دادن اطلاعات غلط به مدیران کشور جرم است

کارشناسان و متخصصان انرژی اعتقاد دارند دنیای آینده انرژی را گاز تشکیل می‌دهد و در این میان LNG (گاز طبیعی مایع شده)‌ می‌تواند نقش‌آفرینی عمده‌ای در بازار جهانی انرژی داشته باشد و به عنوان پایه‌ای برای تعیین قیمت انرژی تعریف شود. این کارشناسان بر این باورند LNG با توجه ارزش اقتصادی بالای آن می‌تواند جایگزین نفت برای درآمد کشور شود. بر این اساس 3 پروژه برای تولید LNG در پارس جنوبی طراحی شد که در حال حاضر فقط تنها یک پروژه از آن (ایران LNG)‌ دنبال می‌شود و پروژه ایران LNG نیز با مشکلات عدیده‌ای همچون تامین منابع مالی روبه‌روست.

با این حال حسن خیراندیش، مدیرعامل شرکت ایران LNG با تب و تاب تمام از تضمین خود برای اجرای پروژه در موعد مقرر در صورت تامین منابع مالی و اعتماد مدیران بالا به مجریان پروژه‌ها سخن می‌گوید، اما در عین حال نسبت به برخی بی‌ توجهی‌ها نیز زبان گله می‌گشاید.

طی پروژه ایران LNG قرار است در سال 1390 اولین کشتی LNG‌ بر وارد آب‌های آبی خلیج‌فارس شده و به سایر نقاط دنیا صادر شود.

یکی از مزایای LNG فروش و صادرات آن از طریق کشتی‌های LNG‌بر است که هم‌اکنون در دنیا بازار خوبی دارد، اما ساخت کارخانه تولید آن فرآیندی طولانی و هزینه بالایی دارد.

آنچه در پی می‌آید، حاصل گفتگوی ما با مدیرعامل شرکت ایران LNG است.

در ابتدا بفرمایید که پروژه ایران LNG در حال حاضر در چه وضعیتی قرار دارد؟

شرایط پروژه در وضعیت مناسبی به لحاظ مالی قرار ندارد و البته امیدواریم با برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته بتوانیم عقب‌ماندگی آن را جبران کنیم.

درخصوص ساخت تجهیزات خارج از کشور مشکلاتی داریم که بیشتر مربوط به تامین منابع مالی است و با قول‌های داده شده ما امیدواریم این مشکلات حل شود. 55 درصد پیشرفت ماهانه طی 3 ماه گذشته پروژه پیشرفت مناسبی داشته است.

البته باید تاکید کنم تامین مالی و عدم پیشرفت پروژه مربوط به مسائل تحریم و سیاسی نیست بلکه بیشتر موضوع به مسائل نقدینگی مربوط است.

در پکیچ 2 پروژه یا تانک‌ها تجهیزات عمده وارد شده، اما تامین حداقل‌های ساخت داخل کارگاه با مشکل روبه‌رو است. در این بسته 52 درصد نسبت به برنامه پیشرفت داشتیم که خوب نیست اما با وجود مشکلات تامین مالی پیشرفت قابل قبول است.

در بخش «یوتیلیتی آفساید»  کار مورد قبول ما نیست و از برنامه عقب است که این هم به دلیل مشکل مالی است.

در بخش نیروگاه، پیشرفت خوب است، اما لزوم انجام چند مورد هماهنگی کار را به عقب انداخت. باید مجوزهایی از برخی نهادها بگیریم که این کار طول کشیده و باعث عقب‌ افتادن کار شده در حالی که ما طبق برنامه 31 خرداد باید نیروگاه را افتتاح می‌کردیم. متاسفانه مجوزی که اواخر اسفند درخواست کردیم 27 خرداد داده شد و حتی اگر تا 15 خرداد مجوز صادر می‌شد ما می‌توانستیم کار را پیش ببریم.

این مجوز مربوط به انشعاب لوله گاز است و کمیته مربوطه‌ای که باید این مجوز را صادر کند  5‌/‌2 ماه جلسه تشکیل نداد.

دلیل این اقدام چیست؟ آیا بی‌انگیزگی است یا دلیل دیگر؟

من امیدوارم بی‌انگیزگی باشد. آن موقع ما مشکل نقدینگی هم نداشتیم. در بخش نیروگاه در قسمت حمل ترانس نیز با مشکل مواجه شدیم،‌ پیمانکار که متعهد شده بود کار را 4 روزه تحویل بدهد 40 روز طول کشید (حمل ترانس از بندرعباس به کارگاه در عسلویه).‌ ترانس، باید 15 اردیبهشت تحویل ما در سایت می‌شد، اما 25 خرداد تحویل شد و باعث عقب ماندن پروژه شد و نمی‌دانم در این باره چه توضیحی بدهم. متاسفانه از عهده ما خارج است. وقتی این کار به طور انحصاری در اختیار وزارت نیرو است نمی‌دانم چه بگویم ما حتی تا جایی پیش رفتیم که خودمان ترانس را حمل کنیم، اما نشد و کار 4 روزه 40 روز طول کشید که واقعا به ما لطمه وارد کرد.

نمی‌توانید اعتراض کنید یا خسارت بگیرید؟

چرا، ما اعتراض کردیم اما مشکل ما را حل نمی‌کند.

قرار بود این نیروگاه با چه ظرفیتی مورد بهره‌برداری قرار بگیرد؟

فعلا با 330 مگاوات اسمی وارد مدار می‌شود، یک ماه بعد به 500 مگاوات اسمی و بعد در آبان‌ماه ظرفیت به 810 مگاوات می‌رسد و سپس خرداد سال آینده به 1130 مگاوات خواهد رسید.

سرانجام مجوز انشعاب گاز را دریافت کردید یا خیر؟

بله. کار انجام شد حتی قبل از دریافت کتبی مجوز گرفته شد. مجوز صادر شد و ما کار را دنبال کردیم. نمی‌توان بدون مجوز، از خط لوله ششم سراسری انشعاب جدا کرد. زیرا در این صورت خسارت وسیعی به این خط لوله می‌زد.

شاید این مشکلات برمی‌گردد به نگاهی که عده‌ای درباه LNG دارند و نمی‌خواهند آن را بپذیرند.

به هر حال این مشکلات هست و البته کسانی هم هستند که می‌خواهند بگویند LNG موفق نبوده است.

متاسفانه در حین حمل ترانس هم ضربه‌ای به‌ آن وارد شده که باید تعمیر شود.

کل ترانس وارداتی است؟

بله، وارداتی است و شوک‌متری در آن وجود دارد که نقاط آسیب‌دیده را مشخص می‌کند.

وضعیت بخش‌های مایع‌سازی و شیرینی‌سازی LNG در چه مرحله‌ای است؟

این دو پروژه هم با مشکلاتی روبه‌رو هستند که عمدتا ناشی از نقدینگی و پرداخت پول به سازندگان تجهیزاتی است که خارج از کشور قرار دارند.

در بحث تکنولوژی LNG که مشکل ندارید؟

نه. مساله‌‌ای در این زمینه نیست. قرارداد خرید تکنولوژی را داریم.

ظاهرا آقای نقره‌کار (معاون امور بین‌الملل نفت)‌ گفته بود که در خرید تکنولوژی LNG با مشکل مواجه هستیم.

نه، موضوع تحریم در این قرارداد عطف بماسبق نمی‌شود. آنچه قبلا قرارداد بسته شده مشمول این نخواهد شد.

تکنولوژی شرقی است یا غربی؟

این تکنولوژی غربی است و در سال 2002 قرارداد آن منعقد شده و در 2007 نیز تمدید شده است. پرداخت‌ها مشکل داشته که این قرارداد معطل مانده، چنانچه پول به ما بدهند مشکلی برای خرید نخواهیم داشت. در حال حاضر شرکتی که درحال ساخت کمپرسورهای مورد نیاز است هم کار را با تاخیر انجام می‌دهد چون پرداخت‌های ما با مشکل مواجه است.

در شیرین‌سازی هم مسائل مالی نقش عمده‌ای دارد.

پروژه از ابتدا تاکنون با چقدر تاخیر روبه‌رو است؟

اگر پروژه را در کل ببینیم باید به نزدیک 50 درصد می‌رسید ولی متاسفانه نزدیک 36 ـ 35 درصد پیشرفت داریم.

چقدر هزینه شده است؟

هزینه صورت گرفته با پول پرداخت شده فرق دارد. هزینه انجام شده نزدیک یک میلیارد و 300 میلیون دلار است و پول پرداخت شده حدود 800 میلیون دلار است.

قرار است چقدر تا پایان پروژه سرمایه‌گذاری صورت گیرد؟

با توجه به درآمدهایی که از خود پروژه داریم تقریبا هزینه ما به نزدیک 5‌/‌3 میلیارد دلار می‌رسد ولی الان یک میلیارد و 100 میلیون دلار داریم و باید یک میلیارد و 100 میلیون دلار دیگر داشته باشیم تا با هزینه‌هایی که قبلا انجام داده‌ایم پروژه به اتمام برسد.

ظاهرا قرار است با راه‌اندازی نیروگاه بخشی از هزینه‌های پروژه از فروش برق تامین شود؟

بله، پیش‌بینی می‌شود نیروگاه نزدیک 400 میلیاردتومان از نقدینگی پروژه را خود تامین کند و این برق به وزارت نیرو فروخته خواهد شد.

در حال حاضر عده‌ای معتقدند پارس جنوبی با وجود یک رقیب در برداشت گاز از این میدان مشترک به یک جبهه نفتی و گازی تبدیل شده است. با توجه به برنامه‌ریزی قطر برای تولید LNG، ما چگونه می‌توانیم عقب‌ماندگی خود را در این زمینه جبران کنیم؟ آیا با راه‌اندازی یک پروژه می‌توانیم در این رقابت مشارکت کنیم؟

برای کار، ما باید اعتماد کنیم به سربازان خط مقدم. این که همیشه بگوییم می‌دانیم که نمی‌توانند قطعا موفقیتی حاصل نخواهد شد. لازمه مبارزه اعتماد به نیروهاست. من تضمین می‌کنم اگر به ما اعتماد کنند ما می‌توانیم کار را به موقع و خوب تحویل دهیم، اما چنانچه اعتمادی ایجاد نشود به هیچ‌وجه نمی‌توان کار را پیش برد. درست است آن طرف فقط قطر نیست بلکه دنیاست. انگلیس، فرانسه، ژاپن و... هست، اما این طرف تضمین می‌کنم اگر اعتماد شود و تامین کافی بشویم و بودجه کافی در اختیارمان قرار گیرد ما می‌توانیم کار را دنبال کنیم، راه سومی وجود ندارد.

اوایل که بحث LNG مطرح شد با شور و حرارت تمام آمدند 3 پروژه برای LNG تعریف کردند، اما در تامین مالی همین پروژه هم معطل ماندند، چرا؟

ما در اولی نماندیم، مساله این است که پول نداریم. به ما پول ندهند، کاری نمی‌توانیم انجام دهیم.

بحث منابع مالی مهم است یا بحث اعتماد که اشاره شد،‌ به نظر می‌رسد که تدبیری در این باره اندیشیده نشده است؟

ما نمی‌توانیم بگوییم که تدبیری درخصوص LNG اندیشیده نشده، اما شاید اولویت‌های وزارت نفت تغییر کرده. من نمی‌توانم بگویم اولویت‌های وزارت نفت چه باید باشد، هر چند نظر خاص خودم را دارم. بحث من روشن است، می‌گویم وقتی اولویت‌ها مشخص شد به عنوان تصمیم‌گیر معتقدم تمام تخم‌مرغ‌ها را نباید در یک سبد چید.

آیا شده باکار گروهی که هم‌اکنون اولویت‌ها را مشخص و منابع مالی پروژه‌های نفتی را تعریف می‌کند مذاکره‌ای درباره مشکل پروژه LNG داشته باشید؟

من دارم کار خودم را انجام می‌دهم، نمی‌توانم در میدانی که قرار گرفته‌‌ام بروم التماس کنم.

این میدان که می‌فرمایید منظورتان قرار گرفتن در وسط میدان اجرای پروژه است که تامین‌کننده منافع ملی کشور است؟

بله. درست است،‌اما من به اندازه کافی تلاش کرده‌ و وظیفه‌ام را انجام داده‌ام.

قبلا گفته بودید حمایت رئیس‌جمهور در این پروژه بسیار کارگشا بوده است.

تا به حال بله، همین‌طور بوده و امیدوارم پس از این نیز همین‌گونه باشد.

پس چه کار می‌کنید؟ چگونه می‌خواهید پروژه را پیش ببرید؟

به نظرم روشی که پیش می‌رود روش موفقی نخواهد بود البته بنا ندارم در این زمینه وارد شوم و اظهارنظری کنم زیرا معتقدم برخی افراد که شعار می‌‌دهند واقعیت را نمی‌گویند.

در کشورهای غربی قانونی وجود دارد که به نام گمراه کردن افراد تصمیم‌گیر که جرم سنگینی است و مجازات زندان دارد، چنانچه فردی اطلاعات غلطی به فرد تصمیم‌گیر بدهد که منجر به تصمیم‌گیری غلط شود او را به 10 سال زندان محکوم می‌کنند، اما در کشور ما قبح این کار ریخته است.

با این شیوه کار کردن دشوار خواهد بود. مدیر بالادست باید به زیردستان خود اعتماد کند و مدیران زیردستش نباید دروغ بگویند و اگر دروغ بگویند این آدم اشتباه تصمیم می‌گیرد و این اشتباه سبب ضرر به کشور می‌شود و متاسفانه بعضی از مدیران خیلی به این مساله توجه ندارند. طرف اصلا برایش این حرف‌ها مهم نیست.

اینها فکر می‌کنند به راحتی مدیر یک کشور را می‌توانند با اطلاعات خود فریب دهند و من موردی را خودم شاهد بودم یک آقایی نامه فرستاده بود دفتر رئیس‌جمهور و ادعا کرده بود پروژه‌اش،‌ پروژه‌ای است که 25 میلیون دلار در روز درآمد دارد. برای من خیلی جالب بود که وقتی پروژه ما 20 میلیون دلار در روز درآمد دارد و یکی از بهترین بازگشت سرمایه‌ها را هم دارد بزرگ‌ترین پروژه یک کشور هم هست پس بنابراین پروژه این آقا باید یک پروژه خیلی نزدیک به پروژه ما باشد که بتواند این درآمد را داشته باشد.

نامه را به من دادند و گفتند اظهارنظر کنم، به مدیر پروژه مذکور گفتم این 25 میلیون دلاری که می‌گویید به تفکیک توضیح دهید. شروع کرد به تفکیک کردن و 5‌/‌1 میلیون دلار درآمد نشان داد. گفتم مابقی چه می‌شود؟ خیلی تلاش کرد. شد 750‌/‌1 میلیون دلار به او گفتم: خجالت نمی‌کشید؟ گفت: چرا؟ گفتم: می‌گویید 25 میلیون دلار اما کل درآمدی که روی کاغذ می‌توانی به دست بیاوری 750‌/‌1 میلیون دلار است این یعنی دروغ.

امروز یکی می‌گوید پروژه من 25 میلیون درآمدزایی دارد فردا فرد دیگری می‌گوید پروژه من 100 میلیون روزانه درآمد دارد اصلا چه کسی راست می‌گوید؟ چه کسی دروغ می‌گوید؟ این‌ها مهم است. چند مدیر دولتی حاضر بگویند: من چنین پروژه‌ای را تا آخر تابستان راه می‌اندازم و اگر راه‌اندازی نشد من را بیندازید زندان.

آیا این به دلیل جایگزینی رابطه‌ها به جای ضابطه‌ها نیست؟

خیر. این‌گونه نیست، آدم‌های علمی و فنی ما صداقت ندارند. مشکل این است که آدم‌ها تعهد ندارند. وقتی من حرفی زدم باید پای آن بایستم. من می‌گویم 35 ماهه من پارس جنوبی را راه‌ می‌اندازم، خیلی خوب شما بگویید اگر سر 35 ماه راه‌اندازی نکرد باید 10 سال زندان تحمل کند. قبول است بنویس و بگذار روی میز. این مساله اگر در متن قرارداد قید شود آن موقع ببینند واقعا راست می‌گوید.

آقای مهندس بن‌بست این موضوع را شما در چه چیزی می‌بینید؟ نقص و خلاء قانونی است؟

دقیقا خلاء قانونی است. باید کسی قانون بگذارد و بگوید مدیر مربوطه که تعهد می‌کند بودجه بیت‌‌المال را از بین می‌برد، باید متعهد شود دلیلی برای طولانی شدن پروژه وجود ندارد، بلکه وقتی متعهد شد پروژه‌ای 2 سال اجرا شود نباید 5 سال طول بکشد. اگر کاری را به شما 30 روزه قول بدهند بعد 14 روز عقب بیفتد چه اتفاقی می‌افتد.

آقای مهندس در بحث اقتصادی ‌LNG شما گفته بودید می‌تواند آینده انرژی جهان را تعیین کند. یعنی اگر بخواهند در کشور توجه کنند می‌تواند جایگزین نفت شود. این را چگونه ارزیابی می‌کنید. فکر می‌کنید مناسبات اقتصادی دنیا هنوز روی این نظر پایدار است؟

این نظری نیست که بشود عوض کرد. خیلی ساده است. LNG هیچ فرقی با گاز ندارد، ما از یک مبدل، حرارتی می‌گیریم دوباره می‌شود گاز. بعد انرژی به اطراف می‌دهد ولی گاز نیست، گاز نیاز به لوله‌کشی دارد، اما LNG را در هر لحظه‌ای در هر نقطه‌ای از جهان بخواهیم ارائه بدهیم، در دسترس هست. پس هرچه زیادتر LNG تولید کنید به بازارهای جهان که دسترسی به خط لوله غیرممکن است شما را نزدیک می‌کند پس LNG جایگزین تجارت خط لوله گاز خواهد شد. ممکن است بعضی‌ها بگویند پس خط لوله چه می‌شود.

من سوالم این است، امروز ترکیه در حد قیمت خوب دارد گاز از ما خریداری می‌کند. آیا فکر می‌کنید ترکیه مثلا وقتی بتواند انرژی ارزان‌تر پیدا کند، این خط لوله را ادامه می‌دهد؟ اولین بازنگری که انجام می‌دهد می‌گوید قیمت را به این مقدار برسانید. در غیر این صورت من نمی‌‌خرم. طبیعی است اگر نخرد، چون 5 سال یکبار یا 2 سال یکبار امکان بازنگری در قرارداد به او داده شده است. از طرفی هم اگر این بازنگری می‌شود طرف مقابل هم حاضر نیست انرژی را به قیمت قبل بفروشد. پس از 2 حال خارج نیست؛ یا قیمت نقدی LNG زیر قیمت قراردادهای طولانی‌مدت ما برای فروش به ترکیه و پاکستان و جاهای دیگر با خط لوله است که اگر زیر قیمت است که باید خط لوله‌ها کم‌کم حذف شوند یا اگر قیمت بالاتر باشد خوب سود بیشتری دارد، در این صورت چرا باید با خط لوله گاز فروخته شود؟

اگر این‌گونه است چرا همان پایه را دنبال می‌کنند؟

ببینید اروپا نمی‌خواهد به ما وابسته باشد. اگر وابسته شود باید همکاری کند.

بنابراین اجبارا طرفین برای هم کار می‌کنند. همین الان اروپا در همه جا این جریان‌‌ها را پیگیری می‌کند. روسیه الان 100 میلیون تن LNG می‌خواهد تولید کند. در همین کنفرانس الجزایر وزیر نفت روسیه خودش نیامده بود ولی مقاله‌اش را فرستاده بود که سفیر روسیه در الجزایر خواند که به دنبال تولید 100 میلیون تن LNG است و این اتفاق می‌افتد
.
آقای مهندس انرژی چقدر می‌تواند روی معادلات جهانی اثر داشته باشد؟

منحنی رشد مصرف انرژی در سال‌های 2000 تا 2008 نشان می‌دهد طی این مدت مصرف گاز 3‌/‌2 درصد رشد داشته است.

در این مدت مصرف نفت، سالانه 9‌/‌1 درصد رشد داشته است. سالی 4‌/‌1 درصد زغال سنگ و سالی یک درصد انرژی هسته‌ای و 4‌/‌1 درصد سایر انواع انرژی و 6‌/‌5 LNG این یعنی چی؟ این منحنی آژانس بین‌المللی انرژی IEA است.

خوب این یعنی دنیا به سمت مصرف LNG می‌رود که جایگزین شود چرا باید مصرف این‌گونه باشد.

اگر بخواهیم چشم‌هایمان را روی واقعیت  ببندیم خوب بسته‌ایم. کسی نمی‌تواند بگوید چرا؟ ولی اگر می‌خواهیم چشم‌هایمان باز شود واقعیت‌ها این است.

درآمدی که ما می‌توانیم از LNG نصیب کشور کنیم، چقدر برآورد می‌شود؟

من چندین بار این را تکرار کرده‌ام بازمی‌گویم. به ازای هر 10 میلیون تن می‌توان 5‌/‌7 میلیون دلار درآمد عاید کشور کرد.

یعنی به اندازه چند فاز پارس جنوبی است؟

اگر گاز را به صورت خط لوله بفروشیم قیمت را می‌توانیم بگوییم. اما بحث سرمایه‌گذاری روی خط لوله است، اما اگر منظورتان فروش گاز در پارس جنوبی در منطقه عسلویه است به اندازه 4 فاز است، ولی اگر منظورتان این است که این گاز برود در خط لوله در سوئیس آنجا قیمتش فرق نمی‌کند.

قیمت هر تن LNG 5‌/‌7 میلیارد و 8 فاز آن می‌شود. 60 میلیارد دلار با قیمت نفت 80 دلاری. قیمت نفت 80 دلاری را بخواهیم مبنا کنیم ما به ازای آن چیزی در حدود 200 میلیون دلار در سال درآمد نصیب کشور می‌شود.

قیمت LNG هم بر مبنای قیمت نفت محاسبه می‌شود؟

خیر. بر مبنای فرمول‌های خاصی محاسبه می‌گردد. ولی اگر نفت 80 دلار باشد در روز 160 میلیون دلار فروش نفت را خواهیم داشت.

قیمت LNG هم مانند قیمت نفت روزانه تعیین می‌شود؟

در برخی قراردادها قیمت ماهانه تعیین می‌شود. در قراردادهایی قیمت متوسط ماه مشابه سال گذشته تعیین می‌شود.

آقای مهندس بدین صورت ما در سال 90 طبق این پروژه این کشتی LNG را خواهیم داشت.

ان‌شاءالله اگر پول باشد، زیرا همه مسائل مربوط به این پول می‌شود.

در حال حاضر نیاز به خرید خارجی هم در این پروژه وجود دارد؟

ما خرید خارجی داریم انجام می‌دهیم. ما تا حالا هیچ کاری نشده که انجام نداده باشیم.

آیا پیش آمده که مذاکره‌ای با کشورهای دیگر داشته باشید تا در این پروژه سرمایه‌گذاری کنند؟

ما با هندوستان با همراهی شرکت نفت مذاکره کرده‌ایم، طرف مقابل هم اعلام آمادگی جهت سرمایه‌گذاری کرده است. صبر کردیم تا چه می‌شود.

موضوع انتزاع شرکت ملی صادرات شرکت گاز چه تاثیری بر کار شما در LNG داشته است.

ظاهرا ما باید زیر نظر شرکت نفت برویم. اما تا حالا کسی به ما نگفته است باید چه کاری انجام بدهیم.

آیا این تغییرات تاثیر منفی در پروژه LNG دارد؟

امیدوارم که این‌گونه نشود. زیرا نزدیک شدن به منبع اصلی بهتر خواهد بود، اما به چه صورت باشد هنوز معلوم نیست.

مناسبات شما در این صورت بهتر می‌شود یا آن موقع که با صادرات گاز بودید؟

این برمی‌گردد به مدیر مربوطه. وقتی با کسی که کار بلد ‌باشد راحت می‌توانیم کار کنیم. اما در غیر این صورت نه. باید ببینید چه کسی با ما همکاری خواهد کرد، نه این که ما به کجا وصل می‌شویم. یعنی افرادی که در آن چارت‌های سازمانی هستند مهم است. باید اجازه بدهید ببینیم اعضای هیات مدیره ما چه کسانی می‌شوند.

در زمینه خرید تکنولوژی LNG که مشکلی ندارید؟

خیر. زیرا قرارداد آن مربوط به قبل است و مشمول تحریم نخواهد شد و خوشبختانه از قبل انجام شده است.

زیبا اسماعیلی