است و هر کشوری تلاش می کند از تحولات نرخهای ارز بیشترین بهره را ببرد و در کل ارزش مجموع دارایی های ارزی خود را افزایش دهد.
بازار جهانی ارز، تابلویی است که تحولات نرخهای برابری ارزهای جهانی را به نمایش می گذارد.
این نرخها همچنین وضع اقتصادی کشورهای خود را و نرخهای ارز در واقع قدرتهای اقتصادی کشورهای مختلف جهان را نشان می دهد. نوسانات نرخ ارز در واقع بازتاب نوسانات تحولات و اقتدار اقتصادهای اصلی آنهاست.
پول در هر اقتصادی 3 وظیفه عمده معیار ارزش ، ذخیره ارزش و وسیله مبادله را به عهده دارد و پول را اشرف مخلوقات اقتصادی بشرمی نامند.
میزان ارزش پول و تحولات آن در اقتصاد بازار و آزاد اساس عملکرد دستهای نامرئی را تشکیل می دهد و نظام قیمتها با ابزار پول معنی و قوام پیدا می کند.
با توجه به این که نهادهای مالی بین المللی مثل بانک جهانی پول ، صندوق بین المللی و سازمان تجارت جهانی ، الگوی جهانی سازی اقتصاد را براساس آزادسازی نظام قیمتها طراحی و پیگیری می کنند.
در این بازار قیمتها براساس نرخ ارز و ارزش برابری پولهای ملی در بازار جهانی ارز شکل می گیرد.
برای حضور موفق در اقتصاد جهانی کشورهای مختلف تلاش می کنند درآمدهای ارزی خود را از یک طرف افزایش دهند و از طرف دیگر سبد ارزی خود را متنوع کنند؛ بنابراین ترکیبی بهینه از ذخایر ارزی را برمی گزینند تا ارزش افزوده ارزی خود را از تحولات نرخها در بازار جهانی ارز به حداکثر برسانند.
برای بهره وری از تحولات نرخ ارز و کسب سود از بازار پیچیده و بین المللی ارز باید طرفهای ایجاد، درآمد ارزی مبتنی بر صادرات گسترده تر باشد. این موضوع در اقتصادهای چند محصولی صادرات گر (Multi Export products) قابل بررسی است.
در اقتصادهای تک محصولی یا حداکثر 3 محصولی این تنوع مشکل است.
در اقتصاد تک محصولی متکی بر صادرات نفت خام که عمده درآمدهای ارزی از فروش نفت خام حاصل می شود نمی توان از سبد ارزی بهینه صحبت کرد؛ چون این درآمد ارزی متغیری برون زاست و میزان نوسان ، تغییرات ارزش برابری و فرصتهای حداکثرسازی سود ناشی از تغییرات نرخ ارز در بازارهای جهانی به حداقل کاهش می یابد.
سهم کشورهایی که بازار صادرات گسترده تری دارند و سهم کشورهای پیشرفته و برخوردار از پول ملی قدرتمند از این واردات بیشتر است ؛ یعنی بیشتر کالاها و خدمات به کشورهایی صادر می شود که ارز قدرتمندی دارند.
در آن صورت در بازار جهانی مبادلات ارزی از توان و قدرت چانه زنی بالاتری برخوردارند.
اقتصاد ایران که تک محصولی است و هنوز سهم صادرات غیرنفتی در درآمدهای ارزی کشور قابل توجه نیست ، دولت نمی تواند بازیگر موفق و موثری در بازار جهانی ارز باشد.
عمده درآمدهای ارزی کشور دلار امریکا از محل صادرات نفت خام است و کاهش ارزش برابری آن مقابل دیگر ارزهای قدرتمند مثل یورو، ین و... میزان قدرت خرید واقعی درآمدهای ارزی کشور را کاهش می دهد.
بنابراین برای داشتن سبد بهینه ارزی باید ابتدا میزان کل صادرات غیرنفتی بیشتر، بازارهای صادراتی بویژه به سمت کشورهای پیشرفته مثل ژاپن و اتحادیه اروپایی و کره جنوبی متنوع تر شود؛ همچنین کیفیت کالاهای صادراتی باید تا سطح بین المللی و مبتنی بر مزیت های نسبی کشور در عرصه منطقه ای و جهانی ارتقا یابد.
برای اقتصادی مثل اقتصاد ایران ، تنوع بخشیدن به صادرات کالاهای غیرنفتی و گسترش بازارهای هدف صادراتی به سمت مبادله با یورو، ین و دیگر ارزهای قدرتمند می تواند سبد بهینه ارزی را در پی داشته باشد.
با روند فعلی ، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران نمی تواند سیستم مدیریت بهینه ارزی را در کشور طراحی و پیاده کند برای ساختار درآمدارزی ایران متنوع نیست و فقط به صادرات نفت خام و درآمدهای ارزی دلار متکی است و صادرات غیر نفتی ایران نیز به میزانی نیست که بتواند تنوع ارزی را در سبد ارزی سیستم بانکی کشور ایجاد کند.
از سوی دیگر داشتن درآمدهای ارزی با حضور فعال در بازار جهانی ارز و در بورس ارزهای معتبر دنیا فرق می کند.
بانک مرکزی باید به عنوان یکی از بازیگران بازار جهانی ارز عمل کند تا از تبدیل ترکیب ارزی ذخایر کشور به ارزهای قوی تر در روند زمانی، ارزش واقعی ذخایر ارزی کشور را تقویت کند و از نوسانات ارزی بین المللی سود ببرد.
امروزه ارزهای معتبر علاوه بر این که نقش پول و وظایف سه گانه را ایفائ می کنند، خود به کالا تبدیل شده اند که در بازار ارز خرید و فروش می شود.
با افت ارزش برابری ، قدرت خرید ارز نیز کاهش می یابد و در مقابل اگر ارزی قوی تر شده قدرت خرید آن نیز بیشتر خواهد شد.
بنابراین کشورهایی که از سیستم مدیریت قدرتمندی برخوردارند براحتی با حضور در بازار بین المللی ارز با خرید و فروش ارز از نوسانات نرخ آن حداکثر استفاده را می برند.