افزایش فاصله قیمت دلار دولتی و آزاد در بازار

هم‌اکنون قیمت هر دلار آمریکا در بانک مرکزی 1035 تومان است. این قیمت دست‌کم از اواخر آبان ماه به این سو با نوسانی یک یا دو تومانی حفظ شده است. اما قیمت ارز صرافی‌ها بین 5 تا 8 تومان بالاتر از قیمت رسمی بانک مرکزی است که این تفاوت را باید سود صراف محسوب کرد. به این ترتیب دیروز قیمت خرید هر دلار آمریکا در صرافی‌ها حدود 1038 تومان و قیمت فروش آن بین 1040 تا 1043 تومان مشاهده شد.

در همین حال قیمت فروش هر دلار آمریکا در بازار آزاد ارز استانبول دیروز بین 1078 تا 1080 تومان مشاهده شد که نسبت به یک هفته قبل حدود 10 تا 12 تومان افزایش نشان می‌دهد. به عبارت بهتر، هم‌اکنون فاصله قیمت دلار دولتی و آزاد به حدود 45 تومان رسیده است، حال آن که این فاصله در یک هفته گذشته حدود 30 تا 32 تومان بود. فعالان بازار ارز پیش‌بینی کردند که ممکن است قیمت دلار در روزهای آینده افزایش بیشتری یابد، لذا به بانک مرکزی پیشنهاد کردند توزیع ارز در بازار را افزایش داده و کمی از سختگیری صرافی‌ها در تحویل سهمیه دلار به شهروندان کم کند.

به گفته فعالان بازار ارز برخی صرافی‌ها سهمیه یکهزار دلاری به هر نفر را که با ارائه کارت ملی به قیمت مصوب تحویل می‌شد به نصف یعنی 500 دلار کاهش داده و علت این امر را کاهش توزیع ارز از سوی بانک مرکزی عنوان کرده‌اند. این محدودیت باعث هدایت تقاضای ارز به بازار آزاد شده و قیمت‌ها را افزایش داده است.

فعالان بازار ارز استانبول درباره علل رشد قیمت دلار به خبرنگار ما گفتند که به ترتیب اهمیت، کاهش توزیع نسبی ارز در بازار توسط بانک مرکزی و تقویت ارزش جهانی قیمت دلار مهم‌ترین این عوامل را تشکیل می‌دهند. به زعم آنان اصلی‌ترین ابزار در دست بانک مرکزی است و این بانک نباید تصور کند که تب دلار کاملا و برای مدت طولانی کنترل شده است، بلکه احتمال افزایش دوباره آن وجود دارد.

با وجود برخی شایعات موجود در بازار ارز مبنی بر تاثیر هدفمندی یارانه‌ها بر قیمت دلار، کارشناسان اقتصادی این مساله را رد می‌کنند.دکتر علی معنوی‌راد، مدیرکل اسبق ارزی بانک مرکزی در این باره به خبرنگار ما گفت: طبیعتا تاثیر هدفمندی یارانه‌ها بر قیمت ارز باید ناشی از 2 عامل باشد: نخست رشد انتظارات تورمی و دوم رشد نقدینگی سرگردان. واقعیت این است که دولت هر دو عامل را کنترل کرده است. در بحث انتظارات تورمی دیده‌ایم که رشد قیمتی در کالاها مشاهده نمی‌شود و خرید یا ذخیره‌سازی استانی نیز صورت نمی‌گیرد. بنابراین دلیلی برای ملتهب شدن بازار ارز در دست نداریم.وی اظهار کرد: در بحث دوم یعنی تاثیر نقدینگی نیز باید گفت نقدینگی حاصل از توزیع یارانه‌های نقدی آنقدر نیست که از نظر صرفه و صلاح اقتصادی قابل تبدیل به دلار و نگهداری آن به صورت پس‌انداز باشد. طبیعتا شهروندان منتظرند تا با مشاهده قبض‌های خدماتی خود و سایر هزینه‌های پیش‌رو وجوه یارانه نقدی را صرف آن کنند، لذا از هر نظر که به مساله نگاه کنید خواهید دید اجرای هدفمندی یارانه‌ها هیچ تاثیری بر بازار ارز نداشته و نخواهد داشت و سطح تقاضا را افزایش نمی‌دهد.وی خاطرنشان کرد: حتی این انتظار که شهروندان با وجوه یارانه نقدی خود طلا یا سکه بخرند، محتمل است، اما ارز طوری نیست که جذب کننده یارانه‌های نقدی باشد. لذا بانک مرکزی باید با ورود هوشمندانه ارز به بازار جلوی افزایش فاصله ارز دولتی و آزاد را بگیرد.