گلایه مردم از افزایش اسکناس تقلبی

به گزارش خبرنگار ما، علاوه بر انتشار گزارش‌های رسانه‌ای، تماس‌های مردمی متعددی با «جام‌جم» برقرار شده که حکایت از افزایش شمار اسکناس‌های تقلبی در گردش دارد. براساس این تماس‌ها، شهروندان از تحویل گرفتن اسکناس‌های تقلبی از شعب بانک‌ها گلایه و اظهار می‌کنند که در برخی موارد خودپردازهای بانکی اسکناس‌های تقلبی به آنان تحویل داده یا در میان بسته‌های باندرول شده اسکناس که از شعب بانک‌ها تحویل گرفته‌اند، چندین برگ اسکناس تقلبی یافت شده است.

مساله دیگر مورد گلایه، افزایش رواج اسکناس‌های تقلبی در گردش پولی کشور و رسیدن آن به دست شهروندان است. به عنوان مثال هنگام پس گرفتن باقیمانده پول یا تحویل پول نقد از دست شهروندان گاهی مشاهده شده که چند برگ اسکناس تقلبی به طور خواسته یا ناخواسته تحویل شده است. این در حالی است که طبق عرف و قانون بانک‌ها یا هر مرجع دیگری از تحویل گرفتن اسکناس تقلبی یا تعویض آن معذور است. این مساله در حالت عادی یعنی هنگامی که شخص اسکناس تقلبی را از گردش پول خارج از بانک به دست آورده باشد، توجیه‌پذیرتر است اما اگر اشخاص اسکناس تقلبی را از دستگاه‌های خودپرداز یا شعب بانک‌ها دریافت کنند و بعد بانک‌ها زیر بار تعویض یا پذیرش آن نروند، چنین توجیهی پذیرفته نیست.

مساله قابل تاسف درباره اسکناس‌های تقلبی آن است که بانک‌ها در برخورد با این پدیده هیچ‌گونه مسوولیتی را نمی‌پذیرند و بجز ارجاع دادن اشخاص به نیروی انتظامی یا دادگاه، چاره‌اندیشی دیگری نمی‌کنند. به گفته شهروندان، بارها مشاهده شده که پس از دریافت اسکناس از خودپرداز و مشاهده اسکناس تقلبی در آن، بلافاصله برای تحویل اسکناس به درون شعبه مراجعه شده اما شعبه حاضر به تعویض اسکناس نشده و تنها اسکناس را به مشتری بازگردانده است.

استدلال شعبه نیز این است که بانک‌ها هیچ دستورالعملی را برای تعویض، پذیرش یا نحوه برخورد با اسکناس تقلبی ندارند و لذا 2 راه باقی می‌ماند: نخست آن که اسکناس را دریافت و سوراخ کنند و البته روشن است در قبال آن اسکناس سالم به مشتری تحویل داده نخواهد شد و راه دوم آن است که اسکناس را عینا به مشتری بازگردانند تا خود فکری برای آن بکند. در این صورت روشن است که برخی اشخاص برای جلوگیری از ضرر شخصی، اسکناس را معدوم نمی‌کنند، بلکه احتمالا به نحو دیگری آن را به جریان می‌اندازند و این‌چنین است که شمار اسکناس‌های تقلبی در گردش کشور چندان کاهش نمی‌یابد.طهماسب مظاهری، رئیس کل سابق بانک مرکزی به خبرنگار ما می‌گوید: براساس آخرین آمار، هم‌اکنون حدود 700 میلیارد برگ اسکناس در کشور در حال گردش است که بانک مرکزی سالانه بین 600 تا 700 میلیون برگ از آن را امحا می‌کند.

وی افزود: با این حال هیچ‌کس نمی‌داند مقدار اسکناس‌های تقلبی در گردش چقدر است، چرا که تخمین آن به طور دقیق غیرممکن است، مانند آمار قاچاق کالا. هرگونه آماری هم که در این زمینه ارائه می‌شود، بیشتر برآوردی است.

وی اظهار کرد: اما در برخورد با پدیده اسکناس تقلبی، بانک یکی از عوامل گردش پول در سراسر کشور است و نمی‌تواند ضرر ناشی از پذیرش اسکناس‌های تقلبی در چرخه را بپذیرد. اما اگر این اسکناس‌ها از خود بانک بیرون آمده باشد، باید تذکر داد که کارمندان صندوق هنگام پذیرش یا شمارش اسکناس‌ها یا قرار دادن آن در خودپردازها دقت بیشتری بکنند.

همچنین حمید پورمحمدی، قائم‌مقام بانک مرکزی در گفتگوی کوتاهی با خبرنگار ما درباره مشاهده شدن نمونه‌هایی از تحویل اسکناس تقلبی توسط خودپردازها به مردم گفت: بعید است چنین چیزی اتفاق افتاده باشد و مقدار آن هم زیاد نیست. حالا ممکن است در میان دسته‌ای از اسکناس‌ها چند برگ اسکناس تقلبی موجود باشد، اما این به معنای فراگیر بودن این مساله نیست، لذا باید به مسوولان امر تذکر داد که بیشتر دراین‌باره دقت کنند.

حقوق مردم

با این وجود، فقدان هر گونه دستورالعملی درباره نحوه رفتار با اسکناس‌های تقلبی در گردش به ضایع شدن حقوق مردم منجر می‌شود، چرا که بانک‌ها بویژه در زمینه اسکناس‌هایی که ناخواسته تحویل مردم می‌دهند، مسوولیتی را نمی‌پذیرند.

به نظر می‌رسد اکنون که شمار این اسکناس‌ها و تعداد مشاهدات آن در کشور افزایش یافته، بانک مرکزی باید سکوت خود را در این زمینه شکسته، از کلی‌گویی دست بردارد و تدابیر قاطعی را در درون سیستم بانکی برای جلوگیری از ضایع شدن حقوق مردم به کار بندد، چرا که در هر حال مردم نباید و نمی‌توانند تاوان وجود اسکناس‌های تقلبی را با وجود مشکلات عدیده اقتصادی که دارند، پس دهند.