طی سالهای گذشته فروش و صادرات فرش دستباف کرمان به دلیل کاهش تقاضای بازارهای جهانی، بالا رفتن تورم، جایگزینی فرش ماشینی به جای فرش دستباف، افزایش قیمت مواد اولیه، عدم بازاریابی صحیح و ورود فرشهای چینی و پاکستانی با نقوش فرش کرمان به بازارهای جهانی کاهش یافته است. صادرکنندگان فرش استان کرمان نیز از وضعیت کنونی بازار ناراضی هستند. رئیس اتحادیه صادرکنندگان فرش استان کرمان با اشاره به آمار گمرک ایران که بیانگر رشد صادرات فرش دستباف است میگوید: اگرچه صادرات فرش در سال جاری افزایش یافته ولی به دلیل این که دامنه سود صادرات بسیار پایین آمده، دیگر انگیزهای برای صادرات فرش در بین صادرکنندگان وجود ندارد. فرخ عبدالکریم بهمنیار، تعداد صادرکنندگان عمده فرش دستباف کرمان را 15 نفر اعلام میکند و میافزاید این افراد علیرغم مشکلاتی که دارند هنوز به صادرات فرش مشغول هستند تا جایگاه فرش کرمان در سطح جهان حفظ شود. نایبرئیس اتحادیه بافندگان و تولیدکنندگان فرش استان کرمان نیزمعتقد است : در حال حاضر بسیاری از تولیدکنندگان فرش در جهان به دلیل شرایط اقتصادی در حالی به سمت تولید فرشهای ارزانقیمت رفتهاند که فرش دستباف کرمان به دلیل کیفیت بسیار بالایی که دارد قیمت آن نیز در بازارهای جهانی بیشتر از فرشهای دیگر کشورهاست. مختار آذربهرام میافزاید: اگرچه قیمت فرش دستباف کرمانی بسیار بالاتر از سایر کشورهاست و همین بالا بودن قیمت روی فروش آن تاثیر گــذاشته ولی به دلیل کیفیت و زیبایی نقوشاش هنوز مشتریان خاص خود را در سطح جهان دارد.
نایبرئیس اتحادیه بافندگان و تولیدکنندگان فرش استان کرمان یکی از مشکلات فرش دستباف کرمان برای صادرات را عدم توجه به ذوق و سلیقه خریداران در بافت فرش و هماهنگ نبودن تولیدات براساس نیاز روز بازار عنوان میکند و میگوید: در حال حاضر بسیاری از بافندگان براساس نقشهها و طرحهای قدیمی اقدام به بافت فرش میکنند، در حالی که سلیقه مصرفکنندگان و خریداران به سمت فرشهای با نقوش و طرحهای ساده تغییر پیدا کرده و دیگر نقشهای قدیمی و شلوغ را نمیپسندند.
علت کاهش تولید فرش کرمان
آذر بهرام با اشاره به کاهش تولید فرش دستباف کرمان در سال جاری میافزاید: براساس برنامهریزیهای صورت گرفته بسیاری از بافندگان به سمت بافت فرشهای باکیفیت گرایش پیدا کردهاند که این موضوع مدت زمان بافت فرش را افزایش و میزان تولید را کاهش میدهد. یکی از بافندگان فرش دستباف کرمان نیز با اشاره به سودجویی واسطهها و دلالها برای خرید فرشهای بافته شده از بافندگان میگوید: در آشفته بازار فرش کرمان به دلیل عدم نظارت سازمان بازرگانی بر قیمت فرش و نبود تعرفه مشخص، واسطهها و دلالها فرش را به هر قیمتی که میخواهند از بافنده میخرند و در بازار به فروش میرسانند و در این میان بافندگان مجبورند برای رفع مشکلات مالی، حاصل ماهها تلاش خود را به هر قمیتی که آنها میگویند به فروش رسانند. در حالی که بسیاری از دستاندرکاران صنعت فرش استان کرمان از وضعیت موجود بازار فرش ابزار نارضایتی و نگرانی میکنند، رئیس اداره فرش سازمان بازرگانی استان کرمان از برنامهریزیهای صورت گرفته برای رونق صنعت فرش کرمان خبر میدهد. عباسپور با اشاره به شهرت فرش دستباف کرمان در سطح جهان میگوید: در حال حاضر اگرچه میزان فروش فرش کرمان به دلیل رکود بازار و بالارفتن قیمت آن در سطح جهان کاهش یافته، ولی هنوز جایگاه خود را به عنوان یک فرش باکیفیت و زیبا حفظ کرده است.
عباسپور میافزاید: اگر تولیدکنندگان، فرش را براساس سلیقه بازار تولید کنند، دیگر فرشها روی دست آنها نمیماند و در بازار به فروش میرسد.
کپیبرداری
معاون بازرگانی داخلی سازمان بازرگانی استان کرمان هم با اشاره به طرح شناسنامهدار کردن فرش دستباف برای حفظ حق مالکیت معنوی برای بافنده و جلوگیری از کپی کردن از روی نقشهها میگوید: در حال حاضر نقشههای فرش دستباف توسط طراح آنها ثبت میشود و اتحادیه شرکتهای تعاونی تولیدکنندگان فرش دستباف روستایی و عشایری استان کرمان به عنوان متولی شناسنامهدار کردن فرشهای استان کرمان و هرمزگان انتخاب و برای تعداد زیادی از فرشها شناسنامه صادر کرده است. مصطفی زریسفی میافزاید: ما مذاکرات زیادی را با دستاندرکاران تولید، تجارت، اتحادیهها و دستگاههای فعال در صنعت فرش برای قیمتگذاری و مشخص کردن دستمزد بافنده انجام دادیم، ولی متفاوت بودن نقشه، مواد و طول و عرض فرش باعث شد برای تعیین دستمزد بافندهها که یک کار هنری، تجربی و مهارتی است توافقی صورت نگیرد، اما اتحادیه بافندگان فرش خانگی موظف شد تعیین قیمت فرش و دستمزد بافنده را بر عهده گیرد.
محمد قاسمخانی / جامجم کرمان
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم