
در این میان و با وجود آن که برای ما مصرفکنندگان تنها بودن یا نبودن برق قابل درک است، با افزایش روزافزون تجهیزات حساس به تغییرات و مسائل اقتصادی ناشی از اختلال در شبکه، کیفیت برق هم اهمیت مییابد.
افزایش آگاهی عمومی نسبت به مسائل کیفی برق در کنار تلاش در جهت ایجاد تعامل دانشگاه با صنعت برای باز کردن گره مشکلات موجود در صنعت به دلیل وارد شدن فناوری و بهروزرسانی آن باعث شد تا اولین کنفرانس تخصصی کیفیت توان در سیستمهای قدرت در دانشکده مهندسی برق دانشگاه صنعتی امیرکبیر برگزار شود. به این بهانه با دکتر سیدحسین حسینیان، رئیس این کنفرانس گفتگو کردیم.
برای درک بهتر آنچه در کنفرانس به آن پرداختهاید بهتر است در ابتدا بفرمایید کیفیت توان در سیستمهای قدرت به چه معنی است؟
در کتب علمی و مراجع مختلف، تعاریف متفاوتی برای اصطلاح کیفیت توان وجود دارد. بسیاری مواقع شرکتهای برق این واژه را معادل عدم قطعی برق و بیبرق شدن فرض مینمایند لیکن تعریفی جامع برای این واژه که بتواند به شکل کاملی توضیحی از موضوع را ارائه دهد این است: هر گونه تغییر در کمیتهای ولتاژ، جریان و فرکانس که سبب خرابی یا عملکرد نادرست تجهیزات مصرفکنندگان یا شرکتهای برق شود.
با توجه به این تعریف اگرچه کنفرانس در نگاه اول به نظر میرسد تخصصی و مورد توجه کارشناسان این رشته باشد، اما با توجه به کاربردی و همهگیر بودن موضوع آن، به نوعی با مردم عادی مرتبط است، اما اولین کنفرانس تخصصی کیفیت توان در سیستمهای قدرت با چه اهدافی شکل گرفت؟
این کنفرانس با اهداف متفاوتی شکل گرفت که عمدهترین این اهداف شامل بررسی و ارائه موضوعات جدید مرتبط با کیفیت توان در سیستمهای قدرت، راهکارهای بهبود آن، آشنایی متخصصان با موضوعات روز، تبادل تجربیات علمی و عملی و افزایش همکاری عمیقتر محققان و متخصصان در زمینه کیفیت توان میشدند.
این طور که از اخبار منتشر شده برمیآید یکی از اهداف اولین کنفرانس کیفیت توان، ایجاد استانداردهای لازم و همسو شدن با استانداردهای جهانی ذکر شده است، اما به طور کلی از نظر استانداردهای جهانی وضعیت ما چگونه است و دستاوردهای این کنفرانس چه نقشی در افزایش این استانداردها خواهد داشت؟
خوشبختانه در کشور ما از نظر تولید، انتقال و توزیع انرژی الکتریکی بسیاری از استانداردهای جهانی و مورد قبول صنعت برق رعایت میشود. لیکن در صورت رعایت کامل استانداردها هم تولیدکنندگان انرژی و هم انتقالدهندگان و توزیعکنندگان و هم مشترکین از مزایای آن بهرهمند خواهند داشت. به عبارتی رعایت استانداردها برای همه سودبخش خواهد بود. این کنفرانس که به همت دانشگاه و با حمایت کامل صنعت صورت گرفت تاکید مجددی بر رعایت این استانداردها بود و در طول آن به چگونگی حل مشکلات با روشهای مهندسی پرداخته شد.
آیا صنعت ایران به دانشگاه بخصوص در این حوزه از علم آن طور که باید اهمیت میدهد؟
خوشبختانه صنعت برق نسبت به موضوع کیفیت توان از دانش خوبی برخوردار است که این دانش نتیجه همکاری صنعت و دانشگاه است. به عبارتی میتوان گفت که توجه صنعت برق ایران به موضوع کیفیت توان با تاخیر کمی نسبت به توجه صنایع برق جهان به این موضوع صورت گرفته است و کارهای مناسبی نیز انجام شده است. لیکن بهکارگیری روشهایی مختلف به منظور بهبود کیفیت توان نیاز به سرمایهگذاری و دانش فنی بالایی دارد که عملا در بخش سرمایهگذاری صنعت برق با مشکلاتی روبهرو است به نحوی که هدف صنعت برق تامین انرژی الکتریکی با توجه به افزایش مصرف میباشد و اگر سرمایهای فراهم شود بیشتر در تولید و انتقال انرژی مصرف میشود.
همان طور که اشاره کردید بسیاری مواقع واژه کیفیت توان، معادل عدم قطعی برق و بیبرق شدن فرض میشود، اما این موضوع چه تاثیراتی بر وسایل برقی مصرفکنندگان دارد و راههای برونرفت از این مشکل چیست؟
هر وسیله الکتریکی دارای مشخصاتی است که باید تحت آن مشخصات مورد بهرهبرداری قرار بگیرد. بنابراین در صورتی که ولتاژ تغذیه وسیله یا فرکانس آن دارای مشخصه استاندارد نباشد روی آن وسیله تاثیر نامطلوبی خواهد گذاشت ازجمله این تاثیرات میتوان به خرابی تجهیز، عملکرد غیرصحیح و کاهش طول عمر تجهیزات اشاره کرد. برای برون رفت از این وضعیت رعایت شرایط استاندارد کفایت میکند.
از کولرهای گازی به عنوان بیشترین عوامل ایجاد اختلال در شبکه برق نام برده میشود. به طور کلی این وسیله چه اختلالاتی ایجاد میکند و با این وجود چرا استفاده از آنها روز به روز در کشور گسترش مییابد؟ آیا نباید نظارت یا محدودیتی بر آنها اعمال شود؟
کولرهای گازی با توجه به مصرف بالا باعث کاهش ولتاژ مشترکین خواهد شد و از سوی دیگر با توجه به سیستم قطع و وصل کنترل شده با حرارت، به طور طبیعی دهها و حتی صدها بار در روز قطع و وصل میشود که این حالت میتواند به دلیل جریان راهاندازی بالا منجر به افت ولتاژ شود.
به طور کلی علت استفاده از این وسیله به ایجاد هوای مطلوب و در نتیجه راحتی مردم برمیگردد. این در حالی است که کولرهای گازی موجود در بازار اختلال زیادی را در شبکه ایجاد میکند.
برای کاهش این مشکلات میتوان از کولرهای استاندارد که دارای بازده بیشتر و در نتیجه تلفات کمتر است استفاده کرد و نیز کولرهایی را تولید یا وارد نمود که راندمان بالاتر و جریان راهاندازی کمتری داشته باشند.
یکی دیگر از موضوعاتی که در جامعه مطرح است و در کنفرانس شما هم مدنظر قرار گرفته لزوم استفاده از لامپهای کممصرف است به طوری که عنوان میشود «با لامپهای کممصرف بار خطی کمتری خواهیم داشت»، این جمله دقیقا به چه معناست؟
با توجه به این که جریان لامپهای کممصرف هارمونیکی است و اصولا بارهای غیرخطی جریان هارمونیکی و دیگر بارها جریان غیرهارمونیکی و سینوسی کامل دارند لذا این گونه اشاره شده است که در صورت استفاده زیاد از لامپهای کممصرف نسبت بارهای معمولی نسبت بارهای غیرخطی در مقابل بارهای خطی بیشتر میشود. اگر لامپهای رشتهای تبدیل به لامپهای کممصرف شود بار خطی کمتری خواهیم داشت.
در بخشی از نتایج کنفرانسی که برگزار شد عنوان شده که حذف یارانههای انرژی، استاندارد تولید و توزیع برق را بالا میبرد، اما این کار چگونه ممکن میشود و اصولا چرا باید حذف یارانهها تاثیری مثبت در این زمینه داشته باشد؟
شاید برداشت صحیحی صورت نگرفته باشد. مطالب گفته به این مضمون است که حذف یارانههای انرژی و فروش انرژی به قیمت جهانی باید همراه با بهبود کیفیت برق و رعایت استانداردها باشد و به عبارتی باید گفت اگر قرار باشد کالایی به نام برق را به قیمت تمام شده عرضه کرد رعایت استاندارد حداقل کاری است که باید صورت پذیرد. لازم است به این نکته تاکید شود که در هر صورت رعایت استاندارد ضروری میباشد.
طرح استاندارد کردن انرژی برق و جلوگیری از اتلاف آن و افزایش کیفیت توان برای افزایش عمر وسایل برقی مورد مصرف در منازل را بنده در سال 1379 به شرکت توانیر ارائه کردم. هماکنون این طرح با حذف یارانههای دولتی در صنعت برق در حال اجرا است و امیدوارم که بتوانیم با این حرکت و کاهش تولید پراکنده بر کیفیت توان، به مردم ایران خدمتی کنیم. ما در این کنفرانس قصد داشتیم راهکارهایی برای افزایش استانداردهای برق و اثرات این افزایش بر مسائل اقتصادی و زیستمحیطی ارائه کنیم.
بهاره صفوی
گروه دانش
در یادداشتی اختصاصی برای جام جم آنلاین مطرح شد
در یادداشتی اختصاصی برای جام جم آنلاین مطرح شد
عضو دفتر حفظ و نشر آثار رهبر انقلاب در گفتگو با جام جم آنلاین مطرح کرد
بهتاش فریبا در گفتوگو با «جامجم آنلاین»:
رئیس جمعیت هلالاحمر در گفتوگو با «جامجم» تشریح کرد