نگاهی به مجموعه مستند تلویزیونی «عالم ناممکن ها»

رواج فیلمهای مستند یا داستانی علمی تخیلی در سینما یا تلویزیون ، تنها به انگیزه تولید آثاری سرگرم کننده و جذاب و پرهیجان ، توجیهی منطقی ندارد.اما وقتی اثری به قصد پاسخگویی به پرسش عالمانه ای ، ساخته و پرداخته می شود

کد خبر: ۲۴۵۵۶

، وضع فرق می کند. چه بسا که پاسخگویی به یک پرسش ساده بتواند گشاینده رمز و رازهای بی شماری باشد. به همین روی ، به فیلمها و مجموعه هایی از نوع «عالم ناممکن ها» باید دقیق تر و جدی تر نگاه کرد. چرا که در این مجموعه ، همه پژوهشگران و دانشمندان علوم فضایی و کیهان شناسی در جستجوی حیات هوشمند در کرات دیگر هستند. آنها می خواهند بدانند که «بیگانه ها» در «کجا هستند؛» طراحان هالیوودی ، از سالها پیش از بیگانه هایی که به احتمال زیاد با برخورداری از حیاتی هوشمند در کرات دیگر زندگی می کنند، تصاویر ذهنی متفاوتی ارائه کرده اند. از «ئی تی» (موجود مخلوق ذهنی اسپیلبرگ) گرفته تا همه چهره هایی که در «جنگ ستارگان» یا «برخورد نزدیک از نوع سوم» (اثر معروف دیگری از استیون اسپیلبرگ) به ما عرضه می شوند ، همه و همه به عنوان موجودات غیرزمینی هوشمند ، موید این نکته اساسی هستند که حیات هوشمند، تنها به کره زمین محدود نمی شود. اگر جز این باشد، انگار عظمت و بیکرانه بودن جهان را نادیده گرفته ایم ! در «عالم ناممکن ها» ، فصل به فصل ، با دیدگاه های متفاوت بسیاری از پژوهشگران عرصه های زیست شناسی ، نجوم ، فضانوردی ، کیهان شناسی و... آشنا می شویم و جالب است که همه آنان درخصوص شکل و شمایل بیگانه ها و موجودات فضایی ، درست مثل طراحان هالیوودی ، بر پایه حدس و گمان ، عمل می کنند! یعنی ، از چهره های مورد نظر خود، براساس گمانه زنی های فردی و شخصی ، تصاویری عجیب و غریب ارائه می کنند! این مجموعه ، در پی آن است که بگوید: براستی موجودات بیگانه سیارات دیگر چه شکلی دارند؛ برای پاسخگویی به این پرسش ساده ، طی 15سال کار و تلاش ، «گروه تماس» موفق شده است تا یک نمونه رایانه ای شبیه سازی شده را با نام «ایکونا» طراحی کند. در این نمونه طراحی شده ، درختان ، به جای چوب ، عضله دارند! یعنی جنس آنها از چوب نیست ! درواقع ، می توان ادعا کرد که شکل و قالب موجودات زنده هر کره ای را شکل و وضعیت همان کره یا سیاره رقم می زند. بدین معنا که مثلا موجودات متعلق به یک سیاره سرد و یخ زده ، حتما باید درشت اندام ، سنگین وزن ، پشمالو و دارای پوستی کلفت باشند، در حالی که مثلا موجودات سیاره ای که گرم و سوزان است ، باید پوستی سخت ، استخوانی شکل و مقاوم در برابر گرما داشته باشند. به هر حال ، موضوع تطابق و سازگاری آنان با محیطهای طبیعی هر سیاره ، اصل علمی بسیار پر اهمیتی است . جالب است که به عقیده دانشمندان زیست شناس ، حتی در محیطهای آلوده و پوشیده از مواد رادیواکتیو نیز، ممکن است موجود زنده و نشانه هایی از حیات یافت شود! اما، چیزی که در مجموعه «عالم ناممکن ها» اهمیت دارد، جستجو برای یافتن رد پایی از بیگانه های هوشمند است ؛ بیگانه هایی که چه بسا از زمینی ها نیز پیشرفته تر و متمدن تر باشند! 60میلیون سال پیش ، در عصر حاکمیت دایناسورها،همه چیز شکل دیگری داشت . براثر برخورد سیارک هایی با زمین ، شرایط زندگی و زیست محیطی کره زمین دگرگون شد و شکل جدیدی از پستانداران به وجود آمدند. شاید بتوان گفت که در قرون و اعصار مختلف ، شکل و شمایل موجودات کرات مختلف را تنها «تاریخ» تعیین می کند! برهمین اساس ، حتی می توان دلایل منطقی برای شکلهای مختلف و پرتنوع حیات و نحوه سازگاری آنها با محیط زندگی شان پیدا کرد. در این مجموعه ، با استفاده از ترجمه ای روان و مناسب و با برخورداری از تصاویری بسیار زیبا و گاه خیره کننده ، در فصلهایی نیز به سراغ چهره های علمی و دانشمندان برجسته زیست شناس می روند که همه عمرشان را صرف طراحی انگاره های فرضی (بر پایه دستاوردهای علمی) درخصوص موجودات هوشمند غیرزمینی ، کرده اند. آنان بخوبی دریافته اند که وقتی در سیاره ای نشانه هایی از وجود «آب» یافت شود ، احتمال وجود حیات و موجودات زنده ، بیشتر خواهد بود. چرا که آب ، محیط مناسبی برای ترکیب سایر عناصر اساسی حیات است . در این مجموعه ، به عنوان یک مستند عالمانه که بی تردید با استفاده از بسیاری پژوهش های علمی شکل گرفته است ، گاه حتی به سراغ آدمهای معمولی نیز می روند. جایی که بسیاری از آدمها خاطره های حقیقی خود را از هجوم یا ورود بشقاب پرنده ها و دیگر موجودات سفینه وار به مزرعه یا نزدیکی های خانه شان تعریف می کنند ، در کنار نظریه ها و گمانه زنی های عالمانه دانشمندان ، فرصتی پیدا می شود تا تماشاگر چنین اثری ، خود نیز به شکل دیگری از حیات یا گونه هایی متفاوت از موجودات فرازمینی اندیشه کند. این هنر فیلمساز است که تماشاگر خود را به تاملی جدی وا می دارد تا در اندازه هایی بالاتر از یک تماشاگر شیفته جذابیت و سرگرمی ، به اندیشیدن درباره عظمت خلقت و حیات ناشناخته نیز وادار شود. در این مجموعه ، برای حل معمای حیات ، بویژه حیات هوشمند در سیاره های دیگر ، راه حل های کلیدی متفاوتی ارائه می شود. ریاضی ، شیمی و فیزیک و مطالعات مربوط به فیزیک نور نیز ، از جمله راههایی است که می تواند به نوعی انگشت نگاری حیات و ردیابی نشانه های زندگی از طریق شناخت طیفهای نوری ، منجر شود. این مجموعه ، نوعی تلاش هوشمندانه برای نمایش عظمت و بیکرانه بودن جهان هستی است ؛ جهانی که حتی از یک راه منحصر به فرد، مثل شیمی ، قرنها و قرنها به طول می انجامد تا همه عناصر موجود در طبیعت (هیدروژن ، اکسیژن ، نیتروژن ، کربن ، سولفور ، فسفر ، روی ، آهن و آب) را بتوان در جای جای آن ردیابی و شناسایی کرد. هنر سینما و صنعت فیلمسازی در این است که با ساخت بسیاری از نمونه های علمی تخیلی جذاب و در عین حال سرگرم کننده ، به طرح همه پرسشهای ذهنی پژوهشگران و دانشمندان بپردازد و باخلق فضاهایی جذاب و پرتنوع ، کار سفر به ناشناخته ها را برای ذهن تماشاگران خود آسان می کنند. اسپیلبرگ با ساخت فیلم معروف «برخورد نزدیک از نوع سوم» (1977-80) ، با استفاده از جلوه های ویژه بسیار متفاوت و تازه در چنین اثری ، می کوشد تا به پرسشهای مشابهی که در مجموعه مستند «عالم ناممکن ها» مطرح می شود، پاسخ دهد. وقتی یک محقق درمی یابد که پرنده ای ناشناخته و نورانی ، پیامهایی به شکل پیامهای موسیقایی به زمین ارسال می کند، این گمان قوت می گیرد که براستی ، در کرات دیگر چه بسا موجودات پیشرفته تر از ما نیز یافت شوند. در فیلمهای دیگری چون : «سفر به ستارگان» آثاری از: «لئوناردنیموی» و «رابرت وایز» «آرواره ها» (کاردیگری از اسپیلبرگ) یا «بیگانه ها»(1986) ساخته «جیمز کامرون» هم ، نمونه هایی از پرداختن به موجودات غیرزمینی و ماموریت برای ردیابی «بیگانه ها» دیده می شود. «عالم ناممکن ها» شاید یکی از موفق ترین نمونه های مستند در سالهای اخیر باشد که با برگردان خوب گفتگوها و گفتار متن فیلم ، هم اکنون در شبکه 4سیما، در حال پخش است .