پرندگان مهاجر از هامون گریختند

دکتر جمشید منصوری با اعلام این خبر به مهر گفت: نتایج آخرین سرشماری ها نشان می دهد که حیات پرندگان و جانوران دریاچه به کلی دگرگون شده است. آنهم در شرایطی که دریاچه هامون تا قبل از خشک شدن، سالانه میزبان نزدیک به 400 هزار قطعه انواع مختلف پرنده مهاجر بود که امروزه به خاطر خشکی و مرگ تالاب، دیگر در این تالاب دیده نمی شوند. ضمن آنکه هزاران ماهی مختلف نیز در این تالاب زندگی می کردند و امروزه کاملا نابود شده اند.

این متخصص پرنده شناسی که سالها عمر خود را صرف مطالعه و بررسی دریاچه هامون و شناسایی پرندگان این دریاچه کرده معتقد است: عوامل متعددی از جمله سد سازی افغانها بر روی رودخانه های منتهی به تالاب هامون، کم آبی ناشی از خشکسالی چند سال اخیر و تغییر بستر رودخانه هیرمند و پر شدن از رسوب، از مهمترین عوامل خشکی این تالاب زیبا هستند که بخش اعظمی از این مشکلات منشاء انسان ساز دارند و در 40 سال اخیر بوجود آمده اند.

دکتر منصوری نابودی تالاب "هامون" را تنها به میزان بارش در طول سال مربوط ندانست و گفت: در سالهای پر آبی، تالاب هامون 120 میلیمتر آب نیاز دارد در حالی که در سالهای اخیر تنها 70 میلیمتر بارش در منطقه بوده با این حال بارندگی در منطقه زابل کمکی به دریاچه نمی کند. چرا که آب دریاچه را کوههای "بابا یغما" و سلسله جبال "هندوکش" در افغانستان تامین می کنند.

این استاد دانشگاه، تبخیر 4 هزار میلیمتری آب در منطقه را نسبت  به بارش 70 میلیمتری و در نهایت خشکی دریاچه بسیار با اهمیت توصیف کرد و افزود: عدم تناسب میزان بارش و میزان تبخیر موجود دلیلی مستند بر این نظریه است که کمبود بارش عامل اصلی نابودی تالاب هامون نیست و دریاچه هامون علاوه بر منبع آب کوههای منطقه  از سه رودخانه "هیرمند"، "خاشرود" و "فرارود" در افغانستان تغذیه می کند که برای نمونه رود هیرمند مسیری صد هزار کیلومتری را برای ریختن به هامون طی می کند.

این فعال محیط زیست، ساختن سد "کمال خان" و "کجکی" و همین طور انحراف آب رودخانه ها در افغانستان برای آبیاری زمین های کشاورزی را در سالهای گذشته از عوامل جدی نابودی دریاچه هامون دانست و تاکید کرد: برای جلوگیری از نابودی حیات در این منطقه از کشور، چندین سال قبل طرحی برای لایروبی هامون به خاطر پر شدن از رسوبات رودخانه هیرمند به مسئولان ارایه دادم، چرا که به خاطر رسوبات زیاد و پر شدن بستر، حجم آبگیری نیز کم شده بود، ولی هیچ توجهی از سوی مسئولان نشد اما امروز به نظر می رسد وزارت امور خارجه باید در این زمینه پیش قدم شود.

وسعت تالاب هامون 4 هزارکیلومتر مربع و عمق متوسط آن بین 5 تا 6 متردرفصول پرآبی است، تالاب هامون پهناورترین سطح آب شیرین در فلات ایران و هفتمین تالاب بین المللی جهان است که از یک سیستم بسته آبی از سه آبگیرنسبتا عمیق به نامهای هامون صابری، هامون پوزک و هامون هیرمند تشکیل شده که در زمان ورود آب و سیلابهای زمستانه و بهاره به هم می‌پیوندند.