دکتر حجت الله غنیمی فرد در گفتگو با جام جم

نوسان قیمت نفت به دلیل کاهش رشداقتصاد جهانی است

کد خبر: ۲۸۳۷

واقعه 11 سپتامبر و پس از آن حمله امریکا به افغانستان اوضاع اقتصاد جهان بویژه بازار نفت را بشدت تحت تاثیر قرار داد؛ به طوری که طی این روزها به طور مرتب اخبار مختلفی مبنی بر تلاش اوپک برای جلوگیری از سقوط قیمت نفت می شنویم. ارزیابی شما از وضعیت قیمت نفت در اوپک و بازار جهانی چیست و به نظر شما بازار جهانی نفت به چه سمت و سویی در حرکت است؛بازار نفت طی دو ماه گذشته وضعیت خاصی پیدا کرده و نوسانات قیمت نفت نشاندهنده کاهش های بسیار زیاد بوده است اگرچه در برخی موارد شاهد افزایش قیمت بوده ایم ، ولی حداقل در دو هفته گذشته بازار تلاطم بسیار زیادی داشت این تلاطم به گونه ای بوده است که یک روز پس از اجلاس اوپک ، بازار با کمترین قیمت خودش ، حداقل در طول یک سال گذشته روبه رو شده است تلاطم بازار نفت نه تنها در دو ماه گذشته ، بلکه طی دو هفته گذشته با عوامل بلندمدتی که در بازار قبل از آن وجود داشت ارتباط مستقیم داشته است البته برخی عوامل هم به بازار نفت ارتباطی ندارد که در قیمتها اثر گذاشته است در دو هفته گذشته قیمت نفت به چند دلیل در یک مقطع افزایش پیدا کرد یکی از دلایل این بود که بازار با کاهش نرخ بهره امریکا مواجه شد همراه با آن ، انگلیس و اتحادیه اروپا نیز اعلام کردند که نرخ بهره را در این دوره از رکوداقتصادی ، کاهش می دهند معمولا کاهش نرخ بهره ، دلیل اصلی سوق دادن پولهایی که در بانکها سپرده گذاری می شود، به سمت بازارهای سهام است تا به این ترتیب تولید را در کشورهای خود افزایش دهند و در نتیجه منجر به افزایش رشد اقتصادی شود.در بیشتر موارد با کاهش نرخ بهره ، پولی که باید از بانکها خارج شود، در فاصله بسیار کوتاهی در برخی از بازارهای دیگر که بتواند سود سریع و آنی داشته باشد، وارد می شود در همین زمینه می بینیم که آمدن پولها به سمت بازار بورس نفت ، باعث افزایش معاملات می شود و این افزایش معاملات ، نرخ هر بشکه نفت را بسرعت افزایش داده است ، ولی باید توجه داشت که این ارتباط همیشه اینگونه نیست در عین حال طی این دوره افزایش قیمت نفت دلیل دیگری نیز داشت و آن این که در بازار این آگاهی وجود داشت که اوپک قرار است در اجلاسی که اواخر دو هفته قبل برگزار کرد، تصمیم به کاهش تولید بگیرد و می دانستند که برخی از کشورهای اصلی اوپک رسما اعلام کرده اند و علاقه مندند که کاهشی معادل یک و نیم میلیون بشکه در روز داشته باشنداین دو عامل ، عوامل اصلی ای بودند که بازار را تحت تاثیر قرار دادند ولی بلافاصله پس از این افزایش ، قیمت نفت کاهش پیدا کرد مثلا قیمت نفت برنت به 54/16 دلار در هر بشکه رسید یعنی کاهشی معادل 6/18 دلار در هر بشکه در طی یک روز که کاهش زیادی بوده این نکته نشان می داد که بازار در ابتدا توقع نداشت اوپک برای تصمیم خود، فاصله ای یک ماه و نیمه در نظر بگیرد چون متوقع بود اوپک برای دهم آذرماه به بعد کاهش خود را شروع کند همچنین بازاراین انتظار را نداشت که اوپک برای تصمیم خود شرط همراهی کشورهای غیراوپک را برای کاهش 500 هزار بشکه ای در روز بگذارد نکته دیگری که در کاهش قیمت نفت موثر بود، این بود، که ظاهرا اگر کشورهای غیراوپک همراهی می کردند، بازار می توانست روند صعودی خود را حفظ کند، اما متاسفانه این طور نشد و کشورهای تولید کننده غیراوپک عکس العمل سریع و مثبتی نشان ندادند اگرچه مکزیک کاهش صد هزار بشکه در روز را عنوان کرد و موثر هم بود، ولی حتی از این کشور هم بیشتر از100 هزار بشکه توقع می رفت عمان 25 هزار بشکه کاهش را اعلام کرد که موثر نبود و روسیه هم 30 هزار بشکه. اعلام روسیه نه تنها اثر مثبت نداشت ، بلکه اثر کاهشی بیشتری را می توانست ایجاد کند؛ به این معنی که یکی از کشورهای بزرگ غیراوپک به نام روسیه که انتظار می رفت حداقل 200 هزار بشکه در روز کاهش دهد، با اعلام 30 هزار بشکه ، به طور مستقیم تایید کرد که از اول سال میلادی کاهش عرضه نخواهد داشت ؛ به همین علت بازار عکس العمل مثبتی نشان نداد البته این عکس العمل مصادف بود با پانزدهمین روز ماه نوامبر که معمولا در پایان و میانه هر ماه میلادی ، معاملات بازار بورس نفت به گونه ای زیاد است که کسانی که در بورس هستند، اگر تعداد زیادی قرارداد در اختیار داشته باشند که باید بفروشند، در نتیجه عرضه نفت کاغذی قیمت پایین می آید اگر تعداد را باید بخرند، قیمت نفت خام در بازار بورس بالا می رود و بخشی از کاهش قیمت در آن روز مربوط به معاملات بورس بود و به معاملات نفت خام واقعی که مورد مبادله قرار می گیرد، مربوط نبود ولی این نوسانات دلایلی بلند مدت هم داشته است ، از جمله کاهش رشد اقتصاد جهانی که در یکساله گذشته امری مستمر بوده است و در سال جاری میلادی ، بویژه در دو ماه گذشته تشدید شده و روند تقاضای نفت را کم کرده است و در نتیجه در بازار، اضافه عرضه موجب فشار بر قیمت شده است . بعداز کاهشی که در24 آبان شاهد آن بودیم ، قیمت ها مجددا افزایش پیدا کرد. این افزایش دوباره موجب رفع برخی از نگرانی ها شد اصطلاحا عامل روانی کاهش قیمت رفع و قیمت ، توانست مقداری از خود را اصلاح کند یکی از مواردی که مشخص شد، این بود که اوپک نه تنها تصمیم خود را اعلام کرده ، بلکه به صورت جدی در پی آن است که با کشورهای غیر اوپک مذاکره کرده و بتواند آنها را قانع کند، همکاری کنند و نیز مشخص شد که برخی از کشورهای غیر اوپک آماده اند این همکاری را به شرط این که نتیجه مثبت داشته باشد، انجام دهند حتی برخی از مقامات کشورهایی چون روسیه اعلام کردند که این مقدار کاهش به نظر نمی رسد بازار را به لحاظ قیمت تحت تاثیر قرار دهد و با توجه این که حتی روسیه هم نیازمند ارز بیشتری از فروش و درآمد نفتی است ، در نتیجه باید مراقب باشد که وضعیت بدتر از این نشود اینها نشانه هایی بود که در بازار با عکس العمل مثبت روبه رو شد و نگرانی در مورد روند نزولی قیمت نفت را برای چند روز اصلاح کرد علاوه بر این ، عامل روانی دیگر در بازار، این بود که مقامات سیاسی امریکا اعلام کردند تهدیدات خود را علیه عراق متوقف نمی کنند و حمله به عراق را در برنامه خود قرار داده اند از آنجا که عراق یکی از تولیدکنندگان و صادرکنندگان نفت است ، اگر با توقف و یا کاهش تولید روبه رو شود، می تواند بازار را تحت تاثیر قرار دهد و لذا قیمت به این دلیل کمی افزایش یافت به جز مواردی که قبلا گفته شد به نظر می آید یکی از عوامل اصلی پایین بودن قیمت نفت، ادامه فعالیتهای نظامی امریکا در افغانستان است و تا زمانی که این عملیات ادامه دارد بنظر نمی رسد قیمت نفت روند صعودی مناسبی را طی کند عامل دیگری که در بازار نفت تاثیر دارد رشد اقتصادی پایین دنیا است رشد اقتصادی پایین دنیا می تواند حتی با قیمت های پایین نفت کاهش بیشتری پیدا کند زیرا صنعت نفت و صنایع وابسته به آن را با رکود مواجه می سازد و در نتیجه رشد پیش بینی شده اقتصاد جهانی را در سال آینده که بیشتر از سال جاری خواهد بود را نیز به خطر می اندازد؛ لذا امیدواریم این کاهش قیمت نفت را با همکاری اوپک به سمتی ببریم که روند نزولی اش متوقف شود و با کم کردن عرضه در بازار، بتوانیم نه تنها بازار نفت را از خطر وارد شدن به دوره رکود حداقل یکساله نجات دهیم ، بلکه بتوانیم با یک قیمت مناسب ، کاهش رشد اقتصاد جهانی را برطرف کنیم و رشد را ارتقا دهیم