هیدینک و چالشی سخت در استانبول

هیدینک که پیشینه هدایت تیم ملی کشورش و باشگاه‌های معروف رئال‌مادرید و والنسیای اسپانیا، چلسی انگلیس و آیندهوون هلند را هم دارد، می‌کوشد با رساندن ترکیه به مرحله پایانی «یورو» نرسیدن این تیم به دور نهایی جام جهانی 2010 را جبران کند و با این که دو باخت اخیر تردیدهایی را در این خصوص ایجاد کرده و آلمان صدرنشین با گلزنی‌های پایان‌ناپذیر میروسلاو کلوزه بخت نخست صعود نشان می‌دهد، اما ترک‌ها همچنان دوست دارند به حاصل نهایی کار خویش در این پیکارها خوشبین بمانند. «هلیل التین تاپ» مهاجم آشنای ترکیه می‌گوید: «ناراحتی حاصل از عدم حضور در مرحله پایانی جام جهانی نوزدهم هنوز پابرجاست، اما اگر هر چه زودتر از آن فضا خارج نشویم و به بازی‌های بعدی فکر نکنیم مشکلاتی اساسی‌تر در مرحله انتخابی یورو 2012 برای ما به وجود خواهد آمد. از طرف دیگر مردم ترکیه با تمام وجود می‌خواهند به مرحله پایانی یورو راه یابیم و ما باید این خواسته‌ آنها را برآورده کنیم».

مردی این حرف‌ها را می‌زند که فوتبال باشگاهی‌اش را نه در ترکیه بلکه در آلمان برای اینتراخت فرانکفورت بازی می‌کند و مثل برادرش «حمید التین تاپ» در سال‌های اخیر در لیگ این کشور کاملا آبدیده شده است.

با این حال امید و تکیه‌گاه اصلی فدراسیون فوتبال ترکیه در راه صعود احتمالی به مرحله نهایی «یورو 2012»، گاس هیدینک بوده که با کارنامه‌ای درخشان به ترکیه رفته است. با این که تیم ملی روسیه با هدایت وی در مرحله پلی‌آف انتخابی جام جهانی 2010 ناکام شد، اما او همین تیم را به نیمه نهایی یورو 2008 رساند و پیش‌تر تیم‌های ملی هلند و کره جنوبی را به رتبه چهارم جام‌های جهانی 1998 و 2002 نایل ساخت و در سال 2006 هم به 32 سال نرسیدن استرالیا به دور پایانی این جام‌ها پایان بخشید و این تیم را حتی در مرحله نهایی از گروهش هم بالا آورد. اگر بخواهیم به تاریخی قبل از تمام اینها برگردیم، این هیدینک بود که در سال 1988 آیندهوون را فاتح همزمان لیگ و جام حذفی هلند و جام قهرمانان باشگاه‌های اروپا ساخت. هیدینک 63 ساله می‌گوید از تصدی پست مربیگری تیم ملی ترکیه بسیار راضی است و می‌افزاید: «درست است که در دو بازی اخیر ناکامی‌های پر سر و صدایی داشته‌ایم، اما معتقدم راه همکاری مشترک من و ترکیه همچنان باز و هموار است و این امر طولانی‌مدت خواهد بود. من از دیدگاه و اهداف سران فوتبال ترکیه و راهی که برای خود تعیین کرده‌اند، احساس رضایت می‌کنم و نوع نگاه آنها نشان می‌دهد به دستاوردهای کوچک و کم راضی نیستند. این چیزی است که من می‌پسندم و معتقدم در فوتبال و در عرصه ورزش باید همیشه موجود باشد.» با این حال آشنایی هیدینک با فوتبال ترکیه فرآیندی تازه نیست و شروع ماجرا به فصل 91 ـ 1990 برمی‌گردد که او بسیار جوان‌تر از امروز سرمربی فنرباغچه یکی از «قدرت‌»های سنتی فوتبال این کشور شد. هیدینک در پاییز 2010 تفاوت چندانی با آن چه در تابستان 1990 در ترکیه دید احساس نمی‌کند و فضا را همانی می‌بیند که 20 سال پیش دیده بود و می‌گوید: «مردم ترکیه به فوتبال واقعا با تمام وجود عشق می‌ورزند و با آن زندگی می‌کنند و یکی از دلایلی که مرا در دو نوبت به اینجا کشانده، همین مساله است.

هیدینک در 4 ماه و اندی که از شروع کار وی در ترکیه و پایان اقامتش در روسیه می‌گذرد، از فوتبال کنونی ترکیه و چند و چون آن به خوبی سر در آورده است و می‌داند که سلاح‌های در دست او کدامند و چه باید کرد. او از دیدگاه‌های موجود در بین فوتبالدوستان ترکیه نیز بسیار راضی و شور و ذوق مردم این کشور وی را به وجد آورده است. او در این ارتباط می‌گوید: «فوتبالیست‌های ترکیه نیز در فضای موجود دریافته‌اند که از آنها چه چیزی طلب می‌شود و به کدام سمت و سو باید بروند و راه و کار موجود برایشان چیست و به همین سبب سنگ تمام می‌گذارند. رفتار و شیوه‌ بازی آنها فوق‌العاده و سرشار از انرژی است و به عنوان مثال می‌توانم «اردا توران» را نام ببرم که یک بازیکن پرشور است.»

فوتبالیستی که هیدینک نام او را می‌آورد، یک بال چپ 23 ساله از باشگاه گالاتاسرای ترکیه است که او نیز به نوبه خود بر دیدگاه هیدینک مهر تایید می‌زند و می‌گوید: «مردم ترکیه همیشه عاشق فوتبال بوده‌اند و این ویژگی در من نیز وجود دارد. حتی وقتی تیم ملی می‌بازد و این را در مسابقات اخیرمان با آلمان و آذربایجان به چشم دیدیم، آنها برای ادامه حمایت و فراهم آوردن شرایط و الزام‌های انتقام مهیا هستند. به خاطر تمامی این مسائل است که بازی برای تیم ملی ترکیه دستاورد و افتخاری مهم محسوب می‌شود و نباید آن را رها کرد.»

ترکیه بعد از 7 پله صعود در جدول فیفا در شهریور ماه، در جدول بعدی باز چند پله تنزل داشته، اما هیدینک معتقد است که این فقط شروع جدی‌ترین حرکت فوتبال ترکیه در سال‌های اخیر است و می‌گوید: «هدف من به‌رغم دو ناکامی متوالی اخیرمان همچنان راهیابی به جمع 15 تیم بالای جدول فیفا است و در این راه از هیچ کوششی فروگذار نمی‌کنم. در عین حال ما نباید بیش از حد خوشبین و در رویا غرق شویم و به این تصور برسیم که جزو 5 تیم برتر دنیا هستیم. ما باید جایگاه خود را به درستی بشناسیم و براساس آن حرکت کنیم.

من در این مدت هم نقاط ضعف فوتبال ترکیه را شناسایی کرده‌ام و هم مزایا و قدرتمندی‌های آن را. فوتبالیست‌های این کشور به لحاظ تکنیک و فن انفرادی در سطح بالایی هستند و آنچه باید به کار خود بیفزایند دیدگاه‌های بهتر تیمی و داشتن تاکتیک‌ها و آگاهی بیشتر درخصوص حریفان است، به طوری که مسلط‌تر به میدان بیایند.

اما مردم و همچنین فوتبالیست‌های ترکیه ابتدا فوتبال تهاجمی را دوست دارند و مایلند که حمله و گلزنی را شاهد باشند و این خط و دستور کار اکثر قریب به اتفاق تیم‌های باشگاهی و ملی ترکیه است. هیدینک سعی کرده است ضمن حفظ این روال، آن را در یک چارچوب کاری مشخص قرار دهد و نظام‌مند کند و از عاقلانه‌ترین شکل آن استفاده نماید. او می‌گوید: «همان طور که قبلا هم گفته بودم، گروه ما در پیکارهای انتخابی یورو سخت از آب درآمده است و اتریش و بلژیک هم آسان تسلیم نمی‌شوند و قزاق‌ها هم قبل از این که در نیمه دوم سه گل از آلمان بخورند، در نیمه اول با تساوی بدون گل به رختکن رفتند. بنابراین ما باید برای دیدارهای پرشمار باقیمانده‌مان در گروه اول انتخابی یورو 2012 مهیا باشیم و حساب هر چیزی را بکنیم. من می‌کوشم با اضافه کردن چند بازیکن جوان به ترکیب تیم ترکیه نوع و روش کارمان را برای رقبا غیرقابل پیش‌بینی‌تر کنم.

شاید هم هیدینک ته مغزش به تکرار مهم‌ترین دستاوردهای فوتبال ملی ترکیه در جام‌های بزرگ می‌اندیشد. به سوم شدن در جام جهانی 2002 که ترک‌‌ها در این راه در دیدار رده‌بندی بر «کره جنوبی تحت هدایت هیدینک» فایق آمدند و رسیدن به نیمه نهایی یورو 2008 با هدایت فاتح‌تریم که از قضا آن سال هم تیم تحت مربیگری هیدینک (روسیه)‌ به چنین مرحله‌ای رسید. تا 9 فروردین 1390 که ترکیه در ادامه دور مقدماتی یورو 2012 میزبان اتریش است، این تیم دیدار رسمی خانگی ندارد و هیدینک وقت دارد تا آن زمان بیش از پیش تیمش را تقویت کند. این قطعا از سخت‌ترین چالش‌های عمر وی با توجه به قدرت و کلاس حریفان پیش‌روی او و وظیفه‌ای بس دشوار در استانبول و در هر نقطه و جایگاهی از فوتبال ترکیه برای او به حساب می‌آید.