پاسخ به پرسش‌های ‌حقوقی

ادعای شرف 

ادعای شرف چیست و چه زمانی و چگونه در دادگاه می‌توان آن را مطرح کرد؟

اسلام - م (رشت)

در دعاوی کیفری هرگاه شخصی از شخص دیگر بابت عنوانی مجرمانه مانند کلاهبرداری، دزدی و... شکایت کند و این شکایت بعد از طرح شدن در دادگاه، به برائت متهم منجر شود، فرد تبرئه شده می‌تواند در همان دادگاه بابت لطمه‌ای که به حیثیت او خورده دادخواست اعاده حیثیت ارائه کند. این مساله نیز بیشتر شامل شکایت‌های کیفری می‌شود.

شروط ضمن عقد

آیا می‌توان در عقدنامه این شرط را قرار داد که «اگر زن یا مرد بعد از ازدواج متوجه وجود مشکلی در همسر خود شوند که اگر پیش از عقد از آن مطلع بودند با وی ازدواج نمی‌کردند» برای هر یک از آنها شرط طلاق با دریافت یا بذل مهریه به وجود می‌آید؟ در صورتی که چنین شرطی ذکر شود، آیا باید این موارد مشخص شود؟ مثلا می‌توان شرط کرد اگر زن بعد از ازدواج متوجه شود همسرش قبلا سیگاری بوده حق طلاق با دریافت مهریه را دارد؟

محمدحسین. ص - ه (تهران)

بله هرگونه شرطی که خلاف مقتضای عقد نباشد را می‌توان در عقدنامه قرار داد. البته در عقدنامه بندهایی برای طلاق در نظر گرفته شده اما می‌توان شرط سیگاری بودن را هم اضافه کرد. از طرفی اگر در عقدنامه شغل یا تحصیلاتی برای یکی از طرفین ذکر شود که بعدا مشخص شود صحت نداشته، این مورد نیز حق طلاق برای هر دو طرف ایجاد خواهد کرد.

ترک انفاق و ارتباط آن با ترک نفقه

سال گذشته همسرم در دادسرا شکایتی با موضوع «ترک انفاق» علیه بنده مطرح کرد. دو هفته بعد نیز شکایتی با موضوع «نفقه گذشته» در دادگاه خانواده مطرح کرد که در آن علاوه بر تعیین نفقه گذشته، خواستار تعیین نفقه حال نیز شد. در بهمن ماه سال گذشته در دادسرا برای بنده قرار منع تعقیب صادر شد. در این فاصله دادگاه خانواده مرا محکوم به پرداخت نفقه گذشته و نفقه حال نمود و با وجود آن که در قرار صادره از سوی دادسرا تاکید شده بود:« تمکین زوجه که از عناصر وقوع بزه است محرز نشده است»، مرا به پرداخت نفقه محکوم کرد. همسرم حق انتخاب مسکن دارد و در دادگاه عنوان کرده چون من برای او مسکن تهیه نکرده‌ام، تمکین نکرده حال آن که من مسکن متناسب با شان وی را تهیه و با ارسال اظهارنامه به وی آمادگی برای آغاز زندگی را اعلام کرده‌ام. با همین استدلال نیز دادسرا مرا از اتهام ترک انفاق مبرا دانست و منزل تهیه شده برای همسرم را مناسب تشخیص داد. از سوی دیگر قرار صادره از سوی دادسرا نیز هفته قبل و در زمانی که رای دادگاه بدوی نفقه به من ابلاغ شد، در دادگاه بررسی و قطعیت یافت. سوال من این است که با اعتراض به رای نفقه گذشته آیا امکان رد شدن دادخواست نفقه گذشته وجود دارد؟ آیا این‌که شکایت ترک انفاق همسرم با وجود حق انتخاب مسکن در دادسرا، با در نظر گرفتن منزلی که برای وی تهیه کرده ام رد شده می‌تواند به ابطال رای دادگاه بدوی بینجامد؟

رسول پور - ع (یزد)

براساس آنچه شما می‌گویید، در یک دادگاه دیگر عدم تمکین همسر شما محرز شده و بر این اساس اعتراض شما به رای صادره از سوی دادگاه بدوی می‌تواند نتیجه بخش باشد و منجر به بطلان رای صادره از سوی دادگاه بدوی در دادگاه تجدید نظر شود.

قرار کفالت به جای جلب؟

مدتی قبل در پرونده‌ای محکوم به پرداخت مبلغی در حدود 4 میلیون تومان بابت نفقه گذشته در حق همسرم شدم. در حال حاضر این پرونده برای تصمیم‌گیری در دادگاه تجدیدنظر استان تهران به سر می‌برد. من امکان پرداخت یکجای این مبلغ را ندارم و از طرفی می‌ترسم پیش از تشکیل جلسه برای رسیدگی به تقسیط نفقه گذشته، همسرم حکم جلب مرا بگیرد. آیا دادگاه حاضر می‌شود به جای جلب از من قرار وثیقه یا قرار کفالت بپذیرد؟

علیرضا - س - ش (تهران)

طبق قانون مجازات اسلامی، نفقه گذشته از مواردی نیست که قابلیت تبدیل به قرار وثیقه را داشته باشد و به همین دلیل در صورتی که همسر شما اقدام به دریافت اجراییه کند و پس از صدور اجراییه شما نسبت به پرداخت بدهی خود اقدام نکنید، وی می‌تواند حکم جلب شما را بگیرد.

حق انتخاب مسکن

4 سال پیش هنگام ازدواج با همسرم در عقدنامه به وی حق انتخاب مسکن دادم. همسرم ساکن شهرستان رباط کریم است. خود من هم ساکن تهران هستم. از همان ابتدای زندگی، همسرم با وجود تمکین در دوران عقد، حاضر به حضور در منزلی که برای وی در تهران تهیه کرده بودم نشد و اعلام کرد تا وقتی منزل مورد نظر وی را تهیه نکرده‌ام حاضر به زندگی با من نیست. در 4 سال گذشته نیز هر بار منزلی تهیه کردم وی حاضر به تمکین نشده و تقاضاهای تمکین بنده هم رد شده است؛ البته ایشان خودش هم تاکنون هیچ دادخواستی برای تهیه منزل به دادگاه ارائه نکرده است. خانواده همسرم شان اجتماعی چندان بالایی ندارد و خود او هم دیپلمه و خانه‌دار است. در حال حاضر با ارسال اظهارنامه‌ای از من خواسته تا در حوالی سیدخندان برای او خانه تهیه کنم، اما درآمد من برای تهیه منزل در این محدوده کافی نیست. ضمن آن که در حال پرداخت مهریه وی نیز هستم. همسرم 2 بار شکایت ترک انفاق کرده که دادگاه به استناد منزلی که برایش در محدوده‌ای غیر از محل مورد نظر او تهیه کردم، برای من قرار منع تعقیب صادر کرده است. تقاضای طلاق وی نیز با استناد به عسر و حرج، هم در دادگاه بدوی و هم در دادگاه تجدیدنظر رد شده است. آیا این اظهارنامه برای من مشکلی ایجاد خواهد کرد؟ در پاسخ به وی باید چه بنویسم؟

فرشاد حاجی - م (تهران)

با توجه به این که در عقدنامه حق انتخاب مسکن را به همسرتان داده‌اید، باید در جایی که همسر منزل مسکونی می‌خواهد برای او خانه تهیه کنید. این اظهارنامه نیز احتمالا با نیت از سوی همسرتان ارسال شده که در صورت عدم پاسخ مثبت از سوی شما، وی دوباره دادخواست طلاق به دادگاه ارائه کند.

شما می‌توانید به این اظهارنامه پاسخی ندهید. پس از آن و در صورت طرح دادخواست طلاق، پرونده در دادگاه مورد رسیدگی قرار می‌گیرد و مراحل رسیدگی معمول خود را طی خواهد کرد و دادگاه اسناد و مدارک وی را بررسی و نسبت به طلاق تصمیم‌گیری خواهد کرد.

اما با توجه به رد شدن شکایت طلاق و شکایت‌های ترک انفاق زوجه می‌توانید این موارد را در داخل اظهارنامه قید و اعلام کنید با توجه به این که مهریه شما در حال پرداخت است، وظیفه‌ای نسبت به تهیه منزل در محدوده مورد نظر همسرتان ندارید؛ البته در چنین مواردی نظر قاضی مهم است.

خوانندگان روزنامه جام‌جم می‌توانند پرسش‌های حقوقی خود را به نشانی اینترنتی روزنامه جام‌جم و گروه جامعه یا از طریق شماره دورنگار به روزنامه ارسال کنند تا در اسرع وقت سوال‌های آنان از سوی کارشناس حقوقی پاسخ و با نام آنها در این صفحه درج شود.

علیرضا حسینی
وکیل پایه یک دادگستری