دعوت، هشداری به افزایش سقط جنین است

به گزارش خبرگزاری فارس، «ابراهیم حاتمی‌کیا»، دست‌اندرکاران و بازیگران فیلم «دعوت»، در نشست امروز چهارشنبه خود با خبرنگاران سینمایی، به پرسش‌های آنها پیرامون فیلم «دعوت» پاسخ گفتند.

حاتمی کیا در باره‌ی شکل گیری اولیه‌ی فیلم سینمایی دعوت گفت: شکل‌گیری «دعوت» اوائل سال 86 اتفاق افتاد که موضوع سقط جنین برایمان مسأله شد و تصمیم گرفتیم یک گروه 4-5 نفره تحقیق (که همه از کسانی بودند که در مطبوعات و گروه‌های پژوهشی فعال بودند) به سرپرستی «رویا کریمی‌مجد» را تشکیل دهیم که در این گروه تحقیقات میدانی ، بحث حقوقی ، اجتماعی،آمارها و تحقیق در زمینه مسائل مختلف انجام شد.

وی افزود: تصور ابتدایی من این بود که هنجار در جامعه ما ضد سقط جنین و ضدهنجار سقط جنین است، اما در تحقیقات متأسفانه این برعکس بود و به شکلی، وضعیت غم‌انگیزی دارد چرا که در تمام اقشار جامعه، قبح این قضیه به دلیل قواعد و قوانین 52گانه پزشکی که اجازه سقط جنین را می‌دهند، از بین رفته و راه برایش باز شده است.

حاتمی‌کیا گفت: من دلم می‌خواست با «دعوت» در این مبحث حرفی داشته باشم. پس به سراغ خاطرات افراد در جامعه رفتیم، به صورت تصادفی آنها را انتخاب کردیم و به طیفی از آدم‌های مختلف به لحاظ طبقات جامعه و سن و سال رسیدیم و در نهایت، به قصه‌های مختلف و طرح‌های اولیه رسیدیم. از این به بعد بود که خانم «چیستا یپربی»، قرار شد به عنوان مشاور در کنار گروه باشد، ولی بعد از آن با توجه به همخوانی نگاه‌مان نسبت به سقط جنین، تصمیم گرفتم قلم را در دست دوستان بسپارم.

وی ادامه داد: فکر می‌کردم یک قصه‌ای نوشته شود که در مورد یک خانواده است ولی بعد احساس کردم که با این اوصاف، نمی‌توانم گستردگی موضوع را طرح کنم و فیلمنامه با این شکل کم‌جان می‌شود. به همین خاطر تصمیم گرفتم چند زوج را انتخاب کنم که این شیوه در ساختمان و ساختار برخی فیلم‌های سینمای روز (که چند موضوع و چند شخصیت را دست می‌گیرند) مطرح است و نمونه‌های خارجی آنها مثل «تصادف» و «21 گرم» را دیده‌ایم که من آنها را دوست داشته‌ام و تصورم این بود که می‌توانم در این جهت حرکت کنم اما با ورود به بازی‌های وسیع و پیچ‌وتاب‌های فیلمنامه‌ای، از خود موضوع غافل نشوم.

حاتمی‌کیا ادامه داد: به همین خاطر سعی کردم این زوج‌ها را به صورت مستقل پرداخت کنم. در ابتدا در فیلمنامه 7 شخصیت بود که به 6 شخصیت و در تدوین به 5 خانواده رسیدیم که از همه طبقات جامعه بودند.

کارگردان «آژانس شیشه‌ای» گفت: «دعوت» با وجود بازیگران متنوع و متفاوت تجربه بسیار تازه‌ای برای من بود که تا قبل از آن، تجربه‌ اینگونه کار را نداشتم چرا که در کارهای قبلی‌ام، در محدوده یک فیلم خطی، چند شخصیت مرد و زن داشتم که در یک اندازه بودند که به همان اندازه، دقت و انرژی می‌طلبید و ما سعی کردیم که تلاش‌مان را برای ارائه بهترین فیلم انجام دهیم.

وی در پاسخ به سوال خبرنگار سینمایی فارس در مورد حذف اپیزود دانشجو گفت: بحث مهم در فیلم برای ما زمان بود و می‌خواستیم در همان قالبی که سینما اجازه می‌دهد، بین 100 تا 110 دقیقه فیلم را بسازیم که در این بین در نهایت یکی از اپیزودها قربانی بقیه می‌شد. اگرچه من دلم می‌خواست این اتفاق رخ ندهد اما انگار همه چیز جمع شده بود که آنچه من دوست دارم رخ ندهد تا مردم در بین این چند اپیزود دست به قضاوت بزنند اما پیش از اکران فیلم، خود ما در بین اپیزودها این قضاوت را داشتیم که در مجموع مجبور شدیم که قصه دانشجو را حذف کنیم.

وی درباره تغییر روند فیلمسازی‌اش در روی آوردن به سینمای اجتماعی در پاسخ به خبرنگار سینمایی فارس گفت: این تصور و مانع را که تحت تغییر جریانی قرار بگیرم که از سینمای جنگ، اجتماعی و کمدی و کودکان فراتر نروم، برای خودم قبول ندارم و نمی‌پذیرم در دایره و چنبره‌ای خاص باشم.

وی گفت: این جریان شبیه حکایت ملانصرالدین است که وقتی سوار خرش می‌شد همه به او ایراد می‌گرفتند که پیاده شود و وقتی که پیاده می‌شد همه دوباره به او ایراد می‌گرفتند! این اتفاق خیلی قبل‌ترها افتاده بود... وقتی فیلم «وصل نیکان» را ساختم یکی از منتقدان نوشت: «حاتمی‌کیا» جنگ را به شهر آورده و شهر را نمی‌شناسد» و حکم هم داد که برگردم به همان جنگ!

این کارگردان اظهار داشت: در فیلم «از کرخه تا راین» نیز که به آلمان رفتم، یا «به نام پدر»، این تلقی وجود داشت که من نباید سراغ برخی دوایر بروم در حالی که همه این‌ نظرها، خود دایره‌های بسته بودند و حرف‌های تکراری و خیلی از منتقدان این نظرها را نوشتند.
وی در مورد دیگر نقطه‌نظرات منتقدان سینمایی گفت: خیلی از این بچه‌ها را نمی‌شناسم و مجبورم این طور حکم کنم که به عالم مطبوعات تازه‌وارد هستند و در واقع نظرهای خودشان را می‌دهند.

کارگردان «دیده‌بان» و «مهاجر» درباره شرایط نامطلوب آغاز اکران «دعوت» گفت: افتتاحیه اکران فیلم «دعوت» فقط در سینما آفریقا رخ داد و شورای صنفی نمایش مرا تنبیه کرد در حالی که مطمئنم اگر به جای «حاتمی‌کیا» و «حک فیلم» x‌وy‌ و دیگران بود، این تنبیه برایش اتفاق نمی‌افتاد که شروع تبلیغاتی، فیلم را پنچر کند و فیلم «دعوت» در یک سینما اکران شود.

وی در ادامه گفت: کمتر از چند ساعت از آغاز اکران فیلم، در یکی از سایت‌ها مطلبی را خواندم که تیترش این بود: «حاتمی‌‌کیا، جنگت را برو و بساز»! برای من عجیب است که این چه قلمی است که یک فیلم را یک شبه دیده و سحر، مطلبش را روی سایت گذاشته است و تیتر سایت هم شده! این نیست مگر که اراده‌ای خارج از بحث فیلم و هنر دخیل باشد و این غم‌انگیز است که کسی چیزی را که می‌نویسد تا صبح برایش صبر نمی‌کند تا از سر التهاب و سادگی نباشد. این اراده‌ها را می‌توان به خوبی فهمید.

به گزارش فارس حاتمی‌کیا در ادامه نشست پرسش و پاسخ فیلم «دعوت» با حضور رسانه‌ها با اشاره به نحوه چینش اپیزودهای فیلم «دعوت» گفت: یکی از مشکلات ما این بود که این قصه‌ها چگونه کنار هم چیده شوند و به همین دلیل، تا قبل از اکران عمومی، چیزی در حدود 20نمایش خصوصی داشتیم و از اقشار مختلف دعوت کردیم تا در مورد نحوه چینش فیلم، اظهارنظر کنند.

وی ادامه داد: به دلیل همین حساسیت اکران‌های خصوصی زیادی برای فیلم برگزار کردیم تا در نهایت به چیدمان فعلی اپیزودها رسیدیم.
کارگردان فیلم «دعوت» با ابراز تأسف از قفل‌شکنی مسأله سقط جنین در جامعه، گفت: احساس می‌کنم یک غره‌گی در انسان به وجود آمده که به خود اجازه می‌دهد نسبت به این موهبت الهی تصمیم‌گیری کند و من احساس کردم که باید ترمزی در جامعه ایجاد شود.

وی تصریح کرد: احساس من در این مورد کاملا شخصی است و می‌خواهم بگویم که اگر در چنین شرایط گرفتار شدیم، حق این کار را داریم یا خیر؟ به طوری که وقتی در سالن سینما فیلم را ببینید، متوجه می‌شوید که زوج‌های جوان پس از پایان فیلم هنوز از جای خود بلند نشده‌اند و فکر می‌کنم مهمترین پیام «دعوت» این تعمق و تامل در مورد سقط جنین باشد.

کارگردان فیلم «دعوت» در پاسخ به این سؤال که با توجه به موضوع سقط جنین، چرا به دختران جوان که هنوز ازدواج نکرده‌اند واین مشکل در میانشان بسیار وجود دارد پرداخته نشده است، گفت: به عدد خلایق در دنیا، تفکر‌های مختلفی در مورد سقط جنین وجود دارد به طوری که عده‌ای مخالف و عده‌ای موافق این کار هستند. حتی ما در تحقیقات خود با موارد بسیار زیادی روبرو شدیم که افرادی بسیار اندیشمند موافق سقط جنین و اندیشمندان دیگری مخالف این اتفاق بودند و حتی این اختلاف‌نظرها در میان افراد به شدت مذهبی نیز دیده می‌شود، بنابراین اختلاف دیدگاه‌ها وجود دارد و حتی در آمریکا هم که کشوری پیشرفته به حساب می‌آید، هنوز در مورد این بحث اختلاف‌نظرهای اساسی وجود دارد. بنابراین به عنوان یک فیلمساز، احساس کردم که در مورد سقط جنین باید یک ترمزی در جامعه کشیده شود.

این کارگردان اظهار داشت: اتفاقاتی که در مورد سقط جنین در جامعه رخ می‌دهد، به اعتقاد من جریانی فردی است که انسان به خود حق می‌دهد چنین کاری انجام دهد که این مسائل در جریان فمنیستی جامعه بسیار عمیق‌تر دیده می‌شود و به همین دلیل در شرایط حساس جامعه، تصمیم گرفته‌ایم از پرداختن به دختران جوان پرهیز کنیم.

وی ادامه داد: در «دعوت» من اساسا دنبال استدلال کردن نبودم و تمام اصرار فیلم، ایجاد یک ترمز کوتاه و اصطلاحا سرعت‌گیر است که مخاطب با دیدن این فیلم کمی در مورد مسئله سقط جنین تامل و تعمق کند چرا که این تصمیم‌گیری در جامعه به راحتی رخ می‌دهد و متاسفانه هیچ مانعی در مورد این تصمیم‌گیری وجود ندارد.

حاتمی‌کیا در پاسخ به سؤالی در مورد خلاء وجود زنان قدرتمند در «دعوت» برخلاف سایر فیلم‌هایش، گفت: میزانسن این فیلم چنین موضوعی را ایجاد می‌کرد اما برخلاف نظر شما به عنوان مثال شخصیت بهار با تمام قدرت مقابل چنین شرایطی می‌ایستد و در نهایت موفق می‌شود که بچه خود را نگه دارد.

وی ادامه داد: بنابراین نه در فیلم‌های دفاع مقدس خواستم به دفاع از خانواده فیلم بسازم و نه در «دعوت». به عنوان مثال در «آژانس شیشه‌ای» با وجود این که فاطمه حضور ندارد، به سبب نامه‌ای که حاج کاظم برای او می‌نویسد، به نظر می‌رسد شخصیت پررنگی دارد اما در واقع شخصیت‌های زن فیلم «دعوت» بسیار پرقدرت عمل می‌کنند. به عنوان مثال شیدا برای آن چیزی که می‌خواهد باشد می‌جنگند و حتی در جایی از فیلم جان خود را هم به خطر می‌اندازد.

در این نشست ابراهیم حاتمی‌کیا، محمد پیرهادی، مهناز افشار، جیستا یثربی، مریلا زارعی نیز حضور داشتند.