آینده مبهم نرخ ارز برای صادرکنندگان

به گفته برخی کارشناسان جایگزینی یورو به جای دلار به نفع اقتصاد کشور نبوده است چرا که بیش از 80 درصد معاملات نفتی اوپک دلاری است و از آنجایی که ایران ناگزیر به فروش نفت به دلار است، بنابراین کشورمان پس از سررسید شدن زمان 45روزه برای دریافت دلارهای نفتی باید آن را تبدیل به یورو کند، همچنین در صادرات غیرنفتی در تجارت با کشورهای خاور دور مانند چین، استرالیا، تایلند، ژاپن و حتی پاکستان و هند به سختی می‌توان با یورو معامله کرد چرا که تمامی‌مبادلات آنان با دلار است ضمن آن که یورو نوسان شدیدتری نسبت به دلار دارد بنابراین اگر یورو از تاریخ تبدیل تا تاریخ مصرف تقویت شود به نفع ایران خواهد بود و چنانچه دلار گران شود ایران متضرر می‌شود.

اکنون در شرایطی قرار گرفته‌ایم که دلار در مقابل یورو در حال تقویت شدن است و باید دید در چنین شرایطی چه مکانیزم حمایتی باید از سوی دولت اعمال شود. بحث هجینگ ارزی که هم اکنون برای پوشش نوسانات نرخ ارز در بانک مرکزی در حال نهایی شدن است به گفته مسوولان بازرگانی می‌تواند تا حدودی راهگشا باشد.

محمدحسن شمس‌فرد، رئیس اتحادیه صادرکنندگان خشکبار با اشاره به کاهش ارزش یورو و تاثیرات آن بر صادرات به «جام‌جم» می‌گوید: در حال حاضر معاملات با یورو صورت می‌گیرد و دلاری در کار نیست، برای این‌که از طرفی سهم یورو در سبد ارزی ما افزایش یافته است و از طرف دیگر با شرایط بوجود آمده اروپاییان هیچ دلاری را نمی‌توانند به نام ایران وصول کنند.وی می‌افزاید: صادر کننده هنگامی که کالایی را می‌فروشد 4 تا 5 ماه طول می‌کشد تا پولش را وصول کند و با توجه به نوسانات نرخ ارز نمی‌داند که در ماه‌های آینده چه چیزی در انتظارش است لذا ضروری است بانک مرکزی در این زمینه وارد عمل شده و ارز صادرکننده را به صورت سلف خریداری کند تا ریسک او کاهش یابد.

شمس فرد با اشاره به این‌که صادرکنندگان برای ورود ارزشان به کشور مشکل دارند، گفت: ورود ارز به کشورمان از طریق واردکنندگان کالا به ایران صورت می‌گیرد. در واقع افرادی که می‌خواهند کالایی را وارد کشور کنند از
صادر کننده کالا ارز تهیه کرده و به کارخانه‌ای که سفارش کالا داده‌اند ارسال می‌کنند.

رئیس اتحادیه صادرکنندگان خشکبار در پاسخ به این سوال که دولت در چنین شرایطی باید چه راهکاری را در پیش گیرد، می‌گوید: در حال حاضر نرخ دلار در کشور پایین است در حالی که قیمت واقعی آن حدود 2 هزار تومان است و بر این باورم که نرخ ارز در کشورمان مثل سایر کشورها باید واقعی باشد و مبادلات با دلار نیز می‌تواند از مشکلات مبادلات بکاهد. اگر دولت نمی‌خواهد نرخ را تغییر دهد حداقل تشویق‌های صادراتی در نظر گرفته شود یا ارز صادراتی را با قیمت واقعی ارز محاسبه کنند.

علی موحد، رئیس اتحادیه تولید کنندگان و صادرکنندگان مواد اولیه محصولات و مواد اولیه بیسکوئیت، شیرینی و شکلات به نوسانات بوجود آمده هم با نگاه مثبت و هم منفی می‌نگرد. وی به «جام‌جم» می‌گوید: حال که سهم یورو در سبد ارزی کشور افزایش یافته و صادرات و واردات ما با این ارز صورت می‌گیرد طبیعی است که کاهش ارزش یورو نسبت به دلار باعث می‌شود آن دسته از تولیدات ما که مبتنی بر واردات مواد اولیه است به نفعشان باشد و شاید برای کشور ما که واردات بالایی داریم یک فرصت باشد اما در معاملات دیگری که با کشورهای غیر حوزه یورو داریم در مبادله با ارز مورد تقاضای آنها که عمدتا دلار است متضرر خواهیم شد.

وی می‌افزاید: مسوولان پولی و بانکی کشور باید فکری برای این وضعیت کنند چون با توجه به سهم بالای یورو در ذخایر و شرایط موجود، ارزش ذخایر کشور کاهش می‌یابد.

موحد در رابطه با سیاست‌های کنترلی نرخ ارز در کشور می‌گوید: دولت در حال حاضر با کنترل‌هایی که صورت می‌دهد نرخ ارز را در سطح مشخصی نگه می‌دارد که عملا به ضرر تولیدکننده و صادرکننده داخلی است.

وی درباره تسهیلات ارزی اخذ شده، می‌گوید: تولیدکنندگان تمایلی به استفاده از تسهیلاتی که به صورت ارزی به آنها داده می‌شود ندارند چون با توجه به نوسانات نرخ ارز از گرفتن آن ترس دارند. در حال حاضر تولیدکنندگانی که سال‌های گذشته تسهیلات ارزی را با نرخ 400 تومان دریافت کردند حال باید بازپرداخت آن را با نرخ‌های کنونی برگردانند آنهم با نرخ بهره‌های بالا در نتیجه گرایش برای استفاده از این ارز‌ها پایین است.

فرهاد نوری، رئیس گروه بانک و بیمه سازمان توسعه تجارت نیز به «جام‌جم» می‌گوید: در مورد هجینگ تبدیل ارز به ریال به منظور پوشش ریسک نوسانات نرخ ارز در حال حاضر بانک مرکزی به نتایج مطلوبی دست یافته و با استعلام فقهی که صورت گرفته فقها نظر مثبتی داشته‌اند. وی افزود: در حال حاضر ابزارهای این کار طراحی شده و تنها باید تبدیل به قوانین شود که پیش‌بینی می‌شود ظرف 2 ماه آینده ابلاغ شود.

وی در پاسخ به این سوال که تسهیلات ارزی در مقابل نوسانات چگونه پوشش داده خواهد شد، گفت: صادرکنندگان با تسهیلات ارزی که دریافت می‌کنند می‌توانند ارز مورد نیاز خود را به قیمت همان روز از شبکه بانکی برای ماه‌های آینده پیش خرید کنند تا اگر در ماه‌های آینده افزایش پیدا کرد متضرر نشوند.

علی محمد شریفی، عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی ایران نیز با اشاره به بالا بودن هزینه‌های تولید در کشور می‌گوید: از حدود 15 سال پیش واردات ما به نسبت صادرات افزایش یافته و تولید برخی کالاها با رکود مواجه شده است که ریشه آن به افزایش هزینه‌های تولید باز می‌گردد و قدرت ما را در بازار کاهش داده است که می‌بایست با بهبود فضای کسب و کار، شفاف سازی و کاهش تورم مشکلات موجود را رفع کنیم.وی در گفتگو با «جام‌جم» می‌افزاید: غیر واقعی بودن نرخ دلار به ضرر صادر کننده است البته هر چند با افزایش نرخ دلار ممکن است آن دسته از تولیداتی که وابسته به واردات مواد اولیه هستند با افزایش هزینه مواجه شوند اما با فراهم کردن امکانات لازم و فضای کسب و کار می‌توان تولیدات داخلی را رقابتی کرد.وی تصریح می‌کند: اگر دولت نمی‌تواند نرخ دلار را در داخل واقعی کند حداقل ارز صادراتی را به نرخ روز حساب کنند. در مجموع، در شرایط کنونی که ساختار اقتصادی کشور بیمار است و فضای کسب و کار تا رقابتی شدن باید راه طولانی را طی کند می‌توان با اتخاذ راه‌های حمایتی مناسب از جمله هجینگ ارزی تا حدودی اطمینان را در دل صادرکنندگان ایجاد کرد و امید می‌رود که مقررات آن با توجه به نوسانات نرخ ارز که در بازارهای جهانی شاهد آن هستیم هر چه زودتر ابلاغ شود اما یادمان نرود که در کنار راهکارهای اینچنینی بستر لازم برای حمایت همه جانبه از تولید و صادرات را نیز بایستی فراهم کنیم.