بهترین راه رفع تعارض از دمکراسی

چندی پیش از برگزاری انتخابات مجلس هفتم در ایران ، ساموئل هانتینگتون ، استراتژیست مشهور امریکایی و آنتونی گیدنز، جامعه شناس و استراتژیست مشهور انگلیسی در یک گفتگوی دو نفره در باب دمکراسی و تمدن به اظهارنظر پرداختند. آنتونی گیدنز، مشاور عالی تونی بلر مدعی بود: دمکراسی امری فراگیر است که هر جا حاکم شود، ارزشهای تمدن غربی را همراه خود حاکم خواهد کرد؛ ارزشهایی چون سکولاریسم و لیبرالیسم . هانتینگتون ، عضو سابق شورای امنیت ملی امریکا ، اما برخلاف گیدنز معتقد بود: دمکراسی در همه جا به غربی شدن نخواهد انجامید. او می گفت : کاش اوضاع همان طوری بود که شما می خواهید، اما نتایج انتخابات در جوامع اسلامی نشان می دهد که این نظر درست نیست . طی سالهای اخیر، برگزاری انتخابات در کشورهای اسلامی به پیروزی اسلامگرایان انجامیده است . بنابراین اگر ما طالب فراگیر شدن ارزشهای غربی هستیم ، باید از ترغیب برخی کشورها به سوی دمکراسی بپرهیزیم. (NPQ شماره پاییز 93).
اختلاف دیدگاه گیدنز و هانتینگتون از آنجا ناشی می شود که اولی دمکراسی را امری محتوایی می داند و دومی آن را امری صوری و شکلی . در این گفتگو، دمکراسی برای هانتینگتون به منزله دست یابی به قدرت از طریق برگزاری انتخابات و تحصیل اکثریت آرا بود، در حالی که همین واژه از نظر گیدنز به معنای تاسیس حکومت برمبنای ارزشهای فرهنگی غرب ، بدون توجه به شکل و صورت دست یابی به قدرت است . برخورد انتقادآمیز بوش و بلر با نتایج انتخابات مجلس هفتم در ایران نشان می دهد که آنها نیز به دمکراسی همچون آنتونی گیدنز می نگرند. از نظر آنها انتخاباتی که قریب 60 درصد از واجدین شرایط در آن شرکت کرده و نمایندگان منتخب خود را برگزیدند ، فاقد اعتبار است چرا که به پیروزی گروهی که آنها مایل بودند پیروز شوند، نینجامیده است . اعضای دولت بوش و بلر به صراحت اعلام کرده اند: نتایج انتخابات مجلس هفتم در ایران نشان می دهد که «موافقین جدایی دین از سیاست» در ایران شکست خورده اند. از دیدگاه آنها این شکست به منزله شکست دمکراسی است ، چرا که دمکراسی در نگاه آنها به معنای غربی شدن است . مناقشه برسر مفهوم دمکراسی و اغتشاشی که در تعریف این مفهوم وجود دارد ، نشان می دهد که بهترین توصیف برای مناسب ترین شیوه حکومت ، استفاده از واژه «مردم سالاری دینی» است . در این تعریف ، هم جایگاه ارزشهای فرهنگی ، اجتماعی و تمدنی روشن است و هم شکل و صورت دستیابی به قدرت . با «مردم سالاری دینی» ، امری که در ساختار نظام جمهوری اسلامی تحقق می پذیرد ، شکل و محتوا در یک ارتباط منسجم قرار می گیرند و راه هرگونه اغتشاش ، از آن گونه که گیدنز و هانتینگتون بدان دچار شده اند ، بسته می شود.