نوآوری، نیاز دائمی صنعت پتروشیمی

ایران به دلیل داشتن منابع عظیم نفت و گاز بویژه منبع عظیم گازی در پارس جنوبی توجه خوبی را به این صنعت معطوف داشته است که با وجود این منبع بزرگ گازی می‌تواند نقش مهمی در عرصه پتروشیمی جهان به عهده گیرد.

صنعت پتروشیمی در سال‌های اخیر تحولات چشمگیری داشته است و از مصرف مواد مایع خام به مواد هیدروکربوری گازی روی آورده‌اند که این موضوع باعث شده تا مجتمع‌های پتروشیمی در نزدیکی میدان‌های گازی ایجاد شود.

البته احداث بیش از حد مجتمع‌های پتروشیمی و ایجاد ظرفیت مازاد، کاهش چشمگیر سرمایه‌گذاری در عرصه توسعه و تحقیقات محصولات پایه پتروشیمی و بحران‌های سیاسی و مالی در جهان باعث سقوط شدید قیمت و تقاضا در این عرصه شده است که البته به دلیل ساختار ماهیت، این تغییر و تحولات و عمدتا ناپایدار بودن آن باعث شده این صنعت دنبال تغییرات بنیادی‌تری باشد، هرچند به گفته مقامات شرکت ملی صنایع پتروشیمی خوشبختانه تاکنون این تحولات تاثیر چندانی بر پتروشیمی داخلی نداشته است.

به کارگیری فناوری پیشرفته در صنعت پتروشیمی یکی از ضروریات جدی است که باید مورد توجه این صنعت قرار گیرد، گرچه تاکنون قراردادهای مختلفی با کشورهای دارنده دانش نوین پتروشیمی ازجمله آلمان و اتریش که در رده‌های نخست این دانش قرار دارند بسته شده است، اما با توجه به حجم بالای طرح‌هایی که پتروشیمی در نظر دارد اجرا کند به نظر می‌رسد نیاز بیشتری به بهره‌گیری از این دانش وجود داشته باشد.

با این وصف انتقال فناوری و بومی‌سازی آن با وجود قدمت 50 ساله این صنعت در کشور امری ضروری است که باید در اولویت استراتژی‌های صنعت پتروشیمی قرار گیرد.

به کارگیری دانش فنی جدید در پتروشیمی به عنوان یک صنعت پیشرو موضوعی است که می‌تواند تحولات شگرفی را در این صنعت قابل شکوفایی ایجاد کند. استانداردسازی دانش جدید پتروشیمی نیز در این حوزه ضروری و لازم است تا از آلایندگی این صنعت در محیط‌ زیست نیز کاسته شود.

صنعت پتروشیمی امروز در ایران پس از رکودی چند ساله طی سال‌های اخیر مورد توجه قرار گرفته، اما جدیت بیشتری را می‌طلبد. از آنجا که به نظر کارشناسان این صنعت سوددهی بالایی در صنعت داخلی دارد می‌توان با اجرای طرح‌های این صنعت زیربنایی، رشد و توسعه کشور را سرعت بخشید.

کارافزایی صنعت پتروشیمی به دلیل نوگرایی آن و بهره‌گیری از دانش جدید بویژه در صنایع پایین‌دستی آن امری است غیرقابل انکار که با توجه به نیاز کشور به اشتغال، می‌توان با سرمایه‌گذاری در این صنعت، به رفع گوشه‌ای از نیاز بزرگ کشور یعنی ایجاد اشتغال پرداخت.

البته از این نکته نباید غافل شد با مزیت‌های مناسبی که صنعت پتروشیمی دارد، خطرهایی نیز در این بخش وجود دارد. نیاز به سرمایه‌گذاری‌های بزرگ، آلایندگی محیط زیست، صرف انرژی بالا، خوراک ارزان و نوآوری دائمی از جمله مباحثی هستند که خطرپذیری این صنعت را نیز افزایش می‌دهد و رسیدن به پایه‌ای از این صنعت که در بازار رقابتی جهان اجتناب‌ناپذیر است در برنامه‌های توسعه‌ای کشور باید جدی تلقی شود.

از آنجا که در دهه آینده نیاز بشر به پلاستیک‌ها که پایه اصلی تولیدات پتروشیمی است بیش از پیش افزایش می‌یابد ، سرمایه‌گذاری این بخش نیز تنها از عهده دولت برنمی‌آید و لازم و ضروری است که از سرمایه‌های بخش‌خصوصی نیز در صنعت پتروشیمی بهره گرفت.

بر این اساس اجرای اصل 44 قانون اساسی مبنی بر خصوصی‌سازی در صنعت پتروشیمی یک ضرورت جدی به حساب می‌آید و می‌توان با برنامه و راهکاری مناسب به این اصل دست یافت.

پتروشیمی تاکنون واگذاری‌های موفقی داشته و حتی در جذب مشتریان خارجی نیز گام برداشته است که با توجه به سوددهی بالای آن باید با ایجاد انگیزه بیشتر بخش خصوصی را برای ورود بیشتر به این عرصه ترغیب کرد.