دیدار یار مهربان با کودکان در شبکه 2

از زمانی که انسان نوشتن و خواندن آموخت تا به امروز یاران مهربان زیادی با ما سخن گفتند که تعدادی از آنها در یاد و خاطره اکثر ما جاویدان شدند، مانند بینوایان، شاهزاده و گدا، جنگ و صلح و... اما متاسفانه در عصر امروز کودکان و نوجوانان کمتر به سمت کتابخوانی گرایش دارند.

شاید عمده‌ترین دلیلش وجود سرگرمی‌های متعدد باشد. در هر حال امسال شبکه 2 سیما به عنوان شبکه کودک و نوجوان با تهیه و تولید برنامه «یار مهربان» سعی کرده تا این قشر از جامعه را به سمت کتابخوانی سوق دهد.

این برنامه با طرح مسائل مختلف و آشنایی کودکان و نوجوانان با آثار مکتوب مختلف آن هم با زبانی طنزگونه توانسته قدمی مثبت در این زمینه بردارد. از این رو با تعدادی از عوامل این برنامه گفتگو کردیم که خواندن آن خالی از لطف نیست. هرچند که متاسفانه تهیه‌کننده و کارگردان یار مهربان نتوانستند به دلایل مختلف با ما صحبت کنند.

یکی از بخش‌های دیدنی برنامه یار مهربان بخش نمایشی آن است که سوسن‌ پرور در آن یکی از نقش‌های اصلی را بازی می‌کند. گزارش برنامه یار مهربان را با گفتگو با این بازیگر آغاز کردیم.

سوسن‌ پرور کارش را با بازی در صحنه تئاتر آغاز کرده است و علاوه بر بازیگری، کارگردان تئاتر نیز هست. او در مورد حضورش در برنامه یار مهربان گفت: به دلیل دوستی‌ای که با آقای محمد حسن‌زاده (کارگردان)‌ داشتم قبول کردم که در این برنامه بازی کنم. در مورد نقشم هیچ‌گونه اطلاعی نداشتم و به واسطه اعتمادی که به این گروه داشتم، قرارداد بستم. او در ادامه می‌گوید: در ابتدا قرار بود حسین رفیعی و رابعه اسکویی هم در این کار بازی کنند، ولی بعدا متوجه شدم که این عزیزان در این برنامه بازی نمی‌کنند. پرور در ادامه می‌گوید: قرار بود یار مهربان در 60 قسمت تولید شود و به همین دلیل فشار کار بسیار بالا بود و ما روزی نیم‌ساعت ضبط داشتیم و با این حجم از کار واقعا من نمره 20 می‌دهم. هرچند که اگر وقت بیشتری داشتیم قطعا کار بهتر از این هم می‌شد.

پرور در پاسخ به این سوال که اساسا ساخت برنامه‌هایی مانند یار مهربان تا چه حد روی مخاطب کودک و نوجوان اثر دارد، می‌گوید: به نظرم این نوع برنامه‌ها تا شکل درست ساختاری پیدا نکنند تنها برای پر کردن نمی‌توانند مخاطب را جذب کنند و روی او تاثیر بگذارند. در دوره‌ای که وسایل سرگرم‌کننده برای کودکان و نوجوانان متنوع شده است، برنامه‌های تلویزیون باید آنقدر خلاقیت داشته باشند که بیننده را از کنار سرگرمی‌های دیگر مقابل تلویزیون بیاورند.

این بازیگر در ادامه می‌گوید: برنامه‌های کودک و نوجوان نباید شعاری باشند در حالی که در بعضی از قسمت‌های برنامه یار مهربان دیالوگ‌های من آنقدر شعارگونه بود که خودم آنها را باور نمی‌کردم. متاسفانه در این برنامه همه چیز مستقیم بیان می‌شود و در نتیجه کار بسیار شعاری شده است.

او درباره نقش ننه حریر می‌گوید: من ننه حریر را خیلی دوست دارم چون بسیار آدم رکی است و بی‌پرده سخن می‌گوید و با کسی تعارف ندارد. ننه حریر یک تیپ است و یک تیپ هیچ وقت تکراری نمی‌شود و می‌توان بارها و بارها آن را بازی کرد مثل تیپ کلاه قرمزی.

وی در پاسخ به این سوال که بازی در نقش‌های جدی را چقدر دوست دارد، می‌گوید: بازی در نقش‌های جدی را دوست دارم و در تئاتر این‌گونه نقش‌ها را زیاد تجربه کرده‌ام، ولی در کارهای تصویری این امکان کمتر وجود داشته است.

وحید حسن‌زاده ‌در یار مهربان عهده‌دار نقش دایی است. او لیسانس تئاتر دارد و کارش را با تئاترهای عروسکی آغاز کرده است. البته وی علاوه بر بازیگری، نویسندگی هم می‌کند. او از حضورش در برنامه یار مهربان می‌گوید: در برنامه یار مهربان بازی کردم ‌نه به این دلیل که مخاطب کودک و نوجوان را می‌شناسم، بلکه دوست داشتم این کار را هم تجربه کنم.

او درباره دیالوگ‌های برنامه یار مهربان می‌گوید: من هم با این نظر موافقم که دیالوگ‌های یار مهربان شعاری است، اما قبول کنید که با وجود زمان کمی که ما در اختیار داشتیم نمی‌توانستیم کار بزرگی را بیافرینیم و نباید توقع زیادی داشته باشیم.

نویسنده برنامه نردبان و عقیق گفت: همه ما به بزرگ‌نمایی‌هایی که در این کار وجود داشت واقف بودیم، اما با اگرهای زیادی روبه‌رو بودیم و ما باید برای بهتر شدن کار به جای 2 ماه، 8 ماه زمان می‌داشتیم.

ریحانه حسن‌زاده، به عنوان نویسنده با این برنامه همکاری داشته است. او ابتدا در مورد شکل‌گیری یار مهربان می‌گوید: خانم کسمایی (تهیه‌کننده)‌ از طرف شبکه 2 برای ساخت یک برنامه برای گروه کودک و نوجوان آن هم در مورد کتابخوانی دعوت شده بودند. من هم طرحی به شبکه ارائه کردم که پذیرفته شد و کار را کلید زدیم و قرار شد این برنامه در 60 قسمت تهیه و تولید شود و ما در این مدت 60 کتاب را نیز معرفی کنیم.

حسن‌زاده در ادامه در مورد نحوه انتخاب کتاب‌ها گفت: محققی در برنامه حضور داشت که براساس تعدد چاپ کتاب‌ها و قهرمانی قصه‌ها آنها را انتخاب می‌کرد.

نویسنده برنامه یار مهربان در پاسخ به این سوال که تا چه حد نوجوانان امروز به کتابخوانی علاقه‌مند هستند؟ می‌گوید: قطعا با وجود سرگرمی‌هایی که وجود دارد این علاقه در نوجوانان ما کمتر دیده می‌شود، اما ما سعی کردیم در این برنامه به آنها نشان دهیم که به واسطه کتاب می‌توانند خیلی از مشکلاتشان را حل کنند. مثلا وقتی پنکه خراب شد شخصیت‌های نمایش می‌توانستند به واسطه مطالعه یک کتاب آن را تعمیر کنند. به هر حال خواندن کتاب تنها منوط به اوقات فراغت نمی‌شود بلکه خواندن آن در هر شرایطی لازم است.

حسن‌زاده در پاسخ به این سوال که چرا دیالوگ‌های این برنامه تا حد زیادی شعاری است، می‌گوید: من این‌گونه فکر نمی‌کنم و اتفاقا ما سعی کردیم خیلی غیر مستقیم با نوجوانان سخن بگویم و حتی در طراحی صحنه این برنامه هم حتما عمدی وجود داشته است. چون این دکور یک دکور غیر‌رئال بود و به نظرم بسیار جالب و غیر تکراری است.

حسن‌زاده درباره شخصیت ننه حریر می‌گوید: می‌خواستیم فضای کار را عوض کنیم و برای همین از قسمت 30 به بعد ننه حریر را آوردیم و مادر بچه‌ها را به سفر فرستادیم و حالا ننه حریر هم بنا به شرایط سنی خود از کتاب‌های مختلف مثل حافظ، سعدی و... حرف می‌زند و سعی می‌کند کودکان را با کتاب بیشتر مانوس کند.

فرید کشکولی در یار مهربان عهده‌دار نقش پدر خانواده است. او فعالیتش را از سال 70 با تئاتر آغاز کرده است و از سال 79 در کارهای تصویری حضور داشته است. از کارهای او می‌توان به فیلم‌های در میان ابرها، سریال کوی دامون و برنامه 20 اشاره کرد.

کشکولی درباره برنامه‌هایی مثل یار مهربان می‌گوید شاید این نوع برنامه‌ها تلنگری باشد برای کودک و نوجوان ما که به سمت کتاب بروند. کشکولی مطالعه کردن را بسیار دوست دارد، ولی می‌گوید: چون وقتم بسیار محدود است کمتر می‌توانم مطالعه کنم. او از نقشی که بازی کرده است راضی است و می‌گوید: بخش نمایشی یار مهربان تا حدودی طنز است و کارهای طنز همیشه مخاطبان زیادی را به خود جذب می‌کند.

همه ساله کتاب‌های زیادی به چاپ می‌رسند که هر کدام مخاطبان خاص خود را دارند، ولی حالا چرا ما کمتر می‌توانیم مطالعه کنیم خود بحث زیادی را می‌طلبد یا چقدر ساخت برنامه‌هایی مثل یار مهربان می‌‌تواند در ارتقای سطح مطالعه کشورمان اثرگذار باشد، اما یارمهربان همیشه و همیشه و بدون هیچ توقعی چشم به راه ماست تا از ناگفته‌هایش برایمان بگوید.