دوچرخه، اختراعی بی‌نام و نشان

اگرچه در یک تابلوی نقاشی بسیار قدیمی از آثار لئوناردو داوینچی که در سال 1492 به تصویر کشیده شده بود، طرح اولیه‌ای از یک دوچرخه به چشم می‌خورد، اما پس از مدتی معلوم شد این نقاشی یک اثر جعلی منسوب به داوینچی بوده که در دهه 1960 میلادی تغییراتی در آن ایجاد شده است. اما نخستین دوچرخه‌ای که شواهدی قابل قبول درباره ویژگی‌های ظاهری و تاریخ ساخت آن وجود دارد، دوچرخه‌ای است که سال 1817 میلادی توسط یک مخترع آلمانی به نام بارون کارل طراحی و ساخته شده بود. این دوچرخه از جنس چوب ساخته شده بود و فرد دوچرخه‌سوار با کشیدن پاهایش روی سطح زمین آن را به سمت جلو به حرکت درمی‌آورد. اگرچه بارون کارل این اختراع را به نام خودش ثبت کرده بود، اما پس از گذشت مدت زمان کوتاهی نمونه‌های مشابه این دوچرخه در کشورهای انگلیس، استرالیا، ایتالیا و ایالات متحده آمریکا تولید شد. در سال 1818 میلادی دنیس جانسون مدل پیشرفته‌تری از دوچرخه‌ای که طراحی شده بود را به نام خودش به ثبت رساند و پس از گذشت یک سال 300 دوچرخه به بازار عرضه کرد که با استقبال چشمگیری از سوی مردم مواجه شد. از آنجا که راندن این دوچرخه‌ها فقط در مسیرهای مسطح امکان داشت و از نظر ایمنی با نگرانی‌هایی همراه بود، پس از گذشت 6 ماه تولید این دوچرخه‌ها متوقف شد. اگرچه باید پذیرفت که این تلاش‌های زودگذر در زمینه طراحی و تولید دوچرخه نمی‌تواند نقش بسیار مهمی در تولید و گسترش کاربرد دوچرخه‌های امروزی داشته باشد، اما حقیقت این است که این دو مخترع از نخستین افرادی بودند که توانستند وسیله جدیدی را طراحی کنند که حتی هنگام حرکت نیز می‌توانست در حالت تعادل باقی بماند. واژه دوچرخه اولین بار در سال 1869 به عنوان نام اصلی وسایل نقلیه‌ای که برای به حرکت درآوردن آنها تنها از دوچرخ استفاده می‌شد، انتخاب شد. نخستین دوچرخه‌هایی که نیروی لازم برای به حرکت درآوردن آن از طریق پدال‌هایی که روی چرخ جلویی آن نصب شده بود، تامین می‌شد در اوایل دهه 1860 میلادی طراحی و ساخته شد. اما این که چه‌کسی برای نخستین بار ایده استفاده از پدال برای به حرکت درآوردن دوچرخه را مطرح کرد، موضوعی است که هیچ گاه شواهدی درباره آن یافت نشد. ادامه تلاش‌ها در این زمینه سرانجام پس از گذشت 40 سال به اختراع اتومبیل انجامید.

مریم وکیلی