مامورنماها را ناکام بگذارید

 مردی 38 ساله به نام حسین که توسط ماموران کلانتری 128 تهران نو بازداشت شد و پرونده‌اش اکنون در شعبه 12 دادسرای ناحیه 4 تهران در جریان است می‌گوید: من به عنوان بازرس اداره بهداشت به اغذیه‌فروشی‌‌ها می‌رفتم و با این بهانه که آنفلوآنزای خوکی در کشور شایع و از آنها نیز در این خصوص شکایت شده است، ادعا می‌کردم موظف به پلمب مغازه هستم، اما می‌توانم در ازای دریافت مبلغی پول از این وظیفه‌ام صرف‌نظر کنم. این مرد قبل از این که جعل عنوان مامور بهداشت را به ابزاری برای انجام جرم تبدیل کند، در نقش‌های دیگری نیز ظاهر شده بود. او توضیح می‌دهد: از صاحبکار سابقم با دادن وعده دریافت وام 6 میلیون تومانی کلاهبرداری کردم. من به او گفته بودم در یک سازمان دولتی سمت بالایی دارم و براحتی می‌توانم مشکلات اداری را حل کنم . در یک مورد هم با معرفی خودم به عنوان کارخانه‌دار از دختری خواستگاری و به بهانه‌های مختلف از او پول دریافت و سپس فرار کردم.

به اعتقاد سرهنگ عبدالله قاسمی رئیس اداره اجتماعی پلیس آگاهی ناجا اگر شهروندان از افرادی که خود را مامور هر سازمان یا نهادی معرفی و خواسته‌ای را مطرح می‌کنند کارت شناسایی معتبر بخواهند، بسیاری از این جرایم رخ نخواهد داد. او همچنین می‌گوید: پیشنهاد رشوه یا حل مشکلات با دریافت پول کاملا مشکوک است و انجام دادن چنین کارهایی غیرقانونی است. بنابراین مردم در مواجهه با افرادی که چنین خواسته‌هایی را مطرح می‌کنند باید هوشیار باشند و موارد مشکوک را سریع به پلیس اطلاع بدهند.

توصیه این مقام انتظامی همان کاری است که یک اغذیه‌فروش انجام داد و نه‌تنها خودش از گزند مرد کلاهبردار در امان ماند، بلکه توانست با فراهم کردن موجبات دستگیری او از تکرار جرم پیشگیری کند. سرهنگ عباسعلی محمدیان رئیس پلیس آگاهی تهران با اشاره به پرونده حسین بازرس قلابی اداره بهداشت می‌گوید: این متهم به یک اغذیه‌فروشی رفت و همان ادعای قبلی خودش را که برای 19 مغازه‌دار دیگر مطرح کرده بود، تکرار کرد اما این بار مرد مغازه‌دار به او مشکوک شد و از وی خواست کارت شناسایی‌اش را نشان بدهد و زمانی که فهمید متهم کارت شناسایی ندارد بلافاصله با پلیس 110 تماس گرفت و موضوع را اطلاع داد ، به این ترتیب ماموران به مغازه او رفتند و کلاهبردار را دستگیر کردند.

جعل عنوان پزشک متخصص و کلاهبرداری9‌میلیون تومانی از دیگر پرونده‌هایی بود که طی هفته گذشته تشکیل شد و روی میز بازپرس شعبه 12 دادسرای ناحیه 5 تهران قرار گرفت. متهم که کیا نام دارد، می‌گوید: «خودم را با نام علیرضا معرفی می‌کردم و مدعی بودم متخصص اطفال هستم و در مقطع فوق تخصص درس می‌خوانم. این طوری با دختران دم‌بخت طرح دوستی می‌ریختم و بعد از خواستگاری به بهانه‌های مختلف از آنها پول می‌گرفتم. در یک مورد از دختری 9 میلیون تومان گرفتم.»

بسیاری از مردم هنوز در برابر القاب و عناوین فریبنده خیلی زود اغفال می‌شوند و به طمع رسیدن به موقعیت مناسب، خود را در دام شیادان اسیر می‌کنند. اما وعده کسب تسهیلات یا دست یافتن به فرصت‌های بزرگ تنها ترفند ماموران قلابی نیست و گاه آنان به زور و تهدید متوسل می‌شوند. مردی روستایی که در میدان آزادی تهران طعمه یک مامور قلابی شده است، می‌گوید: «به خاطر این که در زادگاه خودم کار پیدا نکردم به تهران آمدم. در اینجا کارگری می‌کردم و هر سه ماه یکبار پس‌اندازم را به روستا می‌بردم و به همسرم می‌دادم. روز حادثه یک و نیم میلیون تومان همراهم بود که البته مبلغی از آن به یکی از هم‌ولایتی‌هایم تعلق داشت و قرار بود پول را به دست خانواده‌اش برسانم. در میدان آزادی بودم و داشتم به طرف ترمینال می‌رفتم که یک خودرو کنارم توقف کرد و راننده بدون این که از ماشین پیاده شود خودش را مامور نیروی انتظامی معرفی کرد و با گفتن این جمله که به من مشکوک شده است بازرسی انجام داد. او در یک لحظه پول‌هایم را دزدید و فرار کرد.»

سرقت تحت پوشش مامور نیروی انتظامی یکی از شگردهای رایج دزدان است. آن‌طور که حسن سهرابی بازپرس شعبه 7 دادسرای ناحیه 4 تهران می‌گوید این سارقان در برخی موارد از خودروی خود پیاده نمی‌شوند بلکه طعمه‌شان را به طرف خود می‌کشانند و هدف آنها از این کار آن است که بتوانند به راحتی فرار کنند. همچنین برخی از همین متهمان بی‌سیم قلابی، سلاح یا دستبند همراه دارند و سعی می‌کنند با این ابزار سوژه خود را مرعوب کنند. بازپرس سهرابی توضیح می‌دهد: اتهام زدن شگرد اصلی ماموران قلابی است. آنها با تحکم و طوری صحبت می‌کنند که طعمه‌شان دچار واهمه شود حال آن که مردم نباید از اتهام‌های بی‌اساس بترسند و به هر کس که خودش را مامور معرفی کرد نباید اعتماد کنند.

اصغر مرد 21 ساله‌ای است که اخیرا به جرم جعل عنوان مامور نیروی انتظامی بازداشت شده است. او درباره آخرین دزدی‌اش می‌گوید: یک راننده ترانزیت ترکیه‌ای را پیدا کردم. من سوار موتور بودم. با اشاره از او خواستم کامیون را متوقف کند بعد به راننده فهماندم مامور پلیس هستم و به او به خاطر حمل حشیش مشکوک شدم. آن راننده که جرمی انجام نداده بود برای این که بی‌گناهی‌اش را ثابت کند به من ‌اجازه بازرسی داد و من هم کیف پولش را که 500 یورو داخل آن بود پیدا و سرقت کردم.

به گفته مسوولان پلیس آگاهی اکثر سارقانی که تحت عنوان مامور پلیس مرتکب جرم می‌شوند از طایفه فیوج هستند و هرکدام چندین‌بار زندان و مجازات را تجربه کرده‌اند. تکرار و تعدد جرم این افراد و احساس ناامنیای که اعمال آنها به دنبال دارد باعث شده نیروی انتظامی برای برخورد با چنین تبهکارانی برنامه‌های ویژه‌ای را در نظر بگیرد، اما این طرح زمانی موفقیت بیشتری در پی خواهد داشت که شهروندان نیز در دو بخش پیشگیری و اعلام سریع جرم به پلیس کمک کنند. سرهنگ عباسعلی محمدیان رئیس پلیس آگاهی تهران بخشی از ترفندهای ماموران قلابی را توضیح میدهد و همانند بازپرس سهرابی تاکید میکند معمولا این افراد برای این‌که بتوانند سریع فرار کنند از خودروی خود پیاده نمی‌شوند، حال آن‌که مامور واقعی چنین رفتاری را انجام نمی‌دهد و اگر شهروندان با فردی مواجه شدند که از داخل ماشین قصد انجام بازرسی بدنی داشت باید به او مشکوک شده و بلافاصله موضوع را به پلیس اطلاع بدهند. سرهنگ محمدیان ادامه می‌دهد: «در اکثر مواقع مامورنماها به سوژه‌های خود اتهام حمل مواد مخدر می‌زنند و برای این‌که خودشان را مامور واقعی و حرفه‌ای نشان بدهند، هنگام بازرسی داخل کیف و پول‌های طعمه‌شان را بو و سپس در فرصت مناسب نقشه‌شان را اجرا می‌کنند.»

آشنایی با این شگردها باعث می‌شود به محض این‌که با چنین مواردی برخورد کردید به اصل ماجرا پی ببرید و به خواست سرهنگ محمدیان و سایر مقامات انتظامی بلافاصله با پلیس 110 تماس بگیرید. محمدیان یک نکته هشداری دیگر هم دارد: «ماموران پلیس به غیر ازموارد اضطراری مثل مقابله با سارقان مسلح و اشرار موظف هستند کارت شناسایی ارائه بدهند. شهروندان حتما باید از ماموران کارت بخواهند. عمل کردن به این توصیه‌ها از بسیاری از سرقت‌‌ها جلوگیری می‌کند.»

جعل عنوان صرفا با هدف سرقت‌های خیابانی یا جرم در مکان عمومی انجام نمی‌شود، بلکه در پاره‌ای موارد تبهکاران با عناوین و اسامی قلابی به منازل شهروندان می‌روند. یک مرد مسن که طعمه چنین مجرمی شده است، می‌گوید: «در خانه نشسته بودم که زنگ زدند. در را باز کردم پستچی بود و برایم بسته‌ای آورده بود. از قبل منتظر این بسته بودم. هوای گرم و خستگی پستچی باعث شد او را به داخل خانه دعوت کنم تا آب یا شربت به او بدهم،‌ اما همین که به آشپزخانه رفتم و برگشتم دیدم خبری از آن مرد نیست، او مبلغ پولی را که دم دست بود سرقت کرده و رفته بود. بعد که شکایت کردم و پلیس تحقیقات انجام داد معلوم شد آن مرد اصلا پستچی نبوده و مرا فریب داده است.»

مامور پست، بانک، نیروی انتظامی، آب، برق و ... همه اینها مشاغلی است که برای آنها چارچوب‌ها و ضوابط خاص و روشنی تعیین شده است اما ناآگاهی شهروندان و بی‌احتیاطی آنان زمینه را برای سوءاستفاده مجرمان فراهم می‌کند. احمد ابراهیمی حقوقدان می‌گوید: هر چه قانون کامل و پلیس توانمند باشد تا زمانی که مردم همکاری لازم را نداشته باشند نمی‌توان از وقوع جرم پیشگیری کرد.

این موضوع، در مورد مامورنماها هم صدق می‌کند. ما بارها شاهد بوده‌ایم مالباختگان حتی درخواست کارت شناسایی از متهمان نکرده‌اند. به هر حال قانونگذار در زمینه جعل عنوان خیلی دقیق عمل کرده و در نظر گرفته شد: اگر فردی با جعل عنوان دست به سرقت بزند، علاوه بر جرم جعل، به مجازات‌های سرقت نیز محکوم خواهد شد حال اگر همراه با ضرب و جرح باشد مجازات شدیدتر و اتهام به سرقت مقرون به آزار تغییر خواهد کرد.

وی می‌‌افزاید: یکی از معضلاتی که شاهد آن هستیم بازگشت مجرمان به سمت بزه پس از دوران مجازات است. نیروی انتظامی از بازدارنده نبودن مجازات‌ها گلایه دارد. از طرفی دستگاه قضایی در حد مجاز برای مجرمان تعیین کیفر می‌کند و به نظر من مشکل اصلی در جای دیگری است. باید بحث مراقبت پس از خروج جدی گرفته شود و متهمان بعد از اتمام دوران زندان باید تحت نظر و مراقبت باشند و زمینه بازگشت آنها به جامعه فراهم شود. ایجاد اشتغال یکی از مهم‌ترین کارهایی است که می‌تواند در اصلاح مجرمان نقش داشته باشد.

حسن ج، یکی از مجرمان سابقه‌داری است که به‌تازگی برای بار دوم دستگیر شد، او می‌گوید: اتهام قبلی‌ام هم جعل عنوان بود. بعد از آزادی از زندان کاری برای انجام دادن نداشتم و از عهده مخارج زندگی‌ام برنمی‌‌آمدم برای همین دوباره به سمت جرم کشیده شدم. با دو نفر از دوستان قدیمی‌ام که آنها هم سابقه‌دار بودند نقشه جدیدی کشیدیم. کار ما این بود که خانه‌هایی را که تعداد حاضران در آن زیاد نبود شناسایی می‌کردیم. بعد من به عنوان مامور گاز زنگ خانه‌ها را می‌زدم. معمولا مردم بدون هیچ پرس‌وجویی در را به روی ماموران آب و برق وگاز باز می‌کنند. من هم به این ترفند وارد می‌شدم و بعد به کمک همدستانم دست و پای صاحبخانه را می‌بستیم و دزدی انجام می‌دادیم.

سرهنگ مهدی احمدی، رئیس مرکز اطلاع‌رسانی پلیس تهران برای این که شهروندان گرفتار ماموران قلابی نشوند هشدارها را بار دیگر مرور می‌کند: حتما کارت شناسایی معتبر بخواهید. در خانه را به روی افرادی که هویت‌شان محرز نیست باز نکنید. غریبه‌هایی را که خود را مامور پلیس یا مامور اداره و سازمان دیگری معرفی می‌کنند به داخل خانه راه ندهید. به محض مشاهده مورد مشکوک پلیس 110 را در جریان قرار بدهید و اگر گرفتار چنین مجرمانی شدید چهره آنها را به همراه مشخصات دیگرشان از قبیل نوع و شماره پلاک خودرو به خاطر بسپارید و به ماموران اطلاع بدهید.

علیرضا رحیمی نژاد