کتابی برای شناسایی ارتباط دلبندان ما با تلویزیون

برای پیدا کردن پاسخ چنین سوالی، نیاز نیست چندان به ذهن خود فشار بیاورید. کافی است به این مساله دقت کنید که معمولا کودکان اطراف شما یا کودکان خود شما معمولا بهترین و وفادارترین مشتریان رسانه‌های تصویری بویژه تلویزیون هستند. کافی است تلویزیون را روشن کنید و کودک را در مقابل آن قرار دهید. تا ساعت‌ها فرزند دلبند شما به تماشای تلویزیون خواهد نشست و از حرکت تصاویر آن لذت خواهد برد.

در سنین بالاتر وقتی کودک حرف زدن را آغاز می‌کند بسادگی تقلید از برنامه‌های تلویزیون و تکیه کلام‌های آن را آغاز می‌کند و در سنین بالاتر ممکن است روزی تلفن شما به صدا دربیاید و برای توضیح درباره علت «دعوای برره‌ای» فرزندتان به مدرسه احضار شوید.

اگر بخواهیم این موضوع را کمی علمی توضیح بدهیم، باید بگوییم رسانه‌های جمعی بخصوص تلویزیون فضای فراغت کودکان را تسخیر کرده‌اند و از سوی دیگر کودکان آسیب‌پذیرترین گروه‌های اجتماعی در مقابل این رسانه به حساب می‌آیند؛ اما با وجود این مساله، رسانه‌های جمعی و بویژه تلویزیون گفتمانی سنجیده، حساب شده و علمی در باب کودک ندارند. آیا همه این مسائل نمی‌تواند انگیزه‌ای کافی برای نگارش کتابی با نام «کودکان و رسانه‌های جمعی» باشد؟

این کتاب  که از سوی اداره کل پژوهش و آموزش سیما ارائه شده  نوشته دکتر باقر ساروخانی است. ساروخانی تحصیلات خود را در رشته زبان و ادبیات فرانسه و نیز علوم اجتماعی انجام داده و فارغ‌التحصیل دوره دکتری دولتی جامعه‌شناسی دانشگاه پاریس است. این چهره علمی اولین فردی است که به تدریس جامعه‌شناسی ارتباطات در دانشگاه تهران پرداخته و از سال 1352 با 6 دانشجو تدریس جامعه‌شناسی ارتباطات را آغاز کرده است.

آغاز آموزش درس جامعه‌شناسی خانواده از سال 1347 در دانشگاه تهران از دیگر فعالیت‌های وی است. کتاب کودکان و رسانه‌های جمعی که به عنوان بهترین پژوهش سال صداوسیما نیز شناخته شده از چند جهت اهمیت دارد؛ اول این‌که این کتاب تلاش کرده تا با شناسایی گفتمان درست، سنجیده و علمی در باب کودکانی ایرانی در این دوره از تاریخ به بررسی گفتمان چند برنامه تلویزیونی مرتبط با کودکان بپردازد. در بخش دیگر کتاب نظریه‌های مختلفی در حوزه کودک و رسانه‌ها بررسی شده است. نگاه تحلیلی کتاب نیز سبب شده تا هر خواننده‌ای با مطالعه آن بتواند به معیاری برای نقد و بررسی برنامه‌های کودک دسترسی پیدا کند.