تبدیل یک‌دهم ایران به منطقه حفاظت‌شده

البته اگر هر کدام از این وعده‌ها محقق شود، اتفاق خوبی در محیط‌زیست ایران که می‌گویند جزو 6 کشور مخرب طبیعت است، خواهد افتاد؛ اما اظهارات رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست و سوالاتی که کمتر خبرنگاری پاسخ روشن و به دور از خوش‌بینی از آن گرفت، سبب شد تا جلسه مطبوعاتی دیروز نیز بیشتر جنبه شعاری پیدا کند.

روز گذشته الگوبرداری ایران از عملکرد مسوولان محیط‌زیست روسیه بوضوح جلب توجه می‌کرد؛ آنجا که محمدی‌زاده پس از ابراز خوشوقتی از وضعیت سلامت پلنگ های ایرانی مستقر در روسیه از تلاش ایران، قطر و روسیه برای پرورش در اسارت پرندگان شکاری در فارس، بوشهر، خوزستان و سیستان و بلوچستان سخن به میان آورد و اعلام کرد برای بارور کردن ابرها در نقاطی که نیاز به باران هست و حفاظت از درختان در نقاطی که تگرگ می‌بارد، با روسیه توافق کرده است.

محمدی‌زاده دیروز با این جملات، ایران و روسیه را در حوزه محیط‌زیست همدوش هم ترسیم کرد و با اشاره به نشت نفت در خلیج مکزیک و انتقاد از «بی‌خردی و بی‌لیاقتی دولت آمریکا» و «ناتوانی ابرقدرت پوشالی» یک بار دیگر ایران را مخالف سرسخت آمریکا معرفی کرد.

محمدی‌زاده دیروز نگران وضعیت زیست‌محیطی خلیج مکزیک بود؛ اما وقتی خبرنگاری تاکید کرد که وضعیت آب‌های خلیج‌فارس و خزر به خاطر ورود پساب‌های صنعتی و نفتی چندان بهتر از خلیج‌ مکزیک نیست، وجود چالش‌های زیست‌محیطی در ایران را -هرچند در لفافه- تایید کرد.

او گفت: ما در خلیج‌فارس و خزر با چند چالش روبه‌رو هستیم که یکی از آنها به تاسیساتی برمی‌گردد که از قبل وجود داشته و حالا به یک تهدید تبدیل شده است. چالش دوم به طرح‌های جدید برمی‌گردد؛ هرچند ما اجازه نمی‌دهیم هیچ طرح جدیدی بدون مطالعه در حوزه خلیج‌فارس اجرا شود. این در حالی است که چالش سوم ما به تغییرات اکوسیستم برمی‌گردد؛ اما به هر حال ما در این 3 بخش حساسیت داریم و ناکارآمدی‌ها را متوقف می‌کنیم.

محمدی‌زاده که با بیان این جملات، خوش‌بینی خود از وضع موجود را به خبرنگاران القا می‌کرد، در مورد آلودگی دریای خزر به جیوه و هشدارها نسبت به آلودگی ماهیان نیز پاسخ جالبی داد. او گفت: در این که فلزات سنگین وارد دریا می‌شود تردیدی نیست. در مطالعه‌ای که روی ورودی آب رودخانه در مصب دریا انجام شده میزان جیوه بالا بوده؛ اما وقتی این میزان جیوه وارد دریا می‌شود نسبت به حجم آب دریا در حد مجاز قرار دارد.

اما شاید یکی از جالب‌ترین پاسخ‌های رئیس سازمان حفاظت محیط زیست به سوال خبرنگار «جام‌جم» بود که پرسید: «سرانجام طرح کاهش آلودگی هوای تهران به سبک کره‌جنوبی چه شد؟» و او پاسخ داد: قرار بود همین روزها هیات کره‌ای به تهران بیاید اما به دلیل برگزاری انتخابات در این کشور هنوز نیامده‌اند. البته ما از طریق مراجع دیپلماتیک پیگیر مساله هستیم؛ ولی هنوز اطلاعاتی به دست ما نرسیده است.

محمدی‌زاده دیروز در شرایطی این جملات را ادا کرد که 2 ماه پیش نسبت به اجرای این طرح مشترک بسیار امیدوار بود و حالا با تاخیر در اجرای طرح‌های این‌چنینی وضع به جایی رسیده که مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران از احتمال افزایش آلودگی هوای پایتخت تا 2 ماه آینده خبر می‌دهد.

اما شاید بحث‌برانگیزترین موضوعی که در جلسه روز گذشته مطرح شد تبدیل 10 درصد از اراضی کشور به منطقه حفاظت شده باشد؛ موضوعی که محمدی‌زاده انتقاد صریح خبرنگاران را برنتافت و با حفظ خونسردی به آنان طعنه زد. موضوع این است که به گفته رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست تا قبل از دولت نهم 7‌/‌6 درصد از اراضی کشور منطقه حفاظت شده بوده است و حالا سازمان می‌خواهد این رقم را به استاندارد جهانی نزدیک کند و 7‌/‌6 درصد را به 10 درصد برساند؛ ولی اصحاب رسانه و کارشناسان می‌گویند با تجهیزات اندک و ناقص امروز نمی‌شود از این مناطق بخوبی حفاظت کرد. هرچند که محمدی‌زاده اعتقاد دیگری دارد: ما روی مناطق تحت حفاظت مطالعه دقیق انجام می‌دهیم و بخشی از مناطق را که ارزش حفاظتی ندارند از فهرست خارج می‌کنیم و بخش‌های دارای ارزش را اضافه می‌کنیم.

وی می‌افزاید: من البته نارسایی‌ها را قبول دارم؛ اما این که می‌گویید شما چند ماشین قراضه برای گشتزنی دارید، قبول ندارم. ما نوسازی ناوگان را بخوبی انجام داده‌ایم و وضعمان از لحاظ تعداد خودرو خوب است. قرار است منابع انسانی مورد نظرمان را نیز از نیروهای مازاد وزارت جهاد و دفاع تامین کنیم، بخشی از امور حفاظت را هم به بیرون واگذار می‌کنیم پس می‌بینید که برای افزایش مناطق حفاظت شده مشکلی نداریم.

مریم خباز / گروه جامعه